Νέα ευρήματα από τον Άρη ενισχύουν τις ενδείξεις ότι στο μακρινό παρελθόν ο Κόκκινος Πλανήτης φιλοξενούσε έναν τεράστιο ωκεανό που κάλυπτε σχεδόν το ένα τρίτο της επιφάνειάς του. Γεωλογικά χαρακτηριστικά που εντόπισαν ερευνητές φαίνεται να επιβεβαιώνουν την ύπαρξη αυτού του αρχαίου υδάτινου σώματος.
Η επιστημονική κοινότητα έχει ήδη διαπιστώσει ότι κάποτε στον Άρη υπήρχαν ποτάμια και λίμνες. Τα ρόβερ που εξερευνούν σήμερα τον πλανήτη επικεντρώνονται σε περιοχές όπου πιθανότατα υπήρχε νερό, αναζητώντας ίχνη ζωής που θα μπορούσε να είχε αναπτυχθεί σε αυτό το περιβάλλον.
Ερευνητές του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνια (Caltech), σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Nature, αναφέρουν ότι εντόπισαν ένα χαρακτηριστικό γεωλογικό ίχνος, τον λεγόμενο «δακτύλιο μπανιέρας», που υποδεικνύει την παρουσία του αρχαίου ωκεανού στον Άρη.
Το φαινόμενο του «δακτυλίου μπανιέρας»
Ο όρος «δακτύλιος μπανιέρας» χρησιμοποιείται από τους επιστήμονες για να περιγράψει το σημάδι που αφήνει το νερό στα τοιχώματα μιας μπανιέρας όταν αυτή αδειάζει. Το ίχνος αυτό δείχνει μέχρι ποιο σημείο έφτανε το νερό και σχηματίζεται από άλατα ή άλλες ουσίες. Οι γεωλόγοι δανείζονται τον όρο μεταφορικά, για να περιγράψουν περιοχές που βρίσκονται στο όριο όπου υπήρχε κάποτε νερό, όπως μια θάλασσα ή ένας ωκεανός.
Στην περίπτωση του Άρη, ο «δακτύλιος μπανιέρας» αναφέρεται σε μια εκτεταμένη, επίπεδη ζώνη που περιβάλλει συγκεκριμένες περιοχές του πλανήτη και μοιάζει με όριο παλιού ωκεανού. Πρόκειται ουσιαστικά για το «σημάδι» που άφησε πίσω του το αρχαίο νερό, όπως το ίχνος που μένει στη μπανιέρα μετά το άδειασμα.
Τι γνωρίζαμε έως σήμερα
Το νερό θεωρείται βασικό στοιχείο για την ύπαρξη ζωής και η αναζήτησή του σε άλλα ουράνια σώματα αποτελεί διαρκές αντικείμενο μελέτης. Αν και είναι αποδεκτό ότι ο Άρης είχε υγρό νερό στην επιφάνειά του, δεν ήταν σαφές αν αυτό περιοριζόταν σε λίμνες και ποτάμια ή αν σχημάτιζε έναν εκτεταμένο ωκεανό.
Προηγούμενες αποστολές είχαν εντοπίσει σχηματισμούς που θύμιζαν ακτογραμμές, ωστόσο αυτά τα χαρακτηριστικά εμφανίζονταν σε διαφορετικά υψόμετρα, γεγονός που αμφισβητούσε την υπόθεση ενός σταθερού ωκεανού. Οι ερευνητές του Caltech επεσήμαναν ότι, αν πράγματι υπήρχε ωκεανός, θα είχε αποξηρανθεί πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, αφήνοντας πίσω του ελάχιστα ίχνη λόγω της διάβρωσης και της ηφαιστειακής δραστηριότητας.
Η νέα ανακάλυψη
Για να εντοπίσουν πιο αξιόπιστες αποδείξεις, οι επιστήμονες ξεκίνησαν συγκρίνοντας τη Γη με τον Άρη. Μέσω υπολογιστικών προσομοιώσεων, «αφαίρεσαν» νοητά τα νερά των ωκεανών της Γης, ώστε να δουν ποια γεωλογικά χαρακτηριστικά παραμένουν σταθερά. Τα μοντέλα έδειξαν ότι οι ωκεανοί αφήνουν πίσω τους μια χαρακτηριστική επίπεδη ζώνη γης, που ακολουθεί τα όρια ξηράς και θάλασσας, σαν δακτύλιος γύρω από το υδάτινο σώμα.
Αναλύοντας δορυφορικά δεδομένα του Άρη, η ομάδα εντόπισε μια παρόμοια τοπογραφική ζώνη στο βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη. Η μορφολογία της υποδηλώνει την ύπαρξη ενός εκτεταμένου ωκεανού που κάλυπτε περίπου το ένα τρίτο της επιφάνειάς του και διατηρήθηκε για εκατομμύρια χρόνια.
Παράλληλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα δέλτα ποταμών στον Άρη, δηλαδή οι τριγωνικές αποθέσεις ιζημάτων που σχηματίζονται στις εκβολές ποταμών, ευθυγραμμίζονται με αυτή τη ζώνη, ενισχύοντας περαιτέρω την υπόθεση ύπαρξης ωκεανού.
Προοπτικές για μελλοντικές αποστολές
Η μελέτη του Caltech ανοίγει νέους δρόμους για την εξερεύνηση του Άρη. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ιζηματογενή στρώματα των αρχαίων ακτών ίσως διατηρούν ίχνη πιθανής ζωής, όπως συμβαίνει και στη Γη, όπου τα παράκτια ιζήματα αποτελούν πολύτιμα αρχεία της γεωλογικής και βιολογικής ιστορίας του πλανήτη μας.
