Ανακάλυψη μεσαιωνικού οικισμού στον βυθό λίμνης στην Κεντρική Ασία επιβεβαιώθηκε πρόσφατα, αποκαλύπτοντας ότι δρόμοι και κτίρια βρίσκονται σήμερα κάτω από το νερό. Το εύρημα αυτό αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι ιστορικοί προσεγγίζουν το εμπόριο, τη θρησκεία και την καθημερινή ζωή κατά μήκος των παλαιών διαδρομών της περιοχής.

Ερείπια στα ρηχά νερά της λίμνης Issyk-Kul

Στη λίμνη Issyk-Kul του Κιργιστάν, νότια του Καζακστάν, δύτες σε υποβρύχια αποστολή εντόπισαν βυθισμένη ζώνη κοντά στην περιοχή Toru-Aygyr που θυμίζει την χαμένη Ατλαντίδα. Με βάση τα ευρήματα, ο αρχαιολόγος Valery Kolchenko από την Εθνική Ακαδημία Επιστημών της Δημοκρατίας του Κιργιστάν χαρακτήρισε την περιοχή ως πόλη.

Σε βάθος από 1 έως 4 μέτρα, η ομάδα του Kolchenko χαρτογράφησε τέσσερις ξεχωριστές περιοχές όπου διατηρήθηκαν τοίχοι, δοκάρια και κεραμικά. Τα άθικτα αυτά αντικείμενα αποδεικνύουν ότι ο βυθός της λίμνης κρύβει κάτι περισσότερο από έναν μύθο, αν και η πλήρης πολεοδομική διάταξη παραμένει άγνωστη.

Τοίχοι, καμίνια και ίχνη ζωής

Κατά την αποστολή του 2023-2024, σύμφωνα με σχετική έκθεση, εντοπίστηκαν κτίρια από τούβλα και συγκροτήματα καμινιών κάτω από τα νερά της Issyk-Kul. Οι δύτες συνέλεξαν επίσης σπασμένα κεραμικά, οστά ζώων και υπολείμματα μετάλλου από κατεργασία.

Κάτω από την άμμο, η ομάδα αποκάλυψε ένα διατηρημένο πολιτισμικό στρώμα γεμάτο ανθρώπινα ίχνη, γεγονός που δείχνει ότι η περιοχή κατοικούνταν και ανοικοδομούνταν επί σειρά ετών πριν καλυφθεί από το νερό.

Πόλη πάνω στις διαδρομές του Δρόμου του Μεταξιού

Από τη λίμνη Issyk-Kul περνούσαν παλαιά καραβάνια, και η UNESCO παρακολουθεί αυτές τις διαδρομές μέσω του προγράμματος Silk Roads στο Κιργιστάν. Σύμφωνα με έκθεση διατήρησης, ένας από τους κύριους δρόμους ξεκινούσε από την κοιλάδα Chui δυτικά της λίμνης και περνούσε το Bedel Pass προς την Κίνα.

Από εκεί, έμποροι μετέφεραν μετάξι, μπαχαρικά και μεταλλουργικά προϊόντα, ενώ μαζί τους ταξίδευαν ιδέες για τη θρησκεία και τη γλώσσα. Όπως δήλωσε ο Kolchenko, «το μνημείο που μελετάται είναι μια πόλη ή ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο σε ένα από τα σημαντικά τμήματα του Δρόμου του Μεταξιού».

Ταφές που υποδεικνύουν ισλαμική κοινότητα

Κοντά στα ερείπια, η ομάδα κατέγραψε μουσουλμανικό νεκροταφείο του 13ου-14ου αιώνα, σχεδιασμένο για μία κοινότητα. Οι ταφές ήταν προσανατολισμένες προς την qibla, τη διεύθυνση της Μέκκας, σύμφωνα με τα καθιερωμένα ισλαμικά έθιμα.

Το νεκροταφείο εκτείνεται σε περίπου 300 επί 200 μέτρα και διατηρεί οστά δύο ατόμων. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η διάβρωση από τα κύματα απειλεί τα ευρήματα, καθιστώντας κρίσιμη την άμεση τεκμηρίωση τους.

Γιατί βυθίστηκε η πόλη

Οι γεωλόγοι γνωρίζουν ότι η οροσειρά Tien Shan χαρακτηρίζεται από συχνούς σεισμούς. Ο Kolchenko συνδέει τη βύθιση της πόλης με έναν μεγάλο σεισμό του 15ου αιώνα. Όταν ένας τέτοιος σεισμός ρηγματώνει τον πυθμένα ή μετατοπίζει την ακτογραμμή, τα νερά μπορούν να κατακλύσουν οικισμούς και να καλύψουν τα τείχη με ιζήματα.

