Τα ξόρκια της «προοδευτικής συγκυβέρνησης»

Μπορεί να προκάλεσε συζητήσεις η αναφορά του Ευ. Τσακαλώτου στον στόχο του ΣΥΡΙΖΑ, για μία «ριζοσπαστική, αριστερή, προοδευτική συγκυβέρνηση», αλλά οφείλουμε να του αναγνωρίσουμε ότι λέει ευθαρσώς όσα πολλοί σκέφτονται χαμηλοφώνως. Υποστηρίζει δηλαδή τη μετεκλογική συνεργασία, μεταξύ άλλων, και με τον Γ. Βαρουφάκη, δηλώνοντας ότι «όταν ψηφίζεις την απλή αναλογική, είναι μέσα στη λογική σου, ότι με ανθρώπους που έχεις διαφωνήσει στο παρελθόν, πρέπει να τα βρεις». Τίποτα περισσότερο αληθές από αυτό, ιδιαίτερα όταν ο Αλ. Τσίπρας έχει απευθύνει πρόταση πέντε σημείων μετεκλογικής «προοδευτικής συνεργασίας» στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, στο ΚΚΕ και στο ΜέΡΑ 25. Βεβαίως, επειδή το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ απέρριψε μία τέτοια προοπτική και το ΚΚΕ έκλεισε το θέμα πριν καν ανοίξει, η συζήτηση περιορίστηκε στην ενδεχόμενη συμμετοχή του Γ. Βαρουφάκη στην «προοδευτική» συνεργασία, για να μεταβληθεί τελικά σε ξόρκι της αλήστου μνήμης διακυβέρνησης του 2015 που οδήγησε στο αντισυνταγματικό και παράνομο δημοψήφισμα και τελικά στο τρίτο Μνημόνιο. Κι όμως, αυτό ήταν το πολιτικό σχέδιο για την απλή αναλογική που είχε φέρει προς ψήφιση στη Βουλή ο ΣΥΡΙΖΑ το 2016, με σκοπό να επιβάλει κυβερνήσεις συνεργασίας με απαραίτητη τη δική του συμμετοχή στην εξουσία. Το συγκεκριμένο σχέδιο δεν είχε ευοδωθεί τότε, αλλά καλά κάνει ο Ευ. Τσακαλώτος και το ξαναθυμίζει έγκαιρα, ενόψει εκλογών, για τους επιλήσμονες και για όσους σκόπιμα καταφεύγουν στην κοντή ιστορική μνήμη.

Θυμίζουμε, μαζί του, ότι, όταν τον Ιούλιο του 2016 ο Αλ. Τσίπρας κατέθεσε στη Βουλή το Σχέδιο Νόμου για την απλή αναλογική, υποστήριξε ότι αυτό το εκλογικό σύστημα «στερεί από την πλειοψηφία το δικαίωμα να λειτουργεί βάσει της χαμένης ψήφου, αλλά στηρίζεται στην ισοτιμία της» και ότι υποχρεώνει τα κόμματα σε συνεργασία. Ζητούσε την υπερψήφισή του από διακόσιους βουλευτές, ώστε με την αυξημένη πλειοψηφία που απαιτούσε το Σύνταγμα να μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα, από τις επόμενες εκλογές. Πιέζοντας δε για τον πολυπόθητο αριθμό των «200» ψήφων, ο κ. Τσίπρας απευθυνόταν τότε στο ΠΑΣΟΚ-Δημοκρατική Συμπαράταξη και στο Ποτάμι, κατηγορώντας τους ότι «αρνούνται ένα πολιτικό δώρο, να παίξουν σημαντικό ρόλο στην πολιτική σκηνή». Μια τέτοια πλειοψηφία θα εξασφάλιζε πιθανότατα στον ΣΥΡΙΖΑ τη συμμετοχή στην κυβέρνηση το 2019, ενώ σε αντίθετη περίπτωση θα οδηγούσε τη χώρα σε μια παρατεταμένη περίοδο πολιτικής αστάθειας και αδυναμίας διακυβέρνησης, αν αναλογιστεί κανείς τις θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ στις κρίσεις που επακολούθησαν. Ωστόσο, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως τα υπολόγιζε ο ΣΥΡΙΖΑ. Υπερψήφισαν το νομοσχέδιο ο ΣΥΡΙΖΑ, οι ΑΝΕΛ και η Ενωση Κεντρώων (179 βουλευτές) και το καταψήφισαν η ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ-Δημοκρατική Συμπαράταξη και το Ποτάμι, το ΚΚΕ δήλωσε «παρών» και η Χρυσή Αυγή απείχε. Η κρίσιμη στάση καταψήφισης της απλής αναλογικής ήταν αυτή των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ-Δημοκρατική Συμπαράταξη (λόγω αριθμού), όσο και αν ο ΣΥΡΙΖΑ φλέρταρε με την ιδέα της υπερψήφισης του νομοσχεδίου από τη Χρυσή Αυγή.

Η λεγόμενη «προοδευτική συγκυβέρνηση» ήταν, από τότε, το πολιτικό σχέδιο μακροπρόθεσμης κυβερνητικής επιβίωσης του ΣΥΡΙΖΑ που θα έσπαγε την πολιτική απομόνωσή του και κυρίως θα κανονικοποιούσε (ξέπλενε) τις επιλογές της διακυβέρνησης 2015-2019. Αυτό το σχέδιο επανέρχεται και σήμερα στη ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ, άλλοτε ως «ξόρκι» και άλλοτε ως μέσο πίεσης στην αντιπολίτευση που αδιαφορεί. Για όσους δεν πιστεύουμε στα ξόρκια, ο «σταυρός» στην κάλπη είναι ο καλύτερος τρόπος να αποφύγουμε νέες οδυνηρές περιπέτειες.

Ο Θεόδωρος Π. Παπαθεοδώρου είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, πρ. υφυπουργός