Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία για τον νέο κανονισμό επιστροφών μεταναστών που δεν διαθέτουν δικαίωμα νόμιμης παραμονής, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία κόμβων επιστροφής σε τρίτες χώρες. Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Σύμφωνα με την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, η συμφωνία στοχεύει στην επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού συστήματος. «Η σημερινή συμφωνία ενισχύει την αξιοπιστία της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ και συμπληρώνει το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το ‘Ασυλο, με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα», δήλωσε ο Νικόλαος Ιωαννίδης, Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο νέος κανονισμός προβλέπει αυστηρότερες υποχρεώσεις για όσους υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής, όπως η υποχρέωση συνεργασίας με τις εθνικές αρχές και η συμμόρφωση με τις διαδικασίες αποχώρησης από το κράτος μέλος. Παράλληλα, θεσπίζεται νομικό πλαίσιο που επιτρέπει τη δημιουργία κόμβων επιστροφής σε χώρες εκτός ΕΕ.
Οι εγκαταστάσεις αυτές θα μπορούν να λειτουργούν είτε ως τελικοί προορισμοί είτε ως ενδιάμεσα κέντρα μεταφοράς, διευκολύνοντας τις επιστροφές στις χώρες καταγωγής ή σε άλλες τρίτες χώρες. Παράλληλα προβλέπονται πρόνοιες για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των επιστρεφόμενων ατόμων.
Νέο εργαλείο: η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής
Η συμφωνία διατηρεί προς το παρόν προαιρετική τη διαδικασία αμοιβαίας αναγνώρισης αποφάσεων επιστροφής μεταξύ κρατών μελών, με πρόβλεψη επανεξέτασης μετά την έναρξη εφαρμογής του νέου πλαισίου. Παράλληλα, εισάγεται η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής (European Return Order – ERO), ένα ενιαίο έγγραφο που θα συγκεντρώνει τα βασικά στοιχεία κάθε απόφασης επιστροφής.
Στόχος είναι η ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών και η αποτελεσματικότερη εκτέλεση αποφάσεων που έχουν εκδοθεί από άλλα κράτη μέλη. Ο κανονισμός περιλαμβάνει επίσης ειδικές διατάξεις για περιπτώσεις ατόμων που θεωρούνται κίνδυνος για τη δημόσια τάξη ή την ασφάλεια.
Η πολιτική συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, προτού ο κανονισμός τεθεί σε ισχύ. Οι νέοι κανόνες αναμένεται να εφαρμοστούν από τις 12 Ιουνίου 2026, στο πλαίσιο του Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
