Η σύγχρονη ζωγραφική της πολωνής καλλιτέχνιδος Αλεξάντρα Βαλισέβσκα με συνθέσεις βαθιάς ψυχολογικής έντασης, αναφορές στην ιστορία της τέχνης, προσωπικά βιώματα παρουσιάζεται με δεκαέξι έργα της τοποθετημένα ανάμεσα, απέναντι, δίπλα, παράλληλα με αντικείμενα των συλλογών του Μουσείου Μπενάκη από τη νεολιθική Ελλάδα, την κλασική αρχαιότητα, τον κόσμο του Βυζαντίου και τους νεότερους χρόνους.
Η έκθεση «Η Εισβολή της Αρχαιότητας» που παρουσιάζει το Ιδρυμα ΔΕΣΤΕ στο Μουσείο Ελληνικού Πολιτισμού αντικατοπτρίζει τον εικαστικό κόσμο της Βαλισέβσκα φορτισμένο με εικόνες και αισθήσεις της αρχαιότητας «ως ανησυχητικές δυνάμεις που εξακολουθούν να διαμορφώνουν το σύγχρονο βλέμμα», θα σημειώσει η επιμελήτρια Αλισον Τζιντζέρας. Η οποία ακολούθησε τη μέθοδο του «Ατλαντα της Μνημοσύνης» του ιστορικού τέχνης Αμπι Βάρμπουργκ για να συνθέσει με τα έργα της ζωγράφου και τα μουσειακά αντικείμενα έναν χάρτη συλλογικής πολιτισμικής μνήμης.
Η Αλεξάντρα Βαλισέβσκα θεωρεί τον εαυτό της σύγχρονη εκπρόσωπο του κινήματος του Συμβολισμού των αρχών του περασμένου αιώνα και με τις πυκνές, σκοτεινές ατμόσφαιρες που ζωγραφίζει συνδέει το σεξ με τον θάνατο, τις δυναμικές πρωταγωνίστριες των έργων της με φανταστικά πλάσματα, υβριδικά τέρατα, ζωντανούς νεκρούς. Μέρος αυτού του κόσμου της, όπου το ανθρώπινο στοιχείο αντιπαλεύει με τον φόβο, την επιθυμία, το ανοίκειο, παρουσιάζεται στους χώρους του Μουσείου Μπενάκη. Μοτίβα αναπαράστασης της γέννησης, φίδια με ερωτικούς συμβολισμούς, κεφάλια μέδουσας και απειλητικές γοργόνες, χέρια αγίων και άλογα δημιουργήθηκαν από την πολωνή καλλιτέχνιδα καθώς ανακάλυπτε τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη με έναν ασυνήθιστο τρόπο: όχι ως επισκέπτρια του μουσείου, αλλά ως αναγνώστρια των εκδόσεών του. «Οπως οι ιδέες του Βάρμπουργκ, έτσι και οι πίνακες της Βαλισέβσκα “στοιχειώνουν” το μουσείο διακόπτοντας με την παρουσία τους τη γραμμική χρονολόγηση των συλλογών και επιβάλλοντας να δούμε πώς η τέχνη επιβιώνει μέσα στον χρόνο».
«Μάρτυρας»
Ενα από τα πιο ισχυρά αφηγήματα αυτής της άποψης υποδέχεται τους επισκέπτες ήδη στον χώρο του ισογείου. Ο πίνακας «Μάρτυρας» είναι τοποθετημένος ανάμεσα σε κορμό Κούρου ναξιακού εργαστηρίου, τμήμα επιτύμβιας αθηναϊκής στήλης του 5ου αιώνα, μαρμάρινη κεφαλή γενειοφόρου με ταινία στα μαλλιά. Η Βαλισέβσκα απεικονίζει τη φιγούρα ενός ανδρόγυνου κοριτσιού ντυμένου με ένα λεπτό διάφανο φόρεμα να πλαισιώνεται από ένα αγκάθινο τετράγωνο και να στέκεται κατά μέτωπο με τα χέρια ελαφρά ανασηκωμένα. «Στον αρχαίο κόσμο, τα υψωμένα χέρια σήμαιναν μια χειρονομία προσευχής ή ικεσίας.
Η ρευστότητα του φύλου της και η απουσία αναστολών αντανακλούν τα ερωτικά σχέδια του Εγκον Σίλε από την εποχή του fin – de – siècle», επισημαίνει η επιμελήτρια κατά τη χθεσινή μας ξενάγηση. «Μια δόση σύγχρονης ποπ κουλτούρας διαταράσσει το ιστορικό πλέγμα της τέχνης, ενώ τα ατίθασα μαλλιά της μορφής και η αλυσίδα – περιδέραιο με το λουκέτο την ταυτίζουν με την πανκ εικόνα του Σιντ Βίσιους.
Η στάση της μέσα σε ένα αρχιτεκτονικό πλαίσιο παραπέμπει σε αρχαϊκές μορφές, όπως το κρητικό ανάγλυφο του Μουσείου Μπενάκη που απεικονίζει μια γυμνή ανδρική μορφή να στέκεται με υψωμένα χέρια», συμπληρώνει η Αλισον Τζιντζέρας εξηγώντας τις πολλαπλές και επαναλαμβανόμενες αναφορές της ευρωπαϊκής τέχνης που χρησιμοποιεί στις «πανούργες διασκευές» της η καλλιτέχνις που ζει στη Βαρσοβία.
