Μια αρχιέρεια του 7ου αιώνα π.Χ. αποκαλύπτεται

Το βλέμμα της κοιτάζει κατάματα όποιον σταθεί απέναντί της. Τα λευκά, πιασμένα σε πλεξούδες μαλλιά της, κοσμούνται με μια χρυσή ταινία τονίζοντας τα καστανά της μάτια. Οι ρυτίδες γύρω από τα χείλη της μαρτυρούν την ηλικία της: περίπου 70 ετών .

Είναι το πρόσωπο της αρχιέρειας της Ελεύθερνας. Της γηραιότερης από τις τέσσερις γυναίκες αριστοκρατικής καταγωγής και συγγενείς εξ αίματος που είχαν ταφεί στη βόρεια πλευρά της νεκρόπολης της Ορθής Πέτρας. Και της μοναδικής που τάφηκε μάλλον καθιστή. Το πρόσωπό της «ζωντάνεψε» ύστερα από 28 αιώνες το περασμένο Σάββατο από τον ανασκαφέα της πόλης που «εικονογραφεί» την ομηρική Ιλιάδα, τον καθηγητή και γενικό διευθυντή του Μουσείου Ακρόπολης, Νίκο Σταμπολίδη, με αφορμή τη συμπλήρωση 10 χρόνων λειτουργίας του Μουσείου του αρχαιολογικού χώρου της Ελεύθερνας.

Για να «αποκαλυφθεί» το πρόσωπο δούλεψαν επί επτά ώρες καθημερινά για ενάμιση μήνα o καθηγητής Ανθρωπολογίας Αναγνώστης Αγελαράκης και οι ερευνητές Λάρι Μούλινς και Ιωσήφ Λαζαρίδης. Αξιοποιώντας μεθόδους της ιατροδικαστικής επιστήμης κατάφεραν να τοποθετήσουν στην αρχική τους θέση τα σπασμένα τμήματα του κρανίου για να προχωρήσουν στην ανάπλαση. «Δουλέψαμε ρυτίδα προς ρυτίδα, αμυχή προς αμυχή», λέει στα «ΝΕΑ» ο Αναγνώστης Αγελάρακης, ο οποίος επέλεξε το συγκεκριμένο κρανίο ως το καλύτερα διατηρημένο. «Είναι μια συνταρακτική διαδικασία καθώς καλείσαι να “επαναφέρεις” στη ζωή μέσα από τον σκελετό του έναν άνθρωπο που έζησε, τραγούδησε, αγάπησε, δάκρυσε… Πρέπει να εργαστείς με ιδιαίτερο σεβασμό», επισημαίνει. Εξηγεί δε ότι η αρχιέρεια δεν χαμογελά καθώς της έλειπαν πολλά δόντια και όπως και οι υπόλοιπες γυναίκες της ίδιας ταφής είχαν τερηδόνα, που σημαίνει ότι κατανάλωναν σακχαρώδη, επιβεβαιώνοντας ότι ανήκαν σε ανώτερη κοινωνική τάξη.

Η ερευνητική ομάδα – η οποία ετοιμάζει περισσότερες αποκαλύψεις για την αρχιέρεια – μελέτησε εκτός από το κρανίο και τον σκελετό της, διαπιστώνοντας ότι «δεν είχε κακώσεις και δεν ήταν ταλαιπωρημένη από τη μεταφορά βαρέων αντικειμένων». Και το κυριότερο ότι «είναι ντόπια, όπως και οι άλλες γυναίκες του ίδιου τάφου, των οποίων οι σύζυγοι μετακινήθηκαν για να τις παντρευτούν, καθώς φαίνεται πως αυτές κατείχαν οικονομική δύναμη και γη. Οι μελέτες μας έδειξαν δε, ότι πρόκειται για την ομηρική πρόγονο της σημερινής μεσογειακής γυναίκας, καθώς από εκείνη ξεκινά μια απίστευτη διακλάδωση γονιδίων που απλώνεται σε ολόκληρη τη Μεσόγειο και φτάνει ως την Ισπανία».

Ενα αγόρι και ο σκύλος του

Κι αν το πρόσωπο της αρχιέρειας που έζησε στα μέσα του 7ου αι. π.Χ. έκλεψε την παράσταση, δεν αποτελεί τη μοναδική έκπληξη που επιφυλάσσει στους επισκέπτες ο Νίκος Σταμπολίδης, ο οποίος ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης Ρεθύμνου για την 40χρονη και πλέον προσφορά του. «Ανέσκαψε» το πλούσιο υλικό των αποθηκών και ανέδειξε για πρώτη φορά σε μια μεγάλη προθήκη την ταφή ενός αγοριού 10 έως 12 ετών μέσα σε ένα πήλινο πίθο, ενώ στο πλάι βρέθηκε θαμμένο το κρητικό κυνηγόσκυλό του, σε «μια σπάνια έκφραση αφοσίωσης και συντροφικότητας». Σε μια δεύτερη δημιούργησε έναν «χάρτη» των νεκρών πολεμιστών της Ελεύθερνας, μέσα από μια επιλογή των πήλινων και χάλκινων αγγείων που κτέρισαν τις ταφές τους ή υποδέχτηκαν τη στάχτη τους – επίσης παρουσιάζονται για πρώτη φορά –συνθέτοντας την εικόνα μιας κοινότητας αριστοκρατών πολεμιστών της Ελεύθερνας, από το 880 π.Χ. έως το 660 π.Χ. Και σε μια τρίτη τοποθέτησε αντίγραφα όπλων της ομηρικής περιόδου, κατασκευασμένα από τον Δ. Αλεξάνδρου με την ομηρική τεχνική, χωρίς χρήση λέιζερ.