Η κυβέρνηση του Ελ Σαλβαδόρ δημοσίευσε νέο νόμο που επιτρέπει στις αρχές να επιβάλλουν ποινή ισόβιας κάθειρξης σε ανηλίκους από 12 ετών για σοβαρά εγκλήματα, όπως ανθρωποκτονία, τρομοκρατία ή βιασμό.

Ο νόμος, που ανακοινώθηκε την Τρίτη, αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στις 26 Απριλίου. Πρόκειται για μέρος μιας σειράς αυστηρών πολιτικών που στοχεύουν στην εξάλειψη της βίας των συμμοριών στη χώρα, αν και επικριτές προειδοποιούν ότι τέτοια μέτρα ενδέχεται να οδηγήσουν σε σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Από τον Μάρτιο του 2022, το Ελ Σαλβαδόρ βρίσκεται σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης, το οποίο έχει αναστείλει ορισμένες πολιτικές ελευθερίες υπέρ της ενίσχυσης των αστυνομικών και στρατιωτικών εξουσιών.

Το μέτρο, που αρχικά είχε διάρκεια 30 ημερών, έχει ανανεωθεί δεκάδες φορές. Στο διάστημα αυτό, η κυβέρνηση έχει πραγματοποιήσει μαζικές συλλήψεις και φυλακίσεις, με περισσότερους από 90.000 ανθρώπους να βρίσκονται πίσω από τα κάγκελα. Οργανώσεις όπως η Human Rights Watch εκτιμούν ότι περίπου το 1,9% του πληθυσμού της χώρας είναι φυλακισμένο  ένα από τα υψηλότερα ποσοστά παγκοσμίως.

Μερικοί κρατούμενοι παραμένουν χωρίς απαγγελία κατηγοριών, ενώ άλλοι δικάζονται σε μαζικές δίκες, διαδικασία που εγκρίθηκε το 2023 και επιτρέπει την εκδίκαση έως και 900 ατόμων ταυτόχρονα.

Αμφιλεγόμενη συνταγματική τροποποίηση

Η πρόβλεψη για ισόβια ποινή σε ανηλίκους εγκρίθηκε τον Μάρτιο, στο πλαίσιο συνταγματικής τροποποίησης που προώθησε ο πρόεδρος του Ελ Σαλβαδόρ Nayib Bukele. Η νομοθετική συνέλευση της χώρας ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από το κόμμα του, Nuevas Ideas.

Ο Bukele, μέσω αναρτήσεών του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επέκρινε όσους αντιτάχθηκαν στην τροποποίηση, χαρακτηρίζοντάς τους επιεικείς απέναντι στη βία. «Θα δούμε ποιοι θα στηρίξουν αυτή την τροποποίηση και ποιοι θα τολμήσουν να πουν ότι το Σύνταγμα πρέπει να συνεχίσει να απαγορεύει τη φυλάκιση δολοφόνων και βιαστών», έγραψε στις 17 Μαρτίου.

Αντιδράσεις διεθνών οργανισμών

Μετά την ψήφιση του μέτρου, οργανισμοί όπως η UNICEF εξέφρασαν «βαθιά ανησυχία» για την προοπτική επιβολής ισόβιας κάθειρξης σε παιδιά. Η UNICEF προειδοποίησε ότι τέτοιες ποινές θα μπορούσαν να έχουν σοβαρές και μακροχρόνιες συνέπειες στην ανάπτυξη των παιδιών και των εφήβων, ενώ τόνισε ότι είναι απίθανο να μειώσουν την εγκληματικότητα συνολικά.

Σε κοινή ανακοίνωση με την Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού του ΟΗΕ, η UNICEF υπογράμμισε πως «η επιβολή ισόβιων ποινών και υπερβολικά μακρών περιόδων κράτησης σε παιδιά και εφήβους αντιβαίνει στα πρότυπα της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού». Τα διεθνή αυτά πρότυπα, όπως σημείωσε, απαιτούν τα παιδιά που εμπλέκονται με τον νόμο να αντιμετωπίζονται με τρόπο που να δίνει προτεραιότητα στην αποκατάσταση και την επανένταξή τους.

Ο νέος νόμος αίρει ορισμένες νομικές προστασίες για τους ανήλικους παραβάτες, διατηρώντας ωστόσο τη δυνατότητα περιοδικής επανεξέτασης της ποινής και εποπτευόμενης αποφυλάκισης.

Καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Παρατηρητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καλέσει επανειλημμένα τον Bukele και την κυβέρνηση του Ελ Σαλβαδόρ να τερματίσουν το καθεστώς έκτακτης ανάγκης και τα συναφή μέτρα κατά του εγκλήματος, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζουν θεμελιώδη δικαιώματα.

Τον περασμένο μήνα, η Διεθνής Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τη Διερεύνηση Παραβιάσεων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Ελ Σαλβαδόρ (GIPES) δημοσίευσε την τελική της έκθεση, στην οποία κατήγγειλε ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουν διαπραχθεί εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Τέλος, η ομάδα επικαλέστηκε δηλώσεις του ίδιου του Bukele, σύμφωνα με τις οποίες «τουλάχιστον 8.000 κρατούμενοι ήταν αθώοι». «Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους», δήλωσε ο Jose Guevara, μέλος της ομάδας. «Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για πολιτική που οδηγεί σε εκτεταμένη και συστηματική διάπραξη εγκλημάτων».

Πηγή: Al Jazeera