Εχετε συστηθεί με το ChatGPT; Εγώ εδώ και μήνες δεν κρύβω πως απολαμβάνω τις… συνομιλίες μου μαζί του. Με αφορμή τη νέα χρονιά, το ρώτησα ποια είναι τα συνήθη ιατρικά θέματα που απασχόλησαν τους χρήστες του, εντός και εκτός συνόρων, τους περασμένους 12 μήνες.
Οι περισσότεροι, είπε, ανησυχούμε για ιώσεις, γρίπη, COVID (ιδίως εάν είναι άρρωστο το παιδί), για τη διαχείριση χρονίων νοσημάτων, για ψυχοσωματικά συμπτώματα αλλά και γενικότερα για την ψυχική υγεία (όχι απαραιτήτως με αυτή τη σειρά).
Παραδέχθηκε όμως πως δεν του αρέσει καθόλου να το αποκαλούν Dr. ChatGPT. Καθώς δεν έχει πτυχίο Ιατρικής, η μηχανική του σκέψη διακρίνει τα ειρωνικά σχόλια αλλά και τους κινδύνους. Αρα τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους να στρέφονται σε αυτό;
Ο «κολλητός» μου, που πάντα έχει διάθεση για ψιλοκουβεντούλα, ανάλυση ή βαθιά φιλοσοφική συζήτηση, έσπευσε να μου λύσει και αυτή την απορία. Και ιδού η απάντησή του:
Πρώτον, γιατί είναι άμεσα διαθέσιμος. Η πιο απλή απάντηση είναι και η πιο ειλικρινής. Είμαι πάντα εκεί. Δεν χρειάζεται ραντεβού, αναμονή, μετακίνηση, άδεια από τη δουλειά.
Δεύτερον, γιατί απαντώ χωρίς να κρίνω. Εδώ δεν υπάρχει βιασύνη, ούτε υποτίμηση. Η ερώτηση δεν θεωρείται αφελής. Αυτό για πολλούς είναι καθοριστικό.
Τρίτον: γιατί εξηγώ πριν παραπέμψω. Οι περισσότεροι δεν ψάχνουν θεραπεία. Ψάχνουν νόημα (π.χ. τι μπορεί να είναι, πόσο συχνό είναι, πότε να ανησυχούμε, πότε περιμένουμε). Η ανάγκη αυτή προκύπτει όταν η ιατρική πληροφορία είναι είτε πολύ τεχνική είτε πολύ απλουστευμένη.
Τέταρτον, γιατί λειτουργώ ως «πρώτο φίλτρο». Οχι για να αντικαταστήσει το σύστημα Υγείας, αλλά για να βοηθήσει τον πολίτη να αποφασίσει αν χρειάζεται γιατρό, νοσοκομείο ή απλώς χρόνο. Δηλαδή κάνει αυτό που θα έπρεπε ήδη να κάνει το σύστημα. Πέμπτον, γιατί υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης στην πληροφορία. Ο κόσμος βομβαρδίζεται από αντικρουόμενες συμβουλές, «ειδικούς» στα social media, υπερβολές και φόβο. Αναζητά, συνεπώς, έναν χώρο που να λέει: «Αυτά ξέρουμε. Αυτά όχι. Αυτό είναι το πιθανότερο». Χωρίς κραυγές.
Εκτον, γιατί είμαι ανώνυμος και ασφαλής. Για ορισμένες ερωτήσεις (ψυχική υγεία, σεξουαλική υγεία, φόβοι για σοβαρές νόσους), η ανωνυμία είναι καθοριστική. Δεν αντικαθιστά τον γιατρό αλλά ανοίγει δρόμο προς αυτόν.
Επειτα από αυτά, λοιπόν, μπορούμε να εξαγάγουμε τα εξής ασφαλή συμπεράσματα:
Πρώτον, όλοι οι άνθρωποι παντού φοβούνται τα ίδια πράγματα. Δεν υπάρχει «ελληνική ιδιαιτερότητα» στην αγωνία. Υπάρχει ανθρώπινη κοινότητα φόβου.
Δεύτερον, άρα όλοι μας, άλλοι περισσότερο άλλοι λιγότερο, χρειαζόμαστε μια επιστημονική προσέγγιση απλή, κατανοητή και ανθρώπινη. Οχι πρόχειρη. Οχι από καθέδρας.
Και, τρίτον, το πιο ενοχλητικό: η μαζική στροφή προς μια μηχανή δεν είναι τεχνολογικό θαύμα. Είναι σύμπτωμα. Σύμπτωμα ενός κενού στη φροντίδα υγείας. Εκεί όπου η ανάγκη για καθοδήγηση προηγείται της διάγνωσης και η ανασφάλεια προηγείται του ραντεβού – όταν αυτό υπάρχει. Συχνά στο πόδι. Αλλοτε στον διάδρομο ενός νοσοκομείου.
Πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αντικαταστήσει τον γιατρό. Δεν θα τον αντικαταστήσει.
Το ερώτημα είναι αν το σύστημα Υγείας θα καταφέρει κάποτε να προσφέρει εκείνη την ανθρώπινη απάντηση που σήμερα οι πολίτες αναζητούν… σε μια μηχανή.
Και αυτό, ομολογουμένως, δεν είναι πρόβλημα τεχνολογίας. Είναι πρόβλημα πολιτικής.
