Έντονο ενδιαφέρον προκαλεί το ζήτημα της βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb στις πολυκατοικίες, καθώς αναδεικνύει τη σύγκρουση δύο θεμελιωδών δικαιωμάτων: από τη μία, το δικαίωμα του ιδιοκτήτη να αξιοποιεί την περιουσία του και να εξασφαλίζει πρόσθετο εισόδημα· από την άλλη, το δικαίωμα των υπόλοιπων ενοίκων στην ήρεμη και ασφαλή διαβίωση.
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε ύστερα από την πρώτη δικαστική απόφαση που εκδόθηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και αφορά τέτοια υπόθεση. Η διαχειρίστρια πολυκατοικίας στο κέντρο της Αθήνας είχε προσφύγει στη Δικαιοσύνη καταθέτοντας αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατά ιδιοκτήτη διαμερίσματος, ο οποίος το εκμεταλλευόταν μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ο συγκεκριμένος ιδιοκτήτης δεν μπορεί να συνεχίσει τη χρήση του ακινήτου ως Airbnb, καθώς το καταστατικό της πολυκατοικίας προέβλεπε ρητά την απαγόρευση της τουριστικής εκμετάλλευσης των διαμερισμάτων. Η απόφαση αυτή θεωρείται ορόσημο, καθώς για πρώτη φορά αποσαφηνίζεται ο ρόλος του καταστατικού στη ρύθμιση τέτοιων διαφορών.
Ωστόσο, η ισχύς της δεν επεκτείνεται αυτόματα σε όλες τις πολυκατοικίες. Καθοριστικό ρόλο παίζει το περιεχόμενο κάθε καταστατικού. Σε πολλές, κυρίως παλαιότερες, πολυκατοικίες τα καταστατικά έχουν συνταχθεί πριν από την εμφάνιση των πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης και δεν περιλαμβάνουν σχετική πρόβλεψη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η νομική αντιμετώπιση είναι πιο σύνθετη και εξετάζεται ξεχωριστά από τα δικαστήρια.
Υπάρχει πάντως η δυνατότητα τροποποίησης του καταστατικού μιας πολυκατοικίας, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και υπάρξει η απαιτούμενη πλειοψηφία των ιδιοκτητών. Έτσι, κάθε κοινότητα μπορεί να ρυθμίσει με σαφήνεια το πλαίσιο λειτουργίας της.
Νέο νομοσχέδιο για οριζόντια και κάθετη ιδιοκτησία
Την ίδια στιγμή, το Υπουργείο Δικαιοσύνης επεξεργάζεται νέο νομοσχέδιο για την οριζόντια και κάθετη ιδιοκτησία, με στόχο να καλύψει τα κενά και τις ασάφειες που έχουν δημιουργηθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Το σχέδιο νόμου αναμένεται να είναι έτοιμο στις αρχές του φθινοπώρου, να κατατεθεί στη Βουλή και, εφόσον ψηφιστεί, να τεθεί σε ισχύ από τις αρχές του 2027.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο φιλοδοξεί να δώσει λύσεις σε χρόνια προβλήματα που αφορούν τις πολυκατοικίες, όπως οι οφειλές κοινοχρήστων, οι αλλαγές χρήσης ακινήτων και οι διαφωνίες μεταξύ συνιδιοκτητών. Στόχος του είναι ο εκσυγχρονισμός ενός συστήματος που βασίζεται ακόμη σε νομοθεσία του 1929, προσαρμόζοντάς το στις σύγχρονες ανάγκες της αστικής κατοικίας.
