Τι διδάσκουν οι εξεταστικές του παρελθόντος

Οι τράπεζες της Ισλανδίας άξιζαν 10 φορές το ΑΕΠ της και 20 τον προϋπολογισμό της. Ηταν πολύ μεγάλες για να διασωθούν. Ετσι, το 2008 το κράτος τις άφησε να καταρρεύσουν μέσα σε ένα τριήμερο. Το παγωμένο βορειοευρωπαϊκό νησί χρεοκόπησε, και η Βουλή του έπρεπε κάπως να ηρεμήσει τους οργισμένους διαδηλωτές. Αποφάσισε, λοιπόν, τη σύσταση μιας Ειδικής Ερευνητικής Επιτροπής, στην οποία παραχώρησε δικαιώματα πρόσβασης στις πιο απόρρητες πληροφορίες μαζί με εξουσίες ανακριτή. Μόνο που τα μέλη της δεν ήταν βουλευτές, και είχαν 30 άτομα εξειδικευμένο προσωπικό να τους βοηθούν. Τελικά, κατέληξαν σε ένα πόρισμα χιλιάδων σελίδων που εξηγούσε λεπτομερώς πώς λειτούργησε η τραπεζική φούσκα, αλλά και πώς δεν την ήλεγξαν οι πολιτικοί. Πάνω του βασίστηκε η ψηφοφορία που ακολούθησε στην ολομέλεια του ισλανδικού κοινοβουλίου για την παραπομπή ή όχι ενός πρώην πρωθυπουργού και τριών πρώην υπουργών σε ειδικό δικαστήριο. Ολα, με δυο λόγια, έγιναν όπως ποτέ δεν έχουν γίνει στο ελληνικό Βουλευτήριο.

Οι πολιτικοί στη χώρα του αρκτικού κύκλου διαχειρίστηκαν το δράμα με ψυχρό αίμα, με τρόπο ξένο στο μεσογειακό ταμπεραμέντο των ελλήνων συναδέλφων τους που συνηθίζουν να μετατρέπουν τις εγχώριες εξεταστικές της Βουλής σε κοινοβουλευτικά σόου προς τέρψη των κομματικών τους ακροατηρίων. Ο κατάλογος των εν λόγω επιτροπών, οι οποίες προαναγγέλθηκαν ως καθαρτήρια της πολιτικής ζωής και έβγαλαν πέντε-έξι διαφορετικά πορίσματα, χωρίς τις περισσότερες φορές να αποδίδονται σαφείς κατηγορίες σε συγκεκριμένα πρόσωπα, είναι μακρύς. Ακόμη και μια τυχαία δειγματοληψία σ’ αυτόν, όμως, συνοψίζει τη μικροκομματική συμπεριφορά που τείνουν να υιοθετούν οι εκπρόσωποι του έθνους όταν καλούνται να υποδυθούν τους ερευνητές.

ΔΑΝΕΙΑ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΜΕ. Εκείνη για τα δάνεια κομμάτων και ΜΜΕ, φέρ’ ειπείν, εισήγαγε την καινοτομία της λάιβ μετάδοσης μέρους του ανακριτικού τους έργου από το Κανάλι της Βουλής. Η πρόταση για τη σύστασή της κατατέθηκε τον Μάρτιο του 2016 από τη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Τα πορίσματα ήταν έτοιμα τον Ιανουάριο του 2017. Μέχρι και στης κυβερνητικής πλειοψηφίας δεν προέκυπταν ευθύνες για πολιτικά πρόσωπα. Παρ’ όλα αυτά, για εννέα περίπου μήνες οι μεν αριστεροί μπορούσαν να καταφεύγουν σε αντιπολιτευτικές στην αντιπολίτευση κορόνες για το «τρίγωνο της διαπλοκής» – ώστε να τονώνουν το αντισυστημικό προφίλ που φιλοτεχνούσαν. Οι δε δεξιοί να ρωτούν – φωνάζοντας φυσικά – σε ποιον ανήκει η οφσόρ που εμφανίζεται ως μέτοχος στο κομματικό έντυπο του ΣΥΡΙΖΑ. Το φιλοθέαμον κοινό, πάλι, είχε την ευκαιρία είτε να δει στις οθόνες του τη δυσκολία του Σταύρου Ψυχάρη να μιλήσει εξαιτίας της ασθένειάς του – ή τον Θέμο Αναστασιάδη να διορθώνει τη συριζαία βουλευτή που τόνισε τα γκούλαγκ στη λήγουσα -, είτε να παρακολουθήσει μέσω διαρροών έναν καβγά μεταξύ δύο κεντρικών τραπεζιτών, του πρώην και του νυν.

