Νέα ευρήματα τωναστρονόμωναποκαλύπτουν ότι ο Γαλαξίας μας ανετράπη κυριολεκτικά «στο πλάι» ύστερα από μια καταστροφική σύγκρουση με έναν αδέσποτο γαλαξία, πολύ πριν από τη δημιουργία του Ηλιακού Συστήματος. Η ανακάλυψη ρίχνει φως σε ένα από τα πιο καθοριστικά γεγονότα της ιστορίας του Σύμπαντος.
Η σύγκρουση αυτή εκτιμάται ότι συνέβη περίπου πριν από 10 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν ο Γαλαξίας συγκρούστηκε μετωπικά με έναν νάνο γαλαξία, γνωστό – για καθαρά αστρονομικούς λόγους – ως Gaia Sausage. Ο Γαλαξίας απορρόφησε σταδιακά τα άστρα του εισβολέα, όμως, σύμφωνα με τους ερευνητές, το χάος που προκλήθηκε πιθανότατα προκάλεσε αναστροφή του δίσκου του κατά περισσότερο από 90 μοίρες.
Αστρονόμοι του Πανεπιστημίου του Durham χρησιμοποίησαν προσομοιώσεις σε υπερυπολογιστές, δείχνοντας ότι γαλαξίες παρόμοιοι με τον δικό μας, όταν συγκρούονται με τον Gaia Sausage, είναι πιθανό να υποστούν ένα φαινόμενο «αναστροφής δίσκου». Το φαινόμενο αυτό επαναπροσδιορίζει αργά αλλά δραματικά τον προσανατολισμό τους. «Πιθανότατα διαρκεί τουλάχιστον μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια», ανέφερε ο επικεφαλής της έρευνας, Kirill Batrakov.
Η αργή περιστροφή των άστρων στο φωτοστέφανο
Οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα αυτό διερευνώντας τη μυστηριωδώς αργή περιστροφή των άστρων στο φωτοστέφανο του Γαλαξία – την αραιή, σχεδόν σφαιρική περιοχή άστρων που τον περιβάλλει. Τα περισσότερα από αυτά τα άστρα σχηματίστηκαν αρχικά σε μικρότερους γαλαξίες που συγχωνεύτηκαν με τον Γαλαξία με το πέρασμα του χρόνου.
Παρατηρήσεις της αποστολήςGaiaτου Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος έδειξαν ότι τα άστρα στον δίσκο του Γαλαξία κινούνται γύρω από το κέντρο του με ταχύτητα περίπου 220 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Αντίθετα, εκείνα του φωτοστέφανου κινούνται πολύ πιο αργά, με περίπου 25 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.
Για να εξηγήσουν αυτή τη διαφορά, οι ερευνητές του Durham χρησιμοποίησαν προσομοιώσεις εξέλιξης γαλαξιών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γαλαξίες αποκτούν άστρα με αργή περιστροφή στα φωτοστέφανά τους όταν υφίστανται μετωπικές συγκρούσεις με γειτονικούς νάνους γαλαξίες, όπως ο Gaia Sausage, και κατόπιν βιώνουν αναστροφή του δίσκου τους.
Ένα καθοριστικό γεγονός στην ιστορία του Γαλαξία
Τα ευρήματα παρουσιάζονται στο Εθνικό Συνέδριο Αστρονομίας της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας στο Μπέρμιγχαμ. Η αρχαία αυτή σύγκρουση είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά το 2018, όταν διεθνής ομάδα αστρονόμων χαρτογράφησε την κίνηση των άστρων μέσω παρατηρήσεων της αποστολής Gaia.
Μερικά από τα άστρα βρέθηκαν να ακολουθούν ιδιαίτερα εκκεντρικές, «λουκανικοειδείς» τροχιές – χαρακτηριστικό που οδήγησε τους ερευνητές να τα συνδέσουν με τη διάλυση του νάνου γαλαξία καθώς αυτός συγκρούστηκε μετωπικά με τον Γαλαξία. Οι τροχιές αυτές αποτέλεσαν την αδιάψευστη ένδειξη της γιγαντιαίας σύγκρουσης, χαρίζοντας στο φαινόμενο το όνομαGaia Sausage.
Η σύγκρουση θεωρείται πλέον η τελευταία μεγάλη συγχώνευση του Γαλαξία και ένα γεγονός-ορόσημο που τον αναδιαμόρφωσε ριζικά, δημιουργώντας το εξόγκωμα στο κέντρο του και καθορίζοντας τη δομή του φωτοστέφανου.
Οι επόμενες κοσμικές συγκρούσεις
Αν και ταξινομείται ως νάνος, ο Gaia Sausage περιείχε ύλη – άστρα, αέρια και σκοτεινή ύλη – με συνολική μάζα πάνω από δέκα δισεκατομμύρια φορές εκείνη του Ήλιου. Η επόμενη μεγάλη αναστάτωση αναμένεται σε μερικά δισεκατομμύρια χρόνια, όταν ο νάνος γαλαξίας Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου συγχωνευθεί με τον Γαλαξία.
Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη μια μικρότερη συγχώνευση με τον νάνο γαλαξία Τοξότη, η οποία όμως δεν αναμένεται να έχει εξίσου θεαματικές συνέπειες. «Δεν είναι τόσο μαζικός όσο ο Gaia Sausage, επομένως δεν θα επηρεάσει σημαντικά τον Γαλαξία, ενώ ο ίδιος ο Γαλαξίας είναι πλέον πολύ πιο ογκώδης», σημείωσε ο Batrakov.
