Σαφές και λειτουργικό χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό ζητάει η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), η οποία κατέθεσε εκτεταμένο υπόμνημα στη δημόσια διαβούλευση για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ).
Όπως επισημαίνει, παρά τις αδυναμίες του σχεδίου, η ύπαρξη ενός πλαισίου είναι προτιμότερη από τη συνέχιση της πολυετούς απουσίας ρυθμίσεων που έχει αφήσει ανεξέλεγκτη την τουριστική ανάπτυξη σε πολλές περιοχές της χώρας.
Σύμφωνα με την ΕΛΛΕΤ, το νέο ΕΧΠ-Τ αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία για να διαμορφωθεί ένα σαφές όραμα για τον ελληνικό τουρισμό και να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις που δέχονται ήδη κορεσμένοι προορισμοί. Ωστόσο, η οργάνωση εκφράζει έντονες επιφυλάξεις για το κατά πόσο το προτεινόμενο σχέδιο μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική αλλαγή του τουριστικού μοντέλου.
Στα θετικά στοιχεία του σχεδίου, η ΕΛΛΕΤ καταγράφει την επέκταση της υποχρέωσης εκπόνησης Έκθεσης Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας (ΕκΕΦΙ) σε δύο επίπεδα, την αναγνώριση των υδατοκαλλιεργειών ως ασύμβατης χρήσης με τον τουρισμό στις περιοχές κατηγοριών Α, Β και Γ, καθώς και την πρόβλεψη για αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων σιδηροδρομικών διαδρομών με τουριστικό χαρακτήρα.
Παράλληλα, όμως, εντοπίζει σοβαρές δομικές αδυναμίες. Βασική ένσταση αφορά τον δείκτη κατηγοριοποίησης των περιοχών, ο οποίος βασίζεται αποκλειστικά στις ξενοδοχειακές κλίνες, αγνοώντας τα ενοικιαζόμενα επιπλωμένα δωμάτια και διαμερίσματα (ΕΕΔΔ), αλλά και τις κλίνες βραχυχρόνιας μίσθωσης. Όπως σημειώνει η ΕΛΛΕΤ, από τον Ιούλιο του 2023 οι τελευταίες υπερβαίνουν αριθμητικά τις ξενοδοχειακές κλίνες, γεγονός που οδηγεί σε υποεκτίμηση της πραγματικής επιβάρυνσης πολλών προορισμών.
Έντονη κριτική ασκείται και στην επιλογή κατηγοριοποίησης ανά Δημοτική Ενότητα και όχι ανά νησί. Η ΕΛΛΕΤ υποστηρίζει ότι κάθε νησί λειτουργεί ως ενιαίος τουριστικός προορισμός με κοινές πιέσεις σε υποδομές, φυσικούς πόρους και περιβάλλον, ανεξαρτήτως διοικητικών ορίων. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει την Κέρκυρα, η οποία εντάσσεται σε δύο διαφορετικές κατηγορίες, παρότι αποτελεί έναν ενιαίο τουριστικό προορισμό.
Η οργάνωση θεωρεί επίσης προβληματικό το γεγονός ότι ακόμη και η αυστηρότερη κατηγορία περιοχών, η Α Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, εξακολουθεί να επιτρέπει τη δημιουργία νέων τουριστικών καταλυμάτων τριών, τεσσάρων και πέντε αστέρων, χωρίς ουσιαστική διαφοροποίηση από τις αναπτυγμένες περιοχές κατηγορίας Β. Όπως υπογραμμίζει, το σχέδιο δεν προβλέπει ουσιαστικά «κορεσμένες περιοχές», παρά τις εμφανείς πιέσεις που καταγράφονται σε αρκετούς δημοφιλείς προορισμούς.
Επιπλέον, η ΕΛΛΕΤ εκφράζει ανησυχία για την απουσία δεσμευτικών ρυθμίσεων σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η επάρκεια νερού, η διαχείριση αποβλήτων και η ενεργειακή επάρκεια. Όπως σημειώνει, ακόμη και στους πλέον επιβαρυμένους προορισμούς οι σχετικές προβλέψεις παραμένουν γενικές κατευθύνσεις χωρίς υποχρεωτικό χαρακτήρα.
Στο υπόμνημά της, η ΕΛΛΕΤ ζητά την αναθεώρηση της κατηγοριοποίησης με βάση επικαιροποιημένα δεδομένα που να περιλαμβάνουν τόσο τις κλίνες βραχυχρόνιας μίσθωσης όσο και τα ΕΕΔΔ, καθώς και την καθιέρωση του νησιού ως βασικής χωρικής μονάδας αξιολόγησης, με εξαίρεση την Κρήτη και την Εύβοια.
Για τις τεκμηριωμένα κορεσμένες περιοχές προτείνει να δοθεί προτεραιότητα στην αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών αντί της δημιουργίας νέων καταλυμάτων, με βάση τα συμπεράσματα των Εκθέσεων Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας. Παράλληλα, ζητά την κατάργηση των ad hoc χωροθετήσεων και των Στρατηγικών Επενδύσεων στα νησιά, την επαναφορά της πρόβλεψης για ζώνη προστασίας +0,6 μέτρων στην παράκτια ζώνη λόγω κλιματικής αλλαγής, καθώς και τη θέσπιση δεσμευτικών ρυθμίσεων για την ύδρευση, τα απόβλητα και τη χρήση θαλασσινού νερού στις πισίνες.
Καταλήγοντας, η ΕΛΛΕΤ τονίζει ότι το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό πρέπει να προωθηθεί άμεσα μαζί με το αναγκαίο νομοθετικό πλαίσιο εφαρμογής του, αφού προηγουμένως ενσωματωθούν οι απαραίτητες διορθώσεις και συμπληρώσεις ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί στις πραγματικές ανάγκες βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης της χώρας.
