Το χιούμορ αποδεικνύεται ζωτικής σημασίας εργαλείο για τους ηλικιωμένους, βοηθώντας τους να διαχειρίζονται τις προκλήσεις της γήρανσης και να παραμένουν κοινωνικά ενεργοί, σύμφωνα με νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Aberystwyth.
Η ερευνητική ομάδα βασίστηκε σε εις βάθος συνεντεύξεις με ηλικιωμένους από την Ουαλία, τη Σκωτία και την Αγγλία, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο η αίσθηση του χιούμορ επηρεάζει την ψυχική ευεξία στη μετέπειτα ζωή.
Όπως έδειξε η μελέτη, οι μεγαλύτεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν το χιούμορ τόσο ως μηχανισμό αντιμετώπισης δύσκολων καταστάσεων όσο και ως μέσο διατήρησης της αξιοπρέπειας απέναντι στο πένθος ή τη φθίνουσα υγεία αγαπημένων προσώπων.
Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι άτομα άνω των 60 ετών αξιοποιούν την κωμωδία για να μειώσουν τις ανησυχίες τους για την υγεία και να ενισχύσουν την κοινωνική τους σύνδεση.
Διαφορές ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες
Οι γυναίκες φάνηκε να χρησιμοποιούν το χιούμορ συχνότερα για τη διαχείριση συναισθηματικά ευαίσθητων καταστάσεων ή για να αποφύγουν δύσκολα συναισθήματα. Αντίθετα, οι άνδρες τόνιζαν περισσότερο τον ρόλο του στη δημιουργία κοινωνικών δεσμών. Οι γυναίκες εμφανίζονταν επίσης πιο συνειδητοποιημένες σχετικά με την αρνητική πλευρά των αστείων.
Το χιούμορ ως “μηχανισμός επιβίωσης”
Η κύρια συγγραφέας, Heather Heap, από το Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Aberystwyth, δήλωσε: «Ακούγοντας τους συμμετέχοντες να μιλούν για το χιούμορ στην καθημερινή τους ζωή, έγινε σαφές πόσο βαθιά είναι συνυφασμένο με την εμπειρία της γήρανσης. Πολλοί εξέφρασαν τη φράση “αν δεν γελούσα, θα έκλαιγα”, και αυτό αποτυπώνει πραγματικά το συναισθηματικό βάρος που κουβαλά το χιούμορ για τους ηλικιωμένους.»
Η ίδια πρόσθεσε ότι «το χιούμορ δεν είναι απλώς μια ελαφριά ανακούφιση — είναι ένας μηχανισμός αντιμετώπισης, μια κοινωνική ‘κόλλα’ και, για ορισμένους, ακόμη και μια προστατευτική μάσκα στις ‘σκοτεινές τους μέρες’.»
Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν επίσης πως, αν και το χιούμορ μπορεί να είναι οικείο και ενθαρρυντικό, μπορεί να γίνει επιβλαβές όταν στοχεύει ανθρώπους αντί για καταστάσεις. Η κατανόηση αυτής της ισορροπίας θεωρείται ουσιώδης για την εκτίμηση του ρόλου του στην ευημερία στη μετέπειτα ζωή.
Το κοινό γέλιο ως κοινωνική “κόλλα”
Η μελέτη διαπίστωσε ότι το κοινό γέλιο ενισχύει τις σχέσεις και παρακινεί τους ηλικιωμένους να αναζητούν κοινωνική επαφή. Όσοι παρουσίαζαν υψηλότερη ευημερία χρησιμοποιούσαν το χιούμορ προς τα έξω — για να ενθαρρύνουν τους άλλους και να διατηρούν θετική στάση. Αντίθετα, όσοι είχαν χαμηλότερη ευημερία το αξιοποιούσαν αμυντικά, ως προστατευτική ασπίδα.
Αρκετοί συμμετέχοντες δήλωσαν ότι αισθάνονται εκτός συγχρονισμού με το χιούμορ των νεότερων γενεών. Ορισμένοι εξέφρασαν ανησυχία πως το είδος χιούμορ που απολαμβάνουν δεν θεωρείται πλέον αποδεκτό, γεγονός που τους κάνει πιο επιφυλακτικούς στο να εκφραστούν ελεύθερα.
Προτιμήσεις και όρια στο χιούμορ των ηλικιωμένων
Ο συν-συγγραφέας Dr. Gil Greengross επισήμανε: «Ενώ κάποιοι ηλικιωμένοι μας είπαν ότι απολαμβάνουν το ξηρό ή το ‘μαύρο’ χιούμορ, πολλοί δεν τους αρέσουν τα αστεία που στοχοποιούν άτομα, χρησιμοποιούν βωμολοχίες ή βασίζονται σε επιθετικά στυλ κωμωδίας. Και ενώ κάποιοι θεωρούν ότι τα αστεία για την ηλικία και τα στερεότυπα ενισχύουν την αρνητική αυτοεικόνα, άλλοι τα βρίσκουν οικεία — ιδιαίτερα όταν μοιράζονται με άλλους ηλικιωμένους.»
Τα ευρήματα, σύμφωνα με τους ερευνητές, αναδεικνύουν την ανάγκη να αντιμετωπίζεται το χιούμορ με σοβαρότητα στην έρευνα για τη γήρανση. Τονίζουν δε τη σημασία διεύρυνσης των μελετών, ώστε να διερευνηθούν περαιτέρω οι διαφορές μεταξύ των ομάδων ηλικιωμένων και οι ψυχολογικοί μηχανισμοί που συνδέουν το χιούμορ με την ευημερία.
