Σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία για το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων, η πολύπειρη Ελληνοαμερικανίδα βουλευτής του Δημοκρατικού Κόμματος των ΗΠΑ Ντίνα Τάιτους, μιλώντας αποκλειστικά στα «ΝΕΑ» ανοίγει τα χαρτιά της για το τι μέλλει γενέσθαι με το τουρκικό αίτημα για τα F-35 ενώ τοποθετείται ανοιχτά για το Κυπριακό και για την πιθανότητα επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Όσον αφορά τον βηματισμό του προέδρου Τραμπ επί του πεδίου της εξωτερικής πολιτικής και το μέλλον της νατοϊκής συμμαχίας, η ίδια κρούει τον κώδωνα του κινδύνου αναγνωρίζοντας, ταυτόχρονα, την κρίσιμη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας και το εξαιρετικό επίπεδο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων.
Επιπλέον, η Ελληνοαμερικανίδα βουλευτής δηλώνει χωρίς περιστροφές πως ανησυχεί για τη Δημοκρατία στις ΗΠΑ, σημειώνοντας πως μετατρέπονται σε μια «τριτοκοσμική, δικτατορικού τύπου, χώρα» με επίφαση κανονικότητας. «Δεν θέλω να μην είμαστε μια μεγάλη δύναμη αλλά οδεύουμε προς αυτή την κατεύθυνση», διαπιστώνει η Ντίνα Τάιτους επισημαίνοντας – ως κριτική εν είδει συμβουλής προς τον πρόεδρο Τραμπ – πως πρέπει να γίνει αντιληπτό πως το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική» δεν πρέπει να σημαίνει «Μόνη η Αμερική».
Δεδομένου του προηγούμενου της Βενεζουέλας, όπου η σχετική επιχείρηση πραγματοποιήθηκε χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, υπάρχει πιθανότητα να επαναληφθεί κάτι παρόμοιο όσον αφορά το αίτημα της Τουρκίας για επαναφορά στο πρόγραμμα F-35;
Είναι δύο πολύ διαφορετικά ζητήματα. Η αντιμετώπισή μας με τα F-35 είναι αρκετά θεμελιωμένη στο νομικό καθεστώς και έτσι έχουμε διέξοδο μέσω του προϋπολογισμού και μέσω της διατύπωσης αυτού του νόμου στο Κογκρέσο για να προσπαθούμε να σταματήσουμε τα F-35. Τώρα, όσον αφορά τη Βενεζουέλα, ο πρόεδρος εκεί έχει μεγαλύτερο περιθώριο επειδή ο Νόμος περί Πολεμικών Εξουσιών δεν είναι τόσο σαφής. Έχει ερμηνευτεί με διαφορετικούς τρόπους. Δεν υπήρξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Οι ΗΠΑ δεν κινδύνευαν να δεχθούν εισβολή και πολλοί από εμάς νιώθουμε ότι παραβίασε το Σύνταγμα που δίνει στο Κογκρέσο την εξουσία να κηρύξει πόλεμο και ότι υπερέβη την υφιστάμενη εξουσία του στέλνοντας αυτά τα στρατεύματα στη Βενεζουέλα, παρόλο που δεν παρέμειναν για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.
Άρα, είναι σαν να λέτε ότι αυτό δεν μπορεί να συμβεί ξανά με τα F-35;
Δεν νομίζω. Νομίζω ότι θα ήταν ένα εντελώς διαφορετικό σύνολο κανόνων, ένα διαφορετικό σύνολο δικαστικών υποθέσεων. Το Σύνταγμα είναι διαφορετικό στα δύο ζητήματα. Και στις δύο περιπτώσεις, το Κογκρέσο πρέπει να λάβει μια θέση και ο πρόεδρος μια άλλη, αλλά έχουμε περισσότερη εξουσία κατά των F-35 παρά κατά του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών, επειδή αυτό έχει ερμηνευτεί με διαφορετικούς τρόπους με την πάροδο του χρόνου.
