Ο μίστερ φθηνό χρήμα

Η μεγαλύτερη στιγμή του ήταν το καλοκαίρι του 2012 όταν παρενέβη για να αφοπλίσει την κρίση χρέους της ευρωζώνης. Τότε, ο απερχόμενος σήμερα, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι είχε υποσχεθεί ότι θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» για να σωθεί το ευρώ, συμβάλλοντας δραστικά στην αποκλιμάκωση της κρίσης που απειλούσε τότε το ενιαίο νόμισμα. Εκτοτε η πολιτική του ήταν αρκούντως διευκολυντική, όπως τη χαρακτηρίζουν οι οικονομολόγοι, αφού δεν αύξησε κατά τη θητεία του τα επιτόκια ούτε μια φορά. Κράτησε τα επιτόκια δανεισμού αρχικά σε μηδενικά επίπεδα και στη συνέχεια επέβαλε ακόμη και αρνητικά επιτόκια χρεώνοντας τις εμπορικές τράπεζες για να φυλάνε τα χρήματά τους στην ΕΚΤ. Από το 2015 και μετά προχώρησε επίσης σε χωρίς προηγούμενο ποσοτική χαλάρωση συνολικού ύψους 2,6 τρισ. ευρώ σε μια προσπάθεια να τονώσει την οικονομία στην ευρωζώνη. Πρόκειται για κίνηση που είχε προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις από τη Γερμανία κυρίως αλλά και άλλες χώρες της Βόρειας κυρίως Ευρώπης, αντιδράσεις οι οποίες έγιναν ακόμη μεγαλύτερες πριν από λίγες εβδομάδες όταν ο Σούπερ Μάριο αποφάσισε να υιοθετήσει και νέο κύκλο ποσοτικής χαλάρωσης.

Πρακτικά ο Ντράγκι κλήθηκε να γεφυρώσει μια από τις μεγάλες αδυναμίες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Να εφαρμόσει ενιαία νομισματική πολιτική τη στιγμή που δεν υπάρχει καμία ενιαία δημοσιονομική πολιτική ή ουσιαστική τραπεζική ένωση στην ευρωζώνη.

Κλήθηκε ουσιαστικά να λάβει δύσκολες αποφάσεις για το γενναίο κούρεμα του χρέους της Ελλάδας, την πολιτική αγοράς κρατικών ομολόγων και την ίδια τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ εν μέσω της κρίσης. Είχε επίσης να αποδείξει τις ικανότητές του σε Βορρά και σε Νότο. Για το έργο του αυτό τώρα τον κρίνει τελικά η ιστορία.

Με το ένα τρίτο των μελών της ΕΚΤ να έχουν διαφωνήσει με αυτή τη νέα φετινή απόφαση για ποσοτική χαλάρωση, ο 72χρονος σήμερα Ντράγκι πιθανότατα θα ήθελε να τερματίσει την οκταετή του θητεία στο τιμόνι της ΕΚΤ με διαφορετικό τρόπο. Βλέποντας την ευρωπαϊκή οικονομία να αναπτύσσεται με ταχύτερους ρυθμούς από τους αναιμικούς σημερινούς και τον πληθωρισμό να έχει πλησιάσει πιο κοντά στον στόχο του 2% που θέτει η κεντρική τράπεζα. Η διάδοχός του Κριστίν Λαγκάρντ θα έχει τώρα ένα δύσκολο έργο να συνεχίσει – να εξομαλύνει τις αντιδράσεις στο εσωτερικό της ΕΚΤ αλλά και να λάβει ταυτόχρονα τα μέτρα εκείνα που θα επιτρέψουν την πολυπόθητη ανάκαμψη της οικονομίας στη ζώνη του ευρώ. Η Γερμανία και οι άλλοι βόρειοι σύμμαχοί της μπορούν να δικαιολογηθούν από την πλευρά τους για την κριτική στον Ντράγκι, καθώς οι οικονομίες αυτές ήταν σε καλύτερη κατάσταση και πιθανότατα δεν χρειάζονταν τόσο πολύ το QE και τα μηδενικά επιτόκια. Τα μηδενικά επιτόκια του Ντράγκι όμως επέτρεψαν και στη Γερμανία και σε άλλες χώρες να δανειστούν με πάρα πολύ χαμηλό κόστος – ουσιαστικά οι αγορές έφτασαν κάποια στιγμή να πληρώνουν το Βερολίνο για να το δανείζουν χρήματα αφού τα επιτόκια των κρατικών ομολόγων της χώρας διαμορφώθηκαν σε αρνητικά επίπεδα. Τα περισσότερα παράπονα επομένως έμειναν στους γερμανούς καταθέτες και θεσμικούς αποταμιευτές, καθώς η Γερμανία έχει παραδοσιακά τάση προς την αποταμίευση.