Χρονολόγηση των βυθισμένων στρωμάτων

Για να προσδιοριστεί πότε ανεγέρθηκαν και κατέρρευσαν τα κτίρια, η ερευνητική ομάδα απέστειλε δείγματα ξύλου και άλλων οργανικών υλικών σε εξειδικευμένα εργαστήρια. Μία από τις μεθόδους που εφαρμόστηκαν ήταν η δενδροχρονολογική ανάλυση, η οποία αντιστοιχίζει τους δακτυλίους ανάπτυξης των δέντρων με χρονολογημένα δεδομένα, παρέχοντας ακρίβεια σε ετήσια βάση.

Μια δεύτερη τεχνική, η επιταχυνόμενη φασματομετρία μάζας, επιτρέπει στους επιστήμονες να μετρούν σπάνια άτομα άνθρακα για την εκτίμηση της ηλικίας. Με τη μέθοδο αυτή μπορούν να χρονολογηθούν καμένα ξύλα ή οστά, αποκαλύπτοντας αν οι κατασκευαστές συνέχισαν να εργάζονται κατά την περίοδο του νεκροταφείου ή αν ο οικισμός εγκαταλείφθηκε αιφνιδίως.

Έρευνα κάτω από την επιφάνεια

Η ορατότητα κοντά στην ακτή μεταβάλλεται ταχύτατα, γι’ αυτό οι ομάδες δούλευαν σε σύντομες καταδύσεις, σημειώνοντας προσεκτικά κάθε τμήμα τοίχου. Οι λεπτομερείς φωτογραφίες και οι μετρήσεις διατήρησαν τη διάταξη των δωματίων και των δρόμων, στοιχείο πιο σημαντικό από οποιοδήποτε μεμονωμένο εύρημα.

Σύμφωνα με τις αρχές της UNESCO, η διατήρηση της υποβρύχιας πολιτιστικής κληρονομιάς στη θέση της αποτελεί την πρώτη επιλογή πριν από οποιαδήποτε επεμβατική ανασκαφή. Μόλις τα ευρήματα αναδυθούν από το ψυχρό νερό, ο αέρας μπορεί να προκαλέσει ρωγμές στο ξύλο και απολέπιση στις επιφάνειες, καθιστώντας τη συντήρηση αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας.

Αναθεώρηση των χαρτών του Δρόμου του Μεταξιού

Αντί να θεωρείται η λίμνη Issyk-Kul ως κενό σημείο ανάμεσα σε γνωστούς οικισμούς, οι αρχαιολόγοι έχουν πλέον χαρτογραφήσει ένα αστικό αποτύπωμα κάτω από το νερό. Διακοσμητικά θραύσματα υποδεικνύουν την ύπαρξη δημόσιου κτιρίου, πιθανώς τζαμιού, λουτρού ή μαδράσας – μιας ισλαμικής σχολής θρησκευτικών σπουδών.

Η ύπαρξη τέτοιων δομών παραπέμπει σε οικισμό που εξυπηρετούσε εμπόρους, αλλά και σε μια κοινωνία με οικογένειες, κανόνες και κοινή ταυτότητα. Αν οι μελλοντικές έρευνες αποκαλύψουν δρόμους και γειτονιές, οι ιστορικοί ίσως χρειαστεί να επαναπροσδιορίσουν την εικόνα της αστικής ζωής στην περιοχή.

Προστασία όσων διασώζονται

Οι ομάδες χαρτογράφησης διαθέτουν ακόμη μόνο ένα τμήμα του συνολικού σχεδίου και σκοπεύουν να πραγματοποιήσουν ευρύτερες σαρώσεις για να καθορίσουν την πλήρη έκταση του οικισμού. Χημικές αναλύσεις σε ιζήματα και αντικείμενα αναμένεται να αποκαλύψουν τα υλικά κατασκευής και τις μεταβολές των ακτογραμμών μέσα στους αιώνες.

Ακολουθώντας τις οδηγίες της UNESCO, η προστασία του χώρου σημαίνει και περιορισμό της ανεξέλεγκτης συλλογής αντικειμένων, καθώς ακόμη και τα μικρότερα θραύσματα μπορεί να φέρουν πολύτιμες πληροφορίες. Η διατήρηση του μεγαλύτερου μέρους της πόλης κάτω από το νερό ίσως επιτρέψει τη χρήση πιο προηγμένων εργαλείων στο μέλλον, παρότι η διάβρωση συνεχίζει να απειλεί τα ευρήματα κάθε χρόνο.

Το επόμενο βήμα

Η λίμνη έχει διατηρήσει ανέπαφα τείχη, εργαστήρια και τάφους, προσφέροντας στην Κεντρική Ασία ένα νέο σημείο αναφοράς. Καθώς οι χρονολογήσεις και οι χάρτες ολοκληρώνονται, οι αρμόδιοι φορείς μπορούν να σχεδιάσουν μέτρα προστασίας, ενώ οι ερευνητές θα εντάξουν το Issyk-Kul με βεβαιότητα στην ιστορική αφήγηση της περιοχής.

Η σχετική μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Volga River Region Archaeology.

Πηγή: ecoticias.com