Πιστεύετε ότι μια εχθρική κίνηση των ΗΠΑ προς τη Δανία σχετικά με τη Γροιλανδία θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης ή το ίδιο το ΝΑΤΟ;
Απολύτως. Νομίζω ότι η ενέργεια που έχει ληφθεί όσον αφορά τον πρόεδρο που είπε ότι θα χρησιμοποιήσει βία, «χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία, θα πρέπει να είναι μέρος των ΗΠΑ, θα πάρουμε τη Γροιλανδία», έχει διαμορφώσει πολύ κακές σχέσεις. Τώρα έχει υποχωρήσει λίγο από αυτό επειδή το χρηματιστήριο έπεσε και έλαβε τόσες πολλές αντιδράσεις από την Ευρώπη αλλά και από ανθρώπους στις ΗΠΑ που τώρα λέει ότι δεν θα χρησιμοποιήσει βία. Αλλά μέρος της ζημιάς έχει ήδη γίνει. Όταν πίεσε τους παγκόσμιους ηγέτες στο Νταβός και επέκρινε την Ευρώπη, είπε ότι δεν βοήθησε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Είπε ότι το ΝΑΤΟ δεν θα ήταν εκεί για εμάς. Έθεσε σε κίνδυνο ολόκληρη τη συμμαχία επειδή ποτέ δεν θα μπορούσε κανείς να φανταστεί ότι μια χώρα του ΝΑΤΟ θα επιτίθετο σε άλλες χώρες του ΝΑΤΟ. Και αυτός ήταν ο ισχυρότερος δεσμός μεταξύ μας και ολόκληρης της Ευρώπης για τόσες δεκαετίες, για να τον πετάξουμε τώρα από το παράθυρο. Νομίζω ότι είναι πολύ κακό για τις ΗΠΑ. Ακόμα κι αν μπορέσουμε να το διορθώσουμε λίγο πολιτικά, ακόμα κι αν αποσύρουμε τους δασμούς, οικονομικά, ηθικά και ψυχολογικά, έχει γίνει κάποια ζημιά μεταξύ μας και στην εικόνα μας και στους ισχυρότερους συμμάχους μας στην Ευρώπη.
Είστε αισιόδοξη για την προοπτική της επανένωσης της Κύπρου;
Πρέπει πάντα να είμαστε αισιόδοξοι, αλλά χρειαζόμαστε πιο δυνατά σημάδια από την Άγκυρα. Δεν έχει υπάρξει μεγάλη κινητικότητα για κανενός είδους συμφωνία τελευταία. Το μόνο μικρό θετικό σημάδι ήταν ότι στις τελευταίες εκλογές οι Τουρκοκύπριοι εξέλεξαν κάποιον που ίσως είναι πιο πρόθυμος να καταλήξει σε κάποιου είδους συμφωνία. Αλλά νομίζω ότι πρέπει να αρχίσουμε να μιλάμε για τη μία χώρα, όχι για τη λύση δύο κρατών.
Με βάση όσα συζήτησαν Τραμπ και Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, υπάρχει αχτίδα ελπίδας για επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης εντός του 2026;
Γνωρίζω ότι έχουν γίνει συναντήσεις με τον Πρόεδρο Τραμπ και ο Τραμπ έχει πει ότι «η ελληνική Εκκλησία μας χρειάζεται πραγματικά». Δεν ξέρω ακριβώς τι σημαίνει αυτό ή τι σκοπεύει να κάνει. Δεν νομίζω ότι η Τουρκία θα κάνει πίσω μόνο και μόνο επειδή το ζήτησε ο Τραμπ. Δεν έχουμε δει την Τουρκία να το κάνει αυτό με την Αρμενία ή άλλα μέρη, οπότε θα είναι μια πρόκληση, δυστυχώς.
Πώς αξιολογείτε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις;
Oι σχέσεις μας είναι πολύ ισχυρές και αυτό είναι καλό. Η ελληνική κοινοβουλευτική ομάδα εδώ στη Βουλή λέμε είναι μικρή αλλά ισχυρή. Είμαστε ενωμένοι πέρα από κομματικές γραμμές όσον αφορά την Ελλάδα, την Κύπρο και τις πολιτικές που επηρεάζουν τους Ελληνοαμερικανούς σε αυτήν τη χώρα. Έχουμε επίσης μια κοινοβουλευτική ομάδα όπου είμαστε ενωμένοι η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ και συνεργαζόμαστε σε σημαντικά ενεργειακά ζητήματα. Είχαμε τον Πρωθυπουργό εδώ που μας επισκέφθηκε και έχουμε έναν νέο Πρέσβη που όλοι θα προσπαθήσουμε να καλωσορίσουμε και να συνεργαστούμε, οπότε πιστεύω οι σχέσεις μας είναι ισχυρές. Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια κρίσιμη γεωπολιτική θέση, είτε πρόκειται για την Ουκρανία είτε για την ενέργεια σε όλη την Ευρώπη, είτε για την υποστήριξη των συμμάχων μας και ως ένα είδος νότιου φυλακίου του ΝΑΤΟ, οπότε πρέπει να βεβαιωθούμε ότι ενισχύουμε αυτές τις σχέσεις.