Στις 6 Δεκεμβρίου του 2018 συμπολιτευόμενοι βουλευτές, συν τον ανεξάρτητο Νίκο Νικολόπουλο, ενέκριναν το πόρισμα της εξεταστικής για τα σκάνδαλα στον χώρο της Υγείας από το 1997 έως το 2014. Οι εκπρόσωποι ΝΔ, ΔΗΣΥ και ΚΚΕ το καταψήφισαν, Ποτάμι και Ενωση Κεντρώων ψήφισαν «παρών». Ούτε αυτό καταλόγιζε ευθύνες σε πολιτικά πρόσωπα, πρότεινε ωστόσο μια περαιτέρω εισαγγελική διερεύνηση. Πριν καν συσταθεί η επιτροπή, η αντιπολίτευση αναρωτιόταν δηκτικά γιατί δεν επεκτείνεται η έρευνα στην περίοδο της πρώτη φορά Αριστεράς, ενώ αφού συγκροτήθηκε έβγαζε ειδήσεις απ’ τις ιαχές του Παύλου Πολάκη και τα νικολοπουλικά σκετσάκια – σαν κι αυτά που ο πρωταγωνιστής προσφωνούσε «φιλιππινέζα» τον κεντροδεξιό εισηγητή ή δήλωνε ότι ο Ανδρέας Βγενόπουλος ζει.

Ακόμη πιο πίσω, τον Ιούνιο του 2010, έτρεχε η εξεταστική για τη Siemens. Τα μέλη της τότε τσακώνονταν για τη μετάφραση του όρου «cabinet man» σε ένα ξεχασμένο μέιλ της δικογραφίας που διαβιβάστηκε στο Κοινοβούλιο. Η πράσινη πλειοψηφία διάβαζε εκεί – για την ακρίβεια, στην απόδοσή του στα ελληνικά από τη μεταφραστική υπηρεσία του υπουργείου Εξωτερικών – την πιθανότητα μίζας σε ένα μέλος νεοδημοκρατικού υπουργικού συμβουλίου, κι οι γαλάζιοι μιλούσαν για το έμβασμα ενός φαρμακοβιομήχανου σε έναν μαραγκό για την κατασκευή ντουλαπιών κουζίνας. Για την ιστορία, ψάχνοντας λίγο οι συμμετέχοντες στην επιτροπή βρήκαν ότι τελικά ο cabinet man ήταν πράγματι ξυλουργός.

ΛΙΣΤΑ ΠΕΤΣΑ. Η πιο πρόσφατη εξεταστική έγινε για τη «λίστα Πέτσα» και τις δημοσκοπήσεις. Τελείωσε τον Ιανουάριο του 2022. ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΙΝΑΛ και ΚΚΕ έβγαλαν από ένα διαφορετικό πόρισμα – το βαρουφακικό κόμμα είχε αποχωρήσει από τις εργασίες, οπότε δεν αποφάνθηκε. Το μόνο που έχει μείνει από τη συγκεκριμένη διαδικασία στους φανατικούς καταναλωτές πολιτικών πληροφοριών είναι κάτι που ήδη γνώριζαν από τον Ιούνιο του 2019: το απόσπασμα από την κατάθεση του διευθύνοντος συμβούλου της MRB όπου εκείνος θύμιζε στους εθνοπατέρες ότι ο Αλέξης Τσίπρας τού έστειλε SMS μετά την τελευταία εθνική κάλπη ζητώντας συγγνώμη για όσα έλεγε προεκλογικά το κόμμα του σχετικά με τα νούμερα των γκάλοπ. Η αναδρομή στα περασμένα έχουν διαπιστώσει πολλοί ότι κρύβει σημάδια για τα μελλούμενα. Αν, επομένως, το παρελθόν των ελληνικών εξεταστικών είναι όλα όσα απέτυχαν εκείνες να είναι, το κοντινό τους μέλλον πώς προδιαγράφεται;