Οι πρόσφυγες τραγουδούν τις γυναίκες

«Πότε μαύρα, πότε άσπρα, πότε κόκκινα, πότε βάφεις τα μαλλιά σου σαν την πρόσφυγα». Είναι ένα από τα πολλά τραγούδια που περιέγραψαν έναν καινούργιο τύπο γυναίκας, που φρόντιζε τον εαυτό της και πρόσεχε την εξωτερική της εμφάνιση. Εκτός από τη ζήλια, οι Μικρασιάτισσες και οι Σμυρνιές ερχόμενες στην Ελλάδα προκάλεσαν και τον φόβο στις ντόπιες, οι οποίες τις είδαν ανταγωνιστικά. Αυτή είναι μια από τις πολλές εικόνες που θα αναδυθεί στην τελευταία συναυλία της σειράς «Ρεμπέτικα Συναξάρια», με τίτλο «Η “Δερβίσαινα” – Γυναίκες “σε πρώτο πρόσωπο” στο προπολεμικό ρεμπέτικο», με την υπογραφή του εθνομουσικολόγου Λάμπρου Λιάβα. Πρόκειται για ένα Μουσικό Αναλόγιο με θέμα τα μικρασιάτικα ρεμπέτικα του Μεσοπολέμου ως «καθρέφτη» των κοινωνικών μετασχηματισμών. Με τις γυναίκες να διεκδικούν παρουσία, κοινωνικό ρόλο και, μέσα από τα τραγούδια, να μιλούν «σε πρώτο πρόσωπο» για τα πάθη και τους πόθους τους, όπως οι κορυφαίες τραγουδίστριες της εποχής Ρόζα Εσκενάζυ, Ρίτα Αμπατζή, Μαρίκα Πολίτισσα και Αγγελίτσα Παπάζογλου, και στα «γυναικεία» τραγούδια τους.

Ο Λ. Λιάβας εξηγεί ότι πολλές γυναίκες εκείνη την εποχή έρχονται στην Ελλάδα χωρίς άντρες, αφού υπήρξαν πολλοί νεκροί ή αιχμάλωτοι. Η πραγματικότητα δημιουργεί ένα νέο ήθος. «Αυτός είναι και ο λόγος που γράφονται τόσα τραγούδια για τις χήρες στο ρεμπέτικο. Η χήρα θεωρείται εύκολη λεία, με την έννοια ότι είναι η στερημένη γυναίκα, η απροστάτευτη». Η γυναίκα θα τραγουδηθεί από τους άντρες που τη θαυμάζουν και τη θέλουν, αλλά και από τις ίδιες τις γυναίκες, οι οποίες – μέσα από τις μεγάλες τραγουδίστριες της εποχής – θα εκφράσουν σε πρώτο πρόσωπο την επιθυμία τους να υπάρξουν και να παίζουν ρόλο στα κοινωνικά πράγματα. Είναι η γυναίκα η ανεξάρτητη που ζητάει τη θέση της. «Το αίτημα για τη γυναικεία χειραφέτηση έχει βγει ήδη από τις αρχές του αιώνα, με το περίφημο τραγούδι “Εγώ είμαι η νέα γυναίκα”, το οποίο ερμήνευσε η Μαρίκα Κοτοπούλη το 1907 στην επιθεώρηση. Υπάρχει λοιπόν ένα προηγούμενο από κάποιες πρωτοπόρες γυναίκες οι οποίες είχαν κατακτήσει μια θέση, όπως η Καλλιρρόη Παρρέν με την “Εφημερίδα των Κυριών”. Η ιστορική αφήγηση στη συναυλία ξεκινά από τότε που έρχονται οι πρόσφυγες στην Ελλάδα και διεκδικούν συμμετοχή και ρόλο στην κοινωνία».

Πριν από την αποψινή συναυλία (18.00-20.00) θα γίνουν ομιλίες με θέματα: Εμφυλοι ρόλοι στη θεματολογία και στην επιτέλεση του προπολεμικού ρεμπέτικου / Τα τραγούδια ως «καθρέφτης» των κοινωνικών μετασχηματισμών και η θέση της γυναίκας / Οι τραγουδίστριες-σύμβολα: Ρόζα Εσκενάζυ, Ρίτα Αμπατζή, Μαρίκα Πολίτισσα και Αγγελίτσα Παπάζογλου / Η γυναίκα «χορεύτρια». Στη συναυλία εμφανίζονται η Ιφιγένεια Ιωάννου και το μουσικό σχήμα Eivala.

INFO

Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, Πειραιώς 206, απόψε στις 20.30, τηλ. 210 3418.550