Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, το Baird Institute και το Royal Prince Alfred Hospital ανακάλυψαν ότι η ανθρώπινη καρδιά μπορεί να αναγεννά μυϊκά κύτταρα μετά από έμφραγμα – μια διαδικασία που έως τώρα είχε επιβεβαιωθεί μόνο σε πειραματόζωα. Το εύρημα αμφισβητεί την καθιερωμένη αντίληψη ότι η καρδιακή βλάβη είναι μόνιμη και ανοίγει νέους δρόμους για αναγεννητικές θεραπείες.
Η μελέτη δείχνει ότι ο ανθρώπινος καρδιακός ιστός έχει τη δυνατότητα να παράγει νέα μυϊκά κύτταρα ακόμη και μετά από καρδιακή προσβολή. Πρόκειται για μια σημαντική ανακάλυψη που ενισχύει την προοπτική ανάπτυξης θεραπειών αποκατάστασης της καρδιακής λειτουργίας.
Ένα έμφραγμα μπορεί να καταστρέψει έως και το ένα τρίτο των καρδιακών μυϊκών κυττάρων. Αν και τα ποσοστά επιβίωσης έχουν βελτιωθεί, πολλοί ασθενείς αναπτύσσουν καρδιακή ανεπάρκεια, η οποία συχνά απαιτεί μεταμόσχευση. Το νέο εύρημα υποδεικνύει ότι η καρδιά διαθέτει έναν φυσικό, αν και περιορισμένο, μηχανισμό αυτοεπιδιόρθωσης.
Η καρδιά και οι μηχανισμοί αυτοεπιδιόρθωσης
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αναγέννηση αυτή δεν επαρκεί για πλήρη αποκατάσταση της καρδιακής λειτουργίας, ωστόσο θα μπορούσε στο μέλλον να ενισχυθεί θεραπευτικά. Όπως δήλωσε ο Δρ. Ρόμπερτ Χιουμ, «μέχρι τώρα πιστεύαμε ότι, επειδή τα καρδιακά κύτταρα πεθαίνουν μετά από καρδιακή προσβολή, αυτές οι περιοχές της καρδιάς υφίστανται ανεπανόρθωτες βλάβες. Ωστόσο, η έρευνά μας δείχνει ότι, παρότι δημιουργούνται ουλές στην καρδιά μετά από έμφραγμα, αυτή παράγει νέα μυϊκά κύτταρα, κάτι που ανοίγει νέες δυνατότητες».
Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι η μίτωση των καρδιομυοκυττάρων – δηλαδή η κυτταρική διαίρεση στον καρδιακό μυ – συμβαίνει και στους ανθρώπους μετά από έμφραγμα, γεγονός που μέχρι σήμερα είχε παρατηρηθεί μόνο σε ζωικά μοντέλα.
Ζωντανός καρδιακός ιστός και νέα δεδομένα
Για τις ανάγκες της έρευνας, οι επιστήμονες ανέλυσαν δείγματα ιστού από ασθενείς που υποβάλλονταν σε επεμβάσεις αορτοστεφανιαίας παράκαμψης (bypass). Τα δείγματα προήλθαν τόσο από υγιείς όσο και από κατεστραμμένες περιοχές της καρδιάς, παρέχοντας άμεσες ενδείξεις αναγέννησης κυττάρων.
Η δυνατότητα μελέτης ζωντανού καρδιακού ιστού αποδείχθηκε καθοριστική. Η συλλογή δειγμάτων κατά τη διάρκεια χειρουργείων επέτρεψε την άμεση παρατήρηση της κυτταρικής δραστηριότητας, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για τη λειτουργία της καρδιάς.
Όπως εξήγησε ο καθηγητής Σον Λαλ, «τελικά, στόχος είναι να χρησιμοποιήσουμε αυτή την ανακάλυψη για τη δημιουργία νέων καρδιακών κυττάρων που θα μπορούν να αντιστρέψουν την καρδιακή ανεπάρκεια. Η χρήση ζωντανού ανθρώπινου καρδιακού ιστού μας επιτρέπει να έχουμε πιο ακριβή και αξιόπιστα δεδομένα για την ανάπτυξη νέων θεραπειών».
Αλλαγή στην κατανόηση της καρδιακής βλάβης
Η ερευνητική ομάδα επισημαίνει ότι η προσέγγιση αυτή δημιουργεί ένα αξιόπιστο μοντέλο για τη δοκιμή αναγεννητικών θεραπειών. Ήδη έχουν εντοπιστεί πρωτεΐνες που σχετίζονται με την αναγέννηση της καρδιάς σε ζωικά μοντέλα, προσφέροντας ενδείξεις για μελλοντικές κλινικές εφαρμογές.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το εύρημα μπορεί να αλλάξει ριζικά την κατανόηση της καρδιακής βλάβης, μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον από τη μόνιμη καταστροφή σε έναν υπαρκτό μηχανισμό βιολογικής επιδιόρθωσης. Η μελλοντική έρευνα θα επικεντρωθεί στην ενίσχυση αυτής της φυσικής ικανότητας της καρδιάς, με στόχο τη μείωση της ανάγκης για μεταμοσχεύσεις και τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών μετά από έμφραγμα.