Πιστεύετε ότι η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ οδεύει προς τη σωστή κατεύθυνση;
Δεν νομίζω ότι οδεύει προς τη σωστή κατεύθυνση. Είμαι μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και της υποεπιτροπής για την Ευρώπη και αυτό που βλέπω από το υπουργείο Εξωτερικών (Στέιτ Ντιπάρτμεντ) σε όλα τα επίπεδα είναι πολύ αποθαρρυντικό. Καταρχάς, έχουν κάπως αποδυναμώσει το υπουργείο Εξωτερικών. Πολλοί άνθρωποι έχουν απολυθεί. Πολλές βαθμίδες έχουν καταργηθεί. Οι προϋπολογισμοί έχουν περικοπεί. Αυτός δεν είναι τρόπος να οικοδομήσουμε την ήπια ισχύ μας και τις διπλωματικές μας σχέσεις, οπότε αυτό είναι ένα πρόβλημα. Ένα άλλο πρόβλημα είναι το Δόγμα Μονρόε που τώρα αποκαλούν Δόγμα Ντον Ρόου, όπου ο Πρόεδρος πιστεύει ότι η ισχύς είναι σωστή και χρησιμοποιεί βία για να προσπαθήσει να επεκτείνει την εξουσία του σε όλο το Δυτικό Ημισφαίριο. Απλώς θεωρεί ότι όλα είναι θέμα συμφωνίας και δεν εκτιμά καμία ιστορία των σχέσεών μας. Σύντομα καταργούμε το ΝΑΤΟ. Όλα αυτά είναι κακά πράγματα. Και τέλος, ξέρετε, δεν έχουμε πλέον USAID, οπότε δεν παρέχουμε βοήθεια σε χώρες όπως στην Αφρική που μπορεί να τη χρειάζονται, άρα οι άνθρωποι πεθαίνουν, λιμοκτονούν ή έχουν ιατρικά προβλήματα για τα οποία δεν παρέχουμε φάρμακα. Και αυτός είναι ένας άλλος τομέας ήπιας ισχύος. Και με αυτό έρχεται η οικοδόμηση δημοκρατιών και η οικοδόμηση συμμαχιών, και αν το εγκαταλείψουμε αυτό, οι εχθροί μας ή οι ανταγωνιστές μας, η Ρωσία και η Κίνα, θα προχωρήσουν κατευθείαν με την ατζέντα τους. Το έχετε δει αυτό στην Κίνα με το “Belt and Road”.
Τι θα συμβουλεύατε τον Πρόεδρο αν σας ρωτούσε πώς να κινηθεί, πώς να αλλάξει αυτό που έχει ήδη κάνει;
Δεν νομίζω ότι ο Πρόεδρος θα σας έλεγε κάτι τέτοιο για εμάς, επειδή έχω υπάρξει επικριτική απέναντι σε όλα αυτά εδώ και πολύ καιρό. Αλλά νομίζω πως θα πρέπει να εκτιμήσουμε ότι το «Πρώτα η Αμερική» δεν πρέπει να σημαίνει «Μόνη η Αμερική» και ότι δεν μπορούμε να το κάνουμε μόνοι μας. Το είδαμε αυτό μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Βασιζόμαστε στην υγεία των ανθρώπων και μας βλέπουν σαν μια λαμπερή πόλη στο λόφο, και δεν είμαστε πλέον αυτό στα μάτια τους.
