Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι το πρωτόκολλο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν «έχει τελειώσει», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών πληγμάτων μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε βάσεις των ΗΠΑ σε χώρες του Κόλπου.
Καθώς οι εχθροπραξίες αναζωπυρώθηκαν, προκαλώντας άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, το Ιράν δήλωσε ότι έβαλε στο στόχαστρο αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ. Λίγες ώρες νωρίτερα, οι ΗΠΑ είχαν εξαπολύσει πλήγματα σε ιρανικούς στόχους, σε αντίποινα για επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ.
Οι εξελίξεις αυτές υπονόμευσαν περαιτέρω την εύθραυστη συμφωνία εκεχειρίας και τις ελπίδες ότι το «μνημόνιο συνεννόησης» των δύο χωρών, που είχε υπογραφεί στις 17 Ιουνίου, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία. Ο πόλεμος είχε ξεκινήσει με τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στις 28 Φεβρουαρίου.
«Εάν κάνουμε συμφωνία με το Ιράν, δεν είμαι βέβαιος ότι θα κρατήσει (…) επειδή τους θεωρώ πολύ άτιμους ανθρώπους», δήλωσε ο Τραμπ, αφήνοντας αιχμές για τη στάση της Τεχεράνης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν ξεκαθάρισε αν η Ουάσιγκτον σκοπεύει να επιστρέψει σε πόλεμο πλήρους κλίμακας, ενώ παραμένει ασαφές αν οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν.
Ανοδική πορεία του πετρελαίου – Πτώση στο Χρηματιστήριο
Πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, ο Τραμπ δήλωσε πως, κατά τη γνώμη του, το μνημόνιο συνεννόησης «έχει τελειώσει», χαρακτηρίζοντας τους Ιρανούς «αποβράσματα» και «άρρωστους». Παράλληλα, σημείωσε ότι θα επιτρέψει στους διαπραγματευτές του να συνεχίσουν τις συνομιλίες «αν το θέλουν», αν και ο ίδιος δεν το θεωρεί πιθανό.
Πηγή με γνώση των συνομιλιών στην Άγκυρα ανέφερε ότι ο Τραμπ δεν επανέλαβε τις δηλώσεις του στους ηγέτες του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, πριν από τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προειδοποίησε για νέα πλήγματα, λέγοντας: «Θα τους πλήξουμε σκληρά απόψε».
Οι τελευταίες επιθέσεις εντείνουν τις ανησυχίες για την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με εταιρείες παρακολούθησης θαλάσσιων μεταφορών, τουλάχιστον τέσσερα δεξαμενόπλοια αναγκάστηκαν να αλλάξουν πορεία αποφεύγοντας τη διέλευση από το στενό.
Η τιμή του πετρελαίου Brent παράδοσης Σεπτεμβρίου ξεπέρασε τα 80 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας αύξηση περίπου 8%. Το αμερικανικό αργό (WTI) παράδοσης Αυγούστου διαμορφώθηκε στα 75,83 δολάρια, με άνοδο 7,65%. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι το αμερικανικό πετρέλαιο θα πρέπει να πωλείται ακριβότερα διεθνώς.
Την ίδια ώρα, οι δείκτες στη Wall Street υποχωρούσαν: ο Dow Jones στις 52.410,73 μονάδες (-0,97%) και ο S&P 500 στις 7.469,53 μονάδες (-0,46%).
Αντεπιθέσεις και εκατέρωθεν κατηγορίες
Το Ιράν επιμένει ότι θα επιβάλει τέλη διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ, απειλώντας πλοία που δεν ακολουθούν την εγκεκριμένη από αυτό διαδρομή. Οι ΗΠΑ απάντησαν με επιθέσεις σε περισσότερους από 80 στόχους, ενώ τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν εκρήξεις κοντά στα Στενά και στην πόλη Μπουσέρ.
Σε αντίποινα, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι έπληξαν με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη 85 αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν και κατέρριψαν ένα αμερικανικό MQ-9. Ο στρατός του Μπαχρέιν ανέφερε ότι αναχαίτισε τις ιρανικές επιθέσεις.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι δεν υπήρξαν τραυματισμοί ή σοβαρές ζημιές, καθώς «όλοι οι πύραυλοι και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη» αναχαιτίστηκαν. Η Κεντρική Διοίκηση (Centcom) ανέφερε ότι περισσότερες από 60 λέμβοι των Φρουρών της Επανάστασης καταστράφηκαν.
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ έπληξαν 28 πλοιάρια και ότι ίσως υπάρξουν νέα πλήγματα, τονίζοντας πως «μπορεί να το πλήξουν και πάλι απόψε» αναφερόμενος στο νησί Χαργκ.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε χαρακτήρισε τις αμερικανικές επιθέσεις «απολύτως αναγκαίες». Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας έγραψε στην πλατφόρμα Χ ότι οι ανταλλαγές πυρών «περιπλέκουν τις ήδη εύθραυστες συνομιλίες» και χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις επιθέσεις του Ιράν στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ.
Απώλειες και νέα προειδοποίηση από την Τεχεράνη
Σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν, οκτώ στρατιώτες σκοτώθηκαν από τις αμερικανικές επιθέσεις στο νότιο τμήμα της χώρας, χωρίς να υπάρξουν απώλειες αμάχων. Οι νεκροί υπηρετούσαν στην Πολεμική Αεροπορία και το Ναυτικό, σε βάσεις στο Μπαντάρ Αμπάς και το Μπουσέρ.
Το Κεντρικό Αρχηγείο των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν, Χάταμ αλ Ανμπίγια, χαρακτήρισε τα πλήγματα «κατάφωρη επιθετική ενέργεια» και προειδοποίησε για «συντριπτική απάντηση». Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι παραβίασαν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, γράφοντας στην πλατφόρμα Χ: «Η εποχή του εκφοβισμού και του εκβιασμού τελείωσε. Δεν θα υποκύψουμε».
Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι στόχοι των αμερικανικών επιθέσεων ήταν αντιαεροπορικά συστήματα, συστήματα παρακολούθησης, πύραυλοι εδάφους-αέρος και εγκαταστάσεις εκτόξευσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Ακύρωση της άδειας εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου
Με βάση την ενδιάμεση συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών είχε επιτρέψει προσωρινά την πώληση ιρανικού πετρελαίου έως τις 21 Αυγούστου. Την Τρίτη, η άδεια αυτή ακυρώθηκε, δίνοντας στο Ιράν περιθώριο έως τις 17 Ιουλίου για να ολοκληρώσει τις συναλλαγές του.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν καταδίκασε την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει το πλαίσιο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου και προειδοποίησε πως η Τεχεράνη θα λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των εθνικών της συμφερόντων.
