Στη σημερινή καθημερινότητα για την μετακίνησή μας χρησιμοποιούμεε το GPS και το φαγητό φτάνει με ένα άγγιγμα στην οθόνη, οι αυθόρμητες ανθρώπινες συνομιλίες γίνονται όλο και πιο σπάνιες. Αν και η τεχνολογία προσφέρει άνεση και εξοικονόμηση χρόνου, ταυτόχρονα φαίνεται να μειώνει τις ευκαιρίες για άμεση ανθρώπινη επαφή στην καθημερινή ζωή.
Σύμφωνα με νέα μελέτη, ο αριθμός των λέξεων που εκφωνούν οι άνθρωποι κάθε μέρα μειώνεται σταθερά τα τελευταία 15 χρόνια. Η πτώση υπολογίζεται σε περίπου 338 λέξεις λιγότερες ημερησίως ανά έτος — μια μεταβολή που σημαίνει λιγότερα «γεια», λιγότερες σύντομες συζητήσεις και πιο σιωπηλές ημέρες.
Το εύρημα προέκυψε όταν ο Ματίας Μελ, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, και η Βαλέρια Φάιφερ, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μιζούρι–Κάνσας Σίτι, επανέλαβαν τη μελέτη του 2007 για το πόσο μιλούν άνδρες και γυναίκες στην καθημερινότητά τους. Χρησιμοποιώντας την ίδια μεθοδολογία αλλά με ευρύτερο δείγμα, κατέγραψαν εντυπωσιακά διαφορετικά αποτελέσματα, όπως αναφέρει το Earth.com.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι σήμερα οι άνθρωποι εκφωνούν κατά μέσο όρο 12.700 λέξεις την ημέρα, έναντι 15.900 το 2007. Η διαφορά αυτή δεν αποδίδεται σε στατιστικό σφάλμα, αλλά δείχνει μια σαφή μεταβολή στον τρόπο που επικοινωνούμε.
Μια σταθερή γραμμική πτώση
Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα από 22 μελέτες που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 2005–2019, με δείγμα περίπου 2.200 ατόμων. Οι συμμετέχοντες δεν γνώριζαν ότι καταγραφόταν ο όγκος της ομιλίας τους, καθώς τα δεδομένα προέρχονταν από έρευνες για θέματα όπως υγεία, σχέσεις ή διαλογισμό.
Συγκρίνοντας τα στοιχεία ανά έτος, οι ερευνητές εντόπισαν μια σταθερή και συνεχή μείωση στον αριθμό των λέξεων που εκφωνούνται. «Κάθε χρόνο, οι άνθρωποι λένε κατά μέσο όρο 338 λέξεις λιγότερες την ημέρα. Από περίπου 16.000 το 2005, φτάσαμε στις 12.700 το 2019», εξήγησε ο Μελ.
Η τεχνολογία θεωρείται βασικός παράγοντας αυτής της πτώσης, ωστόσο οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η μείωση είναι εντονότερη στους νέους κάτω των 25 ετών, όπου φτάνει τις 452 λέξεις λιγότερες ετησίως, αλλά παρατηρείται και σε μεγαλύτερες ηλικίες. Αυτό δείχνει πως δεν ευθύνονται αποκλειστικά τα smartphones ή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Λιγότερες τυχαίες συνομιλίες
Η σύγχρονη ζωή περιορίζει τις μικρές, τυχαίες επαφές που κάποτε ήταν αναπόφευκτες – τη σύντομη κουβέντα με τον ταμία, την ερώτηση για οδηγίες, τη χαιρετούρα στον γείτονα. Όσο περισσότερες διαδικασίες αυτοματοποιούνται, τόσο λιγότερες ευκαιρίες υπάρχουν για προφορική επικοινωνία.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως οι άνθρωποι επικοινωνούν συνολικά λιγότερο· πιθανόν να πληκτρολογούν περισσότερες λέξεις στα μηνύματα. Παρ’ όλα αυτά, η προφορική επικοινωνία δεν είναι απλώς ανταλλαγή πληροφοριών. Περιλαμβάνει τόνο, παύσεις, γέλιο και αυθορμητισμό – στοιχεία που δίνουν ζωντάνια και ουσία στις ανθρώπινες σχέσεις.
Μετά την πανδημία
Η έρευνα ολοκληρώθηκε το 2019, λίγο πριν από την πανδημία που άλλαξε ριζικά τις κοινωνικές συνήθειες. Αν και δεν υπάρχουν νεότερα δεδομένα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η τάση δύσκολα έχει αναστραφεί. Αντίθετα, η μεταπανδημική εποχή φαίνεται να ενισχύει έναν τρόπο ζωής με λιγότερη φυσική και λεκτική επαφή.
Η μελέτη, δημοσιευμένη στο περιοδικό Perspectives on Psychological Science, δεν περιγράφει μια κοινωνία βυθισμένη στη σιωπή. Καταγράφει όμως την απώλεια των μικρών, καθημερινών συνομιλιών που μας έκαναν να νιώθουμε συνδεδεμένοι και παρόντες στην κοινή μας ζωή — και ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα.
