Η εμμονή του σώματος

Δεν γίνεται αλλιώς. Πρέπει να προκαταβάλουμε στον ποιητή την εμπιστοσύνη μας. Να εισέλθουμε στη σκοτεινή αίθουσα αθώοι, εν αναμονή θαυμάτων. Από την μαρκίζα ήδη, μας δελεάζει ως δεινός ταχυδακτυλουργός, παίζοντας το ντεριντιανό indécidable (μη αποκρίσιμο). Η λέξη «σαν» αναβοσβήνει μέσα-έξω στην παρένθεση, ισχύει και δεν ισχύει, παράγοντας αντιφατικές σημασίες. Αν αψηφήσουμε τη λέξη της παρένθεσης, διαβάζουμε: «ποίημα». Αν όμως προσπαθήσουμε να αψηφήσουμε την παρένθεση, τότε αυτή μετακυλίεται και τυλίγει το (ποίημα). Διαβάζουμε: «σαν ποίημα». Δεν είναι ποίημα πλέον, η παρένθεση γίνεται το πέπλο που χρειάζεται η αλήθεια ώστε να εντοπιστεί ως τέτοια.

Τι η παρένθεση φυλά;

Λάρνακα που κατατρώει τον μυϊκό ιστό;

Μήτρα που κυοφορεί νεκρό παιδί;

Φιάλη όπου ο Κλαύδιος βάζει το δηλητήριο;

Αλλά ό,τι κλείνει διαφεύγει συνεχώς

Ανέκαθεν ο Βέλτσος κατέβαινε στα κείμενα με παιγνιώδη διάθεση. Ο ενθουσιασμός του για τις εκφάνσεις του γλωσσικού φαινομένου είναι αληγής. Αδύνατον να κρυφτεί ή να καμφθεί. Ομως στην ποίησή του, το παιχνίδι εξελίσσεται σε κυνήγι, έμπρακτη απόδειξη της βιρτουοζιτέ του παίχτη να προκαλεί τον θάνατό του. «Οπως το σώμα έχει μια γλώσσα έτσι και η γλώσσα έχει ένα σώμα», χρησμοδοτεί ο Κλοσόφσκι. Και ο ποιητής Βέλτσος κατατρύχεται από την εμμονή του σώματος, όπως ο Ακταίωνας από το γυμνό κορμί της Αρτέμιδος. Το ποίημα είναι το θεϊκό σώμα που διαρκώς διαφεύγει. Ο δημιουργός το παραμονεύει με κομμένη ανάσα, σκύβει και το παρενοχλεί, ψαύει τα σημεία των εντάσεών του. Αυτά το ορίζουν, όπως μια τούφα τρίχες και ένα μάτι ορίζουν και φανερώνουν το ζώο. Ο ποιητής δεν γράφει, εμφανίζει το ποίημα στον κόσμο. Δεν διαβάζουμε ποίημα, αλλά το υποδόριο και σφριγηλό σώμα της ποίησής του. Προπάντων µὴν πεῖς ό́τι µε τε τε-λείωσες καὶ µὴ σηκώσεις ἀπὸ πάνω µου κεφάλι. Τραυ-λίζω. Τώρα θὰ πρέπει νὰ ἐξαφαφφανιστώ. Μοῦ βγάζεις τὸν χειρότερό µου ἑαυτό…

Και μη νομίσετε, προειδοποιεί, ότι πρόκειται για ειδύλλιο. Η δημιουργία ενέχει βία, είναι μια γέννα με έκβαση αβέβαιη. Το «ποίημα στο πιάτο» που ανοίγει τη συλλογή, καθοδηγεί σαν έμβρυο τη γέννησή του από το στόμα του πατέρα και τραυλίζοντας εκλιπαρεί για αφοσίωση μέχρι θανάτου, μέχρι διαγραφής. Ο μάγος της εναρκτήριας τελετής δεν είναι ο Βέλτσος-ταχυδακτυλουργός αλλά ο καταματωμένος σαμάνος. Μ ̓ έ́χει ρηµάξει τῆς διόρυξής σου ἡ ἐµµονή και πιο κάτω: Ποῦ θὰ καταλήξεις έ́τσι ό́πως πᾶς;/ Θὰ σὲ σκοτώσει ἡ κλιµάκωση!

«Ετσι λειτουργούμε εμείς οι μάγοι, ακολουθώντας όχι τη λογική τάξη, αλλά τις άλογες συμβατότητες και συνάφειες», σημειώνει ο Ντελέζ. Κι ενώ η συλλογή κλιμακώνεται μέσα από συνεχείς μετωνυμίες και περιπέτειες της ύλης μέχρι τον «κολοφώνα», ο ποιητής εμφανίζεται εκ νέου στη σκηνή, από την καρδιά της αυτότητάς του, για ένα encore δέκα εμβληματικών ποιημάτων εν είδει αυτοθανατοβιογραφίας. «Idem per idem: διότι τὰ ποιήµατα γιὰ τὸν ἑαυτὸ (ἀνα)δηµοσιεύονται ἀπὸ τὸν ἑαυτό» εξηγεί και επιδίδεται σε ένα ζουμ άουτ-αστραπή, μια αυτο-τομογραφία high definition, από τις πρωτεΐνες του δύνασθαι ως τις φολίδες ενός γίγνεσθαι-κροκόδειλος! Τὸν ἐγκλώβισαν. Μὲ βυτιοφόρο µετέφεραν αὐτὸν σὲ ζωολογικὸ κῆπο καὶ τὴν ἀπεικόνισή του στὸ σηµεῖο τῆς καρδιᾶς, στὰ µπλουζάκια πού, ἀπὸ τότε, φοροῦσε ἀποκλειστικά.

Και, μεταβαίνοντας ακαριαία από τον αυτοσαρκασμό στο δέος, χτίζει μια εκκλησία με τα χέρια, πέτρα την πέτρα πάνω στα μέτρα της αρχαίας ομορφιάς, με στίχους από το μάρμαρο παλιών ποιητών που αναλάμπουν μέσα στο σώμα της ποίησής του, απόδειξη ότι ο ποιητής κατάγεται από τον αναγνώστη.

Κατακερματισμένη τὴν τύχη

στὰ κομμάτια, εὐγνωμονῶ

Μάρμαρα

Ψηφίδες γιὰ τὸ ὡραιότερο ψηφιδωτό:

παγώνια, ρόδακες, μοτίβα

Κι ἐσύ, κρατώντας μικροσκοπικὸ ναὸ

μὲ τὸν πορφυρογέννητό σου

Είναι ευκαιρία τώρα που είμαστε εξίσου εναργείς και υπνωτισμένοι μπροστά στα αιματώδη ανάγλυφα που είναι (σαν) ποίημα – όπως οι πίνακες του Μπέικον είναι (σαν) ζωγραφική – να αναλογιστούμε τη σύγχρονη ποίηση. Πόσοι στέκονται σήμερα δίπλα σε τέτοιους ορισμούς; Η αγορά δασκαλεύει, γράφει, τυπώνει, βραβεύει, πολτοποιεί, το χρήμα κινείται. Κι ας έχουν οι οιηματίες τόση σχέση με την ποίηση όση οι σκύλοι με το τραγούδι. Οι λουλουδούδες τους ραίνουν με δάφνες από ξένους τάφους – όπου νεκροί ποιητές στριφογυρίζουν. Ολα μοιάζει να πηγαίνουν τέλεια όταν πάνε κατά διαόλου. Αργά ή γρήγορα η karma police θα μετατρέψει το τοπίο σε έρημο. Παραληρώ σε κένανδρον Σουσίδα. Αλλά η Ποίηση κι εδώ είναι η Ηγέτις

Εμείς που την αγαπήσαμε για το κορμί της, ξέρουμε ότι είναι αθάνατη. Βάζουμε αυτή τη συλλογή σημάδι στο δρόμο της επιστροφής της. Γιατί, μπορεί οι συνομιλητές του Βέλτσου να έρχονται από άλλες εποχές, όμως οι αναγνώστες του ακόμη μπουσουλάνε!

Αύριο, το φοβισμένο βήμα μου θα κάνω

Μη με διαβάσετε λοιπόν σαν ποιητή

Η Ευγενία Βάγια είναι ποιήτρια

Info

Γιώργος Βέλτσος,{CR}(σαν) ποίημα,{CR}Περισπωμένη, 2022