Από την ποσοτική χαλάρωση και τα χαμηλά επιτόκια επωφελήθηκαν τελικά περισσότερο οι χώρες του Νότου, περιλαμβανομένης και της Ελλάδας, άσχετα εάν η χώρα μας έμεινε τελικά ουσιαστικά αποκλεισμένη από το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων λόγω άλλων πολιτικών κυρίως εξελίξεων.

Η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία ήταν λίγες μόνο από τις χώρες που είδαν το κόστος δανεισμού τους να μειώνεται σε χαμηλά επίπεδα ώστε να προλάβουν να βγουν από την κρίση χρέους.

Η πιο κρίσιμη απόφαση του Ντράγκι στην ηγεσία της ΕΚΤ ελήφθη τον Ιούλιο του 2012. Τότε, εν μέσω της κρίσης στην Ελλάδα και με την Πορτογαλία, την Κύπρο, την Ιρλανδία και την Ισπανία να ακολουθούν, ο Σούπερ Μάριο πραγματοποίησε αποφασιστική παρέμβαση. Είπε ανοικτά ότι το ευρώ είναι «μη αναστρέψιμο» και ότι θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» για να μην επιτρέψει οποιαδήποτε αρνητική εξέλιξη για το νόμισμα στην ευρωζώνη. Για την Ελλάδα μάλιστα είχε αναφέρει ότι δεν ήθελε ποτέ να δει τη χώρα εκτός ευρώ.

Το Μάρτιο του 2015 ο Ντράγκι ξαναπήρε το μπαζούκα του. Ετσι ονόμασαν οι αγορές την τριπλέτα μέτρων που αποφάσισε η ΕΚΤ για να βοηθήσει τις οικονομίες της ευρωζώνης: Την ποσοτική χαλάρωση, τη μεγάλη μείωση των επιτοκίων και τη χορήγηση φθηνού χρήματος στις τράπεζες με μακροχρόνια διάρκεια. Το πρόγραμμα αυτό είναι γνωστό και ως LTRO.

Ο Μάριο Ντράγκι γεννήθηκε στη Ρώμη στις 3 Σεπτεμβρίου του 1947, είναι παντρεμένος και έχει δύο παιδιά. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Ρώμης και έχει διδακτορικό στα οικονομικά από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ). Ηταν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας από το 1981 έως το 1991 και γενικός γραμματέας του ιταλικού υπουργείου Οικονομικών από το 1991 έως το 2001. Διετέλεσε επίσης πρόεδρος της Ιταλικής Επιτροπής Ιδιωτικοποιήσεων το 1993 και στέλεχος της Παγκόσμιας Τράπεζας από το 1984 έως το 1990. Διετέλεσε διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ιταλίας από τον Ιανουάριο του 2006 έως τον Οκτώβριο του 2011

Το όνομά του είχε εμπλακεί στην υπόθεση με τα swaps που είχε κάνει η Goldman Sachs το 2001 για λογαριασμό της ελληνικής κυβέρνησης.