Οστά 773.000 ετών ανατρέπουν το εξελικτικό δέντρο του ανθρώπου και ξαναγράφουν την ιστορία του Homo sapiens

Απολιθωμένα οστά και δόντια ηλικίας περίπου 773.000 ετών που εντοπίστηκαν σε σπηλιά του Μαρόκου ρίχνουν νέο φως στην προέλευση του Homo sapiens στην Αφρική. Τα ευρήματα, που ανήκουν σε αρχαϊκούς ανθρώπους πιθανώς στενούς προγόνους του είδους μας, ανακαλύφθηκαν στη σπηλιά Grotte à Hominidés, στην Καζαμπλάνκα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για κάτω γνάθους δύο ενηλίκων και ενός μικρού παιδιού, καθώς και για δόντια, ένα μηριαίο οστό και μερικούς σπονδύλους. Η σπηλιά φαίνεται πως χρησιμοποιούνταν ως άντρο θηρευτών, καθώς το μηριαίο φέρει ίχνη από δαγκώματα, πιθανότατα από ύαινα.

Η πιο εύλογη ερμηνεία, όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, είναι ότι τα απολιθώματα ανήκουν σε εξελιγμένη μορφή του αρχαϊκού ανθρώπινου είδους Homo erectus, που εμφανίστηκε πριν από περίπου 1,9 εκατομμύρια χρόνια στην Αφρική και εξαπλώθηκε αργότερα στην Ευρασία.

Τα οστά και τα δόντια παρουσιάζουν συνδυασμό πρωτόγονων και πιο σύγχρονων χαρακτηριστικών, καλύπτοντας ένα σημαντικό κενό στο αφρικανικό αρχείο των απολιθωμάτων ανθρωπίνων ειδών – των λεγόμενων ομινοειδών – από την περίοδο μεταξύ ενός εκατομμυρίου και 600.000 ετών πριν.

Κρίσιμος κρίκος στην ανθρώπινη εξέλιξη

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα ευρήματα πιθανώς αντιπροσωπεύουν έναν αφρικανικό πληθυσμό που έζησε λίγο πριν από τη διαχωριστική εξέλιξη των γενεαλογικών γραμμών που οδήγησαν στον Homo sapiens στην Αφρική και στους συγγενικούς Νεάντερταλ και Ντενίσοβαν στην Ευρασία.

«Θα ήμουν προσεκτικός στο να τους χαρακτηρίσω “τον τελευταίο κοινό πρόγονο”, αλλά είναι πιθανό να βρίσκονται πολύ κοντά στους πληθυσμούς από τους οποίους προήλθαν οι μεταγενέστερες αφρικανικές και ευρασιατικές γραμμές», δήλωσε ο παλαιοανθρωπολόγος Ζαν-Ζακ Υμπλέν του Collège de France και του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ, επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό *Nature*.

Όπως πρόσθεσε, «τα απολιθώματα δείχνουν ένα μωσαϊκό πρωτόγονων και εξελιγμένων χαρακτηριστικών», επιβεβαιώνοντας ότι η διαφοροποίηση των ειδών είχε ήδη ξεκινήσει εκείνη την εποχή και ενισχύοντας την άποψη για βαθιά αφρικανική καταγωγή του Homo sapiens.

Σημαντικά στοιχεία για τη χρονολόγηση

Τα αρχαιότερα γνωστά απολιθώματα του Homo sapiens, ηλικίας περίπου 315.000 ετών, έχουν επίσης βρεθεί στο Μαρόκο, στην τοποθεσία Jebel Irhoud. Η χρονολόγηση των ευρημάτων της Grotte à Hominidés, βασισμένη στη μαγνητική υπογραφή των ιζημάτων της σπηλιάς, επέτρεψε στους ερευνητές να καθορίσουν τη θέση τους στο εξελικτικό δέντρο του ανθρώπου.

«Ο καθορισμός της ηλικίας ήταν καθοριστικός για την ερμηνεία του υλικού», σημείωσε ο Υμπλέν. Τα απολιθώματα διατηρήθηκαν εξαιρετικά καλά, καθώς με την πάροδο του χρόνου καλύφθηκαν από λεπτά ιζήματα και η είσοδος της σπηλιάς σφραγίστηκε από αμμόλοφο. Στον ίδιο χώρο βρέθηκαν εκατοντάδες λίθινα εργαλεία και χιλιάδες οστά ζώων.

Παράλληλες ανακαλύψεις στην Ευρώπη

Τα απολιθώματα της Grotte à Hominidés έχουν παρόμοια ηλικία με εκείνα της τοποθεσίας Gran Dolina στην Ισπανία, όπου βρέθηκαν κατάλοιπα του