Η Wally Funk, η πρωτοπόρος της αεροπορίας που είχε αποκλειστεί από το διαστημικό πρόγραμμα της NASA και μισό αιώνα αργότερα έγινε η γηραιότερη γυναίκα που ταξίδεψε στο διάστημα, πέθανε σε ηλικία 87 ετών.
Σύμφωνα με τη δημοτική σύμβουλο και στενή της φίλη Νταφ Ο’Ντελ, η Φανκ πέθανε ήρεμα το βράδυ της Τετάρτης στο διαμέρισμά της σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων στο Γκρέιπβαϊν του Τέξας. Η Ο’Ντελ, που ήταν και φροντίστριά της, ανέφερε ότι βρισκόταν στο πλευρό της. Η Φανκ είχε πρόσφατα υποστεί μερικές πτώσεις και αντιμετώπιζε λοίμωξη στο πόδι της. «Την καταπόνησε», δήλωσε στο Associated Press.
Η πόλη του Γκρέιπβαϊν αποχαιρέτησε τη Φανκ με ανάρτηση στο Facebook, σημειώνοντας πως ήταν μια «αγαπητή κάτοικος της πόλης, της οποίας τα εξαιρετικά επιτεύγματα και το γενναιόδωρο πνεύμα άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα».
«Η πόλη του Grapevine αναγνωρίζει με υπερηφάνεια τη Wally Funk, της οποίας η εντυπωσιακή καριέρα ενέπνευσε γενιές, σπάζοντας τα όρια της αεροπορίας και της εξερεύνησης του διαστήματος», ανέφερε η δημοτική ανακοίνωση.
Από την αεροπορία στο όνειρο του διαστήματος
Γεννημένη την 1η Φεβρουαρίου 1939, η Φανκ αφιέρωσε περισσότερα από 70 χρόνια στην αεροπορία, καθιερώνοντας τον εαυτό της ως μία από τις πιο καταξιωμένες γυναίκες πιλότους στον κόσμο. Το όνειρό της να ταξιδέψει στο διάστημα έγινε πραγματικότητα δεκαετίες αργότερα.
Απέκτησε την άδεια πτήσης της στο Stephens College του Μιζούρι και συνέχισε σπουδές στην εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο της Οκλαχόμα, κυρίως επειδή διέθετε αεροπορική ομάδα, τους Flying Aggies. «Μπορούσα να κάνω όλους τους ελιγμούς όπως τα αγόρια – αν όχι καλύτερα», είχε δηλώσει το 2019 στη Guardian. Στη συνέχεια έγινε η μοναδική γυναίκα εκπαιδεύτρια πτήσεων σε στρατιωτική βάση των ΗΠΑ.
Το 1961 προσφέρθηκε εθελοντικά στο πρόγραμμα Women in Space της NASA, μια ιδιωτική προσπάθεια να διαπιστωθεί αν οι καλύτερες γυναίκες πιλότοι των ΗΠΑ μπορούσαν να γίνουν αστροναύτες. Οι 13 γυναίκες που συμμετείχαν έμειναν γνωστές ως Mercury 13 και υποβλήθηκαν στις ίδιες αυστηρές δοκιμασίες με τους άνδρες αστροναύτες.
Η Φανκ ήταν η νεότερη που αποφοίτησε από το πρόγραμμα και, όπως είχε πει, της είπαν ότι «τα πήγε καλύτερα και ολοκλήρωσε τις δοκιμές ταχύτερα από όλους τους άνδρες». Σε μια από τις δοκιμές πέρασε 10 ώρες και 35 λεπτά μέσα σε δεξαμενή αισθητηριακής απομόνωσης, ξεπερνώντας τον αστροναύτη Τζον Γκλεν.
Ωστόσο, το πρόγραμμα, που δεν είχε επίσημη έγκριση από τη NASA, ακυρώθηκε μετά από αντιδράσεις για τη συμμετοχή γυναικών. Ο Γκλεν είχε δηλώσει τότε ότι η ένταξη γυναικών στο διαστημικό πρόγραμμα «ενδέχεται να είναι ανεπιθύμητη».
Επιμονή και αναγνώριση
Παρά τον αποκλεισμό της, η Φανκ υπέβαλε επανειλημμένα αιτήσεις για να ενταχθεί στο σώμα αστροναυτών της NASA, αλλά απορρίφθηκε επειδή δεν είχε πτυχίο μηχανικού. Η υπηρεσία άρχισε να δέχεται γυναίκες αστροναύτες μόλις το 1978, όταν εκείνη ήταν 39 ετών.
«Επικοινώνησα με τη NASA τέσσερις φορές και είπα “θέλω να γίνω αστροναύτης”, αλλά κανείς δεν με δέχθηκε», είχε δηλώσει στο CNN. Παρά τις απογοητεύσεις, δεν σταμάτησε ποτέ να πετά. Διατηρούσε σχολή πτήσεων στο Νέο Μεξικό, υπηρέτησε ως η πρώτη γυναίκα επιθεωρήτρια της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Αεροπορίας και αργότερα στο Εθνικό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών.
Με πάνω από 19.600 ώρες πτήσης και περισσότερους από 3.000 μαθητές, η Φανκ είχε αφιερώσει τη ζωή της στην αεροπορία. «Η αεροπορία είναι όλη μου η ζωή. Τη ζω και την αναπνέω», είχε γράψει στα απομνημονεύματά της το 2020.
Το ταξίδι στο διάστημα
Το 2021, σε ηλικία 82 ετών, πραγματοποίησε το όνειρό της, ταξιδεύοντας στο διάστημα με τον πύραυλο της Blue Origin του Τζεφ Μπέζος. Ήταν τότε το γηραιότερο άτομο που είχε εκτοξευθεί στο διάστημα, ρεκόρ που αργότερα ξεπέρασαν ο Γουίλιαμ Σάτνερ και ο Έντ Ντουάιτ, αλλά παραμένει η γηραιότερη γυναίκα που το έχει καταφέρει.
Ο Μπέζος την είχε επιλέξει ως «επίτιμη καλεσμένη» στην 11λεπτη πτήση. Μετά την προσγείωση, η Φανκ δήλωσε: «Περίμενα πολύ καιρό για να το καταφέρω. Ήμουν πάντα πιο δυνατή και πάντα τα κατάφερνα μόνη μου. Θέλω να ξαναπάω, σύντομα. Το λάτρεψα».
Αποχαιρετισμός και κληρονομιά
Η Ο’Ντελ τόνισε ότι «η αδιάκοπη αποφασιστικότητα της Wally Funk αποδεικνύει πως τα όνειρα δεν έχουν ημερομηνία λήξης», προσθέτοντας ότι η ζωή και το έργο της εμπνέουν νέους – ιδίως κορίτσια – να ακολουθήσουν καριέρες στην επιστήμη και την αεροδιαστημική.
Ο διαχειριστής της NASA, Τζάρεντ Άιζακμαν, έγραψε στο X: «Η Wally Funk δεν σταμάτησε ποτέ να πιστεύει ότι μια μέρα θα φτάσει στο διάστημα. Το πάθος της, η επιμονή και η αγάπη της για την εξερεύνηση θα συνεχίσουν να εμπνέουν γενιές».
Η Blue Origin αποχαιρέτησε επίσης τη Φανκ με ανάρτηση, χαρακτηρίζοντάς την «πραγματική πρωτοπόρο με κάθε έννοια της λέξης». Όπως ανέφερε, ήταν η νεότερη των Mercury 13 και η μοναδική που τελικά κατάφερε να φτάσει στο διάστημα. «Ήταν μια στιγμή 60 ετών που ωρίμαζε. Η ιστορία της θα συνεχίσει να εμπνέει τους μελλοντικούς εξερευνητές. Fly, Wally, fly».