Νιώθετε αισιόδοξη και ποιο είναι αυτό που φοβάστε περισσότερο, το οποίο μπορεί να χειροτερέψει προοπτικά;
Ανησυχώ για τη Δημοκρατία εδώ στην πατρίδα μου, επειδή βλέπετε πράγματα όπως η αφαίρεση του δικαιώματος ψήφου, η αφαίρεση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι επιδρομές της ICE που εισβάλλουν στα σπίτια των ανθρώπων και συλλαμβάνουν ανθρώπους. Αυτός δεν είναι ο τρόπου που υποτίθεται ότι πρέπει να συμπεριφέρονται οι Ηνωμένες Πολιτείες. Υποτίθεται ότι αποτελούμε παράδειγμα Δημοκρατίας, αναγνώρισης των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των ανθρώπων, και τώρα λειτουργούμε ως ακριβώς το αντίθετο, περισσότερο σαν μια τριτοκοσμική δικτατορικού τύπου χώρα με επιφαση κανοικότητας. Αυτό με ανησυχεί, που χάνουμε τη Δημοκρατία εδώ, και που χάνουμε αυτό το πρότυπο διεθνώς. Δεν θέλω να μην είμαστε μια μεγάλη δύναμη, αλλά οδεύουμε προς αυτή την κατεύθυνση επειδή όχι μόνο δεν βοηθάμε άλλους ανθρώπους αλλά δεν δίνουμε καν το παράδειγμα.
Φοβάστε για τις εκλογές του 2028 καθώς λέγεται ότι μπορεί να μην γίνουν ή μπορεί να μην γίνουν σωστά;
Έχουμε ακούσει τον Τραμπ να λέει αρκετές φορές ότι δεν χρειαζόμαστε καν εκλογές, ενδιάμεσες εκλογές. Αυτό με ανησυχεί και δεν νομίζω ότι είναι υπερβολικά δραματικό να πούμε ότι μπορεί να προσπαθήσει να σταματήσει τις εκλογές χρησιμοποιώντας κάποιες από αυτές τις εξουσίες έκτακτης ανάγκης που έχει. Αλλά οι εκλογές είναι το κλειδί για τη διατήρηση της Δημοκρατίας, την αλλαγή της εξουσίας στο Κογκρέσο, ώστε να μπορέσουμε να σταματήσουμε κάποιες από αυτές τις ενέργειες και να επαναφέρουμε τη χώρα στη σωστή κατεύθυνση. Και οι δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης δείχνουν ότι αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο το κοινό κινείται τώρα. Ακόμα και μερικές από τις ομάδες που ψήφισαν τον Τραμπ την προηγούμενη φορά αρχίζουν να νιώθουν «τύψεις αγοραστή» όταν βλέπουν μερικές από αυτές τις φωτογραφίες και σκέφτονται «αυτό δεν είναι αυτό που ψήφισα». Ή νιώθουν την έλλειψη προσιτής τιμής καθώς τα πράγματα συνεχίζουν να γίνονται πιο ακριβά ενώ είπε, «θα τερματίσω τον πόλεμο στην Ουκρανία την πρώτη μέρα», ή «θα μειώσω τον πληθωρισμό», και «θα κάνω τα πράγματα φθηνότερα για να ζουν οι άνθρωποι καλύτερα». Αυτά τα πράγματα δεν συμβαίνουν.
Θα θέλατε να σχολιάσετε το Συμβούλιο Ειρήνης και τον τρόπο με τον οποίο ο Πρόεδρος Τραμπ προσπαθεί να το οικοδομήσει χωρίς κανόνες;
Όλοι θέλουν να δουν ειρήνη στη Μέση Ανατολή. Είναι πολύ δύσκολο τώρα. Είχαμε μια εκεχειρία, αλλά τα πυρά δεν έχουν σταματήσει μεταξύ Ισραήλ και Γάζας. Αυτό το Συμβούλιο Ειρήνης είναι ένα είδος πειραματισμού. Χρεώνει σε ανθρώπους ένα δισεκατομμύριο δολάρια για να συμμετάσχουν σε αυτό. Μπορεί να είναι απλώς ένα ακόμη όνειρο. Προσπαθεί να πάρει το βραβείο Νόμπελ. Θα δούμε πώς θα εξελιχθεί.
Υπάρχει κάποιο μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε στους Έλληνες και τις Ελληνίδες που θα διαβάσουν τη συνέντευξή σας;
Σας ευχαριστώ που μου πήρατε συνέντευξη. Είμαι περήφανη Ελληνίδα και πάντα μου άρεσε να έρχομαι στην Ελλάδα και να παρακολουθώ την ελληνική πολιτική. Θα τους έλεγα απλώς ότι εκπροσωπώ το Λας Βέγκας, ξέρω ότι στους Έλληνες αρέσει να παίζουν τυχερά παιχνίδια, οπότε, ελάτε να με επισκεφθείτε στην περιοχή μου.
