Τα κρίσιμα στάδια για την ολοκλήρωση μιας υιοθεσίας

Τα παιδιά τα οποία απομακρύνονται από τη βιολογική τους οικογένεια και φιλοξενούνται εντός των 98 δομών παιδικής προστασίας θα πρέπει να μείνουν το λιγότερο δυνατόν εντός της δομής παιδικής προστασίας, καθώς το ιδρυματικό περιβάλλον δεν είναι το πλέον ενδεδειγμένο για την ομαλή ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη. Τα παιδιά αυτά εγγραφόμενα στο Εθνικό Μητρώο Ανηλίκων βρίσκονται εν αναμονή μιας δεύτερης οικογένειας. Από μεριάς τους, οι υποψήφιοι θετοί γονείς ακολουθούν μία θεσμοθετημένη διαδικασία, που εκκινεί από την κατάθεση αίτησης ενδιαφέροντος στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ή με φυσική παρουσία στις αρμόδιες υπηρεσίες και την υποβολή των απαραίτητων δικαιολογητικών ώστε να καταθέσουν την οριστική τους αίτηση. Τα δικαιολογητικά αυτά περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, αποδεικτικά της οικονομικής κατάστασης, ποινικό μητρώο αλλά και ιατρικές εξετάσεις που πιστοποιούν ότι δεν πάσχουν από κάποιο λοιμώδες μεταδοτικό νόσημα ή ότι σε περίπτωση που πάσχουν από αυτό έχουν υποβληθεί σε θεραπεία, την οποία συνεχίζουν ανελλιπώς. Επιπλέον, ψυχίατρος δημόσιας δομής καλείται να πιστοποιήσει ότι οι υποψήφιοι γονείς δεν πάσχουν από κάποιο ψυχικό νόσημα. Τον έλεγχο του «φακέλου» ακολουθεί η διαδικασία της κοινωνικής έρευνας, η οποία αποτελεί ίσως το πιο κρίσιμο στάδιο της διαδικασίας. Αν έχει θετική έκβαση ακολουθεί η εκπαίδευσης των υποψήφιων γονέων, η εγγραφή τους στο Εθνικό Μητρώο Θετών Γονέων και η αναμονή σύνδεσής τους με τον ανήλικο. Μόλις αυτή πραγματοποιηθεί, έπεται μία περίοδος προσαρμογής, προ της οριστικής τοποθέτησης του παιδιού στο νέο του οικογενειακό περιβάλλον.

Δεν έχουν ελεγχθεί. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, στο Εθνικό Μητρώο Θετών Γονέων έχουν κατατεθεί συνολικά 2.666 αιτήσεις. Από αυτές, οι 110 έχουν πρόσφατα υποβληθεί και δεν έχουν ακόμη ελεγχθεί τα δικαιολογητικά τους, ενώ 37 έχουν μόλις ελεγχθεί από πλευράς δικαιολογητικών, με τους αιτούμενους να αναμένουν την έναρξη της κοινωνικής έρευνας. Ακόμη, 416 βρίσκονται ήδη στο στάδιο της κοινωνικής έρευνας, 191 έχουν λάβει θετική έγκριση, με τους υποψήφιους γονείς να αναμένουν την ένταξή τους στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Την ίδια στιγμή, οι υποψήφιοι που έχουν υποβάλει 29 από τις αιτήσεις βρίσκονται στο στάδιο της εκπαίδευσης, έχοντας λάβει το πράσινο φως από τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες, ενώ 1.754 έχουν εγγραφεί στο Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Θετών Γονέων, αναμένοντας σύνδεση με ανήλικο, 47 αιτήσεις βρίσκονται σε διαδικασία σύνδεσης με ανήλικο και 82 έχουν παγώσει καθώς οι αιτούντες είτε λόγω απόκτησης βιολογικού τέκνου είτε λόγω ιατρικού προβλήματος ή άλλων κολλημάτων απέσυραν το ενδιαφέρον τους.

Κοινωνική έρευνα. Ενα από τα πιο κρίσιμα στάδια για την επιτυχή ολοκλήρωση μιας υιοθεσίας είναι η επιτυχής διενέργεια της κοινωνικής έρευνας. Οπως εξηγεί στα ο Αναστάσιος Λουκάς, κοινωνικός λειτουργός και αναπληρωτής γραμματέας του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος, «οι εν δυνάμει γονείς καλούνται να απαντήσουν στο πλέον καίριο ερώτημα: “Μπορώ τελικά να υιοθετήσω το παιδί; Να το κάνω δικό μου και να το αποδεχθώ;”». Η απάντηση δίνεται μέσω της κοινωνικής έρευνας. «Σε αρχικό στάδιο εξετάζονται οι πεποιθήσεις των υποψήφιων γονέων σε σχέση με τον θεσμό της υιοθεσίας, η δυνατότητα φροντίδας ενός παιδιού αλλά και τα κίνητρά τους ώστε να προχωρήσουν σε αυτή. Επιπλέον, διερευνάται η προσωπική και συναισθηματική ωριμότητα του ζεύγους, σε συνδυασμό με τη σταθερότητα και την ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεών του. Αποφασιστικής σημασίας κρίνεται και η  ικανότητά τους να μπορούν να αντεπεξέλθουν σε συνθήκες κρίσης» εξηγεί και, επικαλούμενος την επαγγελματική εμπειρία του, περιγράφει: «Εχω συνεργαστεί με πολλά ζευγάρια που στο τέλος της διαδικασίας έχουν ευχαριστήσει τόσο εμένα όσο και άλλους συναδέλφους γιατί τους βοηθήσαμε να καταλάβουν τι είναι η υιοθεσία, ποια παιδιά αφορά και τελικά κατέληξαν πως δεν πρέπει να προχωρήσουν». Πρόκειται για μία γενναία όσο και κρίσιμη απόφαση, «αντίστοιχης σημασίας με αυτή της ολοκλήρωσης της διαδικασίας» σχολιάζει ο ειδικός.

Κοινωνικοι λειτουργοί. «Στην Αττική – και στις οκτώ περιφερειακές ενότητες – απασχολούνται συνολικά 30 κοινωνικοί λειτουργοί και 34 κοινωνικοί λειτουργοί στις δομές που υπάγονται στο Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής» αναφέρει η γενική γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής Μαρίνα Στέφου, σπεύδοντας να προσθέσει πως «το αρμόδιο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας έχει πλήρη εικόνα των αναγκών ενίσχυσης των κοινωνικών λειτουργών σε ορισμένες περιοχές».

Από πλευράς του, ο Αναστάσιος Λουκάς εξηγεί πως «ένας κοινωνικός λειτουργός σήμερα είναι υπεύθυνος για τουλάχιστον 30 με 40 περιπτώσεις αναδοχής ή υιοθεσίας, ενώ παράλληλα έχει αναλάβει και την έρευνα τουλάχιστον 10 υποψήφιων αναδόχων – θετών γονέων».

Η διερεύνηση της καταλληλόλητας των γονέων, ωστόσο, δεν εξαντλείται στο στάδιο της αίτησης, αλλά συνεχίζεται και μετά το πέρας της υιοθεσίας. «Η παρακολούθηση και υποστήριξη περιλαμβάνει κατ’ οίκον επισκέψεις αλλά και επισκέψεις στο σχολικό περιβάλλον του παιδιού» λέει ο κοινωνικός λειτουργός, εξηγώντας πως αυτές οι επισκέψεις είναι που διασφαλίζουν ότι πράγματι η ένταξή του στο νέο περιβάλλον είναι ομαλή.