Μπορεί η χώρα να έχει απομακρυνθεί από τις εικόνες των δεκαετιών του ’80, όταν το κάπνισμα επιτρεπόταν σε αεροπλάνα, πλοία και ακόμη και σε νοσοκομεία, ωστόσο το κάπνισμα παραμένει βαθιά ριζωμένο στην ελληνική κοινωνία. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, σχεδόν τέσσερις στους δέκα Έλληνες κάνουν χρήση καπνικών προϊόντων ή ατμίζουν.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος (31 Μαΐου), οι ίδιοι οι καπνιστές μιλούν ανοιχτά για τον εθισμό τους, αναγνωρίζοντας τις επιπτώσεις στην υγεία τους, όπως κατέγραψε ο φακός του Orange Press Agency. Παράλληλα, άλλοι πολίτες περιγράφουν τα οφέλη που αποκόμισαν από τη διακοπή του καπνίσματος.
Η εξάρτηση που ξεκίνησε ως «μόδα»
«Δεν έχουμε διαφορά από τους ναρκομανείς, απλά δεν χάνουμε την αξιοπρέπειά μας», λέει ο Μιχάλης, καπνιστής εδώ και δεκαετίες, περιγράφοντας πώς μια εφηβική συνήθεια μετατράπηκε σε ισόβιο εθισμό.
«Θέλω να σας πω την αλήθεια, εγώ καπνίζω πενήντα χρόνια… Δεν μπορώ να φανταστώ ότι μπορώ να πιω καφέ ή κρασί και να μην καπνίσω», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξισώνοντας τον εθισμό του καπνίσματος με άλλες μορφές εξάρτησης.
Η αποστροφή μετά από μια τραυματική εμπειρία
Αντίθετα, ο Κώστας, που δεν κάπνισε ποτέ, θυμάται μια δυσάρεστη εμπειρία που τον απέτρεψε οριστικά: «Έκαψα το μαλλί από τη στάχτη, ήταν τραυματική εμπειρία και δεν το ξαναδοκίμασα». Παρατηρεί, πάντως, ότι τα τελευταία χρόνια περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να μειώνουν ή να εγκαταλείπουν τη συνήθεια, κυρίως για λόγους υγείας.
Διαβάστε επίσης: Καπνός: Οι επιστήμονες αποκωδικοποίησαν τον τρόπο που το φυτό συνθέτει την νικοτίνη μετά από 200 χρόνια
Όταν η ΧΑΠ γίνεται καμπανάκι
Ο Μιχάλης, πρώην γεωλόγος υπαίθρου, περιγράφει τη δική του περιπέτεια με τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ): «Είναι βλακεία να καπνίζεις… Είχα πάθει ΧΑΠ, πήγα στο ‘Σωτηρία’, κάθισα ένα μήνα και απελευθερώθηκα από το κάπνισμα». Όπως εξηγεί, η έκθεσή του στο παθητικό κάπνισμα στο γραφείο είχε σοβαρές συνέπειες στην αναπνοή και τη φυσική του κατάσταση.
«Θέλω το γνήσιο» – η άρνηση των νέων προϊόντων
Μια γυναίκα που δηλώνει ελαφριά καπνίστρια από τα 20 της, επιμένει στο κλασικό τσιγάρο: «Καπνίζω ένα-τρία τσιγάρα τη μέρα λόγω άγχους… Δεν θέλω υποκατάστατα, θέλω το γνήσιο». Θεωρεί ότι τα νέα προϊόντα μπορεί να είναι ακόμη πιο επικίνδυνα, καθώς «δεν έχουν μελετηθεί ακόμα».
Η «απεξάρτηση» από το άτμισμα
Ο Ανδρέας, που κάπνιζε επί σχεδόν μια δεκαετία, μετρά πλέον πέντε μήνες χωρίς νικοτίνη: «Ήμουν καπνιστής για οκτώ, εννέα χρόνια… Είχα κάνει ατμισμό για τα τελευταία τρία χρόνια. Δεν νομίζω ότι έχει οποιαδήποτε διαφορά». Όπως λέει, η διακοπή του καπνίσματος τον βοήθησε να επιστρέψει στο τρέξιμο και να βελτιώσει αισθητά τη φυσική του κατάσταση.
Η Ελλάδα σε κρίσιμη καμπή
Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ΕΠΕ) και της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΕΚΕ), η χώρα αντιμετωπίζει μια «διπλή απειλή»: το παραδοσιακό κάπνισμα και την αυξανόμενη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων, κυρίως στους νέους.
Ακτινογραφία του καπνίσματος στην Ελλάδα (στοιχεία ΕΠΕ):
• 38% των ενηλίκων Ελλήνων είναι χρήστες καπνικών προϊόντων, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη.
• 30% επιμένει στα συμβατικά προϊόντα, ενώ το 14% χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά ή θερμαινόμενα τσιγάρα.
• 8% κάνει πολλαπλή χρήση, ποσοστό που φτάνει το 15% στις ηλικίες 18-34 ετών.
• 71% των καπνιστών δεν προσπάθησε να διακόψει το τελευταίο έτος.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι μετα-αναλύσεις συνδέουν το ηλεκτρονικό τσιγάρο με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΧΑΠ και κυτταρικών αλλοιώσεων.
Η «παγίδα» του μάρκετινγκ στους εφήβους
Ο Πρόεδρος της ΕΚΕ, Καθηγητής Κωνσταντίνος Τούτουζας, επισημαίνει ότι η κατάσταση στους εφήβους είναι ανησυχητική. Σύμφωνα με την έκθεση ESPAD:
• Η χρήση κλασικού και ηλεκτρονικού τσιγάρου στους μαθητές αυξήθηκε κατά 11 μονάδες την τελευταία πενταετία.
• Το 77% των μαθητών βρίσκει εύκολα ηλεκτρονικό τσιγάρο, έναντι 60% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
• Το 17% δοκίμασε ηλεκτρονικό τσιγάρο πριν τα 13, με το 5% να το χρησιμοποιεί καθημερινά.
• Τα κορίτσια εμφανίζουν πλέον υψηλότερα ποσοστά χρήσης, λόγω ελκυστικών αρωμάτων και στοχευμένου μάρκετινγκ.
Τα οφέλη της διακοπής – λεπτό προς λεπτό
Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία υπενθυμίζει ότι τα οφέλη για τον οργανισμό ξεκινούν άμεσα μετά τη διακοπή. Μέσα σε 20 λεπτά ο καρδιακός ρυθμός επανέρχεται στο φυσιολογικό, ενώ σε 12 ώρες εξισορροπείται το μονοξείδιο του άνθρακα στο αίμα.
Σε δύο έως τρεις μήνες βελτιώνεται η πνευμονική λειτουργία, σε έναν χρόνο μειώνεται στο μισό ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου και στα πέντε χρόνια εξισώνεται ο κίνδυνος εγκεφαλικού με εκείνον ενός μη καπνιστή. Στα δέκα χρόνια υποδιπλασιάζεται η πιθανότητα θανάτου από καρκίνο του πνεύμονα, ενώ στα δεκαπέντε η καρδιά επανέρχεται πλήρως στην υγιή της κατάσταση.
Η τεχνική των «4D» και τα ιατρεία διακοπής
Οι ειδικοί προτείνουν την τεχνική των «4D» για την αντιμετώπιση της επιθυμίας: καθυστέρηση (Delay), βαθιές αναπνοές (Deep breathing), κατανάλωση νερού (Drink water) και ενασχόληση με άλλη δραστηριότητα (Do something else).
Τα πιστοποιημένα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος της ΕΠΕ και της ΕΚΕ σημειώνουν ποσοστά επιτυχίας άνω του 40%, προσφέροντας καθοδήγηση και υποστήριξη σε όσους επιλέγουν να σβήσουν οριστικά το τσιγάρο.
