Πόλεμος, {LF}πατήρ πάντων

Ο βέλγος διεθνολόγος Jonathan Holslag, που διδάσκει Διεθνή Πολιτική στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών και στην Ακαδημία Αμυντικών Σπουδών του ΝΑΤΟ, είναι και σύμβουλος της Αντιπροεδρίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Προέρχεται από μια νέα γενιά ερευνητών, χωρίς τις αναμενόμενες ίσως ακαδημαϊκές νόρμες, η οποία παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια έντονη δράση στη δημόσια σφαίρα από διαφορετικές θέσεις ευθύνης. Το βιβλίο του «Παγκόσμια πολιτική ιστορία, 3.000 χρόνια πόλεμος και ειρήνη» (εκδ. Μεταίχμιο, μτφ. Γιώργος Μαραγκός) παρουσιάζει ενδιαφέρον καθώς επιβεβαιώνει την τάση αυτής της γενιάς για τη μεγάλη σύνθεση και την ανάλυση του διεθνούς συστήματος ισορροπιών μέσα κυρίως από την πολεμική σύγκρουση. Παίρνει υπόψη όλες τις παραμέτρους τέτοιων συγκρούσεων, αναδεικνύει τη σημασία τους και προσπαθεί να εξετάσει ανά περιοχή τις ιδιαιτερότητες που οδήγησαν σε αυτές τις συρράξεις. Ολα αυτά χωρίς να ακολουθείται αυστηρά – και στρυφνά – ο χρονολογικός – γραμμικός κανόνας, αλλά με την αφηγηματικότητα που ενίοτε προσδίδει και δραματικότητα στο μεγάλο ταξίδι της ανθρώπινης περιπέτειας. Να πώς ξεκινά το πρώτο κεφάλαιο για την εποχή πριν από το 1000 π.Χ.: «”Αχ, πες μου για τον άγριο τούτο κόσμο!” οδύρεται ο τυφλός βασιλιάς των Καουράβα, ο Ντριταράστρα, όταν μαθαίνει ότι και οι εκατό γιοι του έχουν σφαγιαστεί στον πόλεμο…». Για να φτάσουμε σε κάτι πιο οικείο στο 4ο κεφάλαιο: «Ανάμεσα στα εκθέματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στην Αθήνα υπάρχει ένα ταπεινό αγγείο από το δεύτερο ήμισυ του 5ου αιώνα π.Χ., οι λευκές πλευρές του οποίου είναι βαμμένες με λεπτές σκούρες γραμμές και διακριτικές αποχρώσεις. Η σκηνή που αποτελεί το κύριο μέρος του διακόσμου απεικονίζει μια καθιστή γυναίκα κι έναν ένοπλο άνδρα, πιθανότατα συζύγους…».

ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΔΥΝΑΜΕΩΝ. Από τη διπλωματία και την τάση για εξουσία μέχρι την κλιματική αλλαγή, ο συγγραφέας συγκροτεί ένα «σώμα» διαφορετικών γεγονότων μέσα στο εκτατεμένο χρονικό πλαίσιο, που όμως έχει έναν μεγάλο κοινό παρονομαστή: τη διαμόρφωση του παγκόσμιου συσχετισμού δυνάμεων (η αναφορά γίνεται ήδη από τον Θουκυδίδη, όπως επισημαίνει, για τα αίτια του Πελοποννησιακού Πολέμου), την επέκταση στον χώρο, τη μάχη με τον χρόνο, την ικανοποίηση της ανθρώπινης ματαιοδοξίας για ισχύ. Ο συγγραφέας, με ειδίκευση στο θέμα της Κίνας και της επέκτασής της – το οποίο, γενικότερα, φαίνεται να κερδίζει δικαίως έδαφος στη σύγχρονη ιστοριογραφία -, διαχειρίζεται με πειστικό τελικά τρόπο τη διαμόρφωση του αρχαίου κόσμου. Στην ανάλυσή του μάλιστα λαμβάνει δεδομένα όπως η γεωγραφία, η εμπορική κίνηση, ακόμα και φυσικά φαινόμενα, δημιουργώντας μια πολυπρισματική σύνθεση. Κατ’ αυτή την έννοια το «πολιτική» που επέλεξε στον τίτλο του βιβλίου πιθανότατα να αδικεί ως έναν βαθμό την απήχησή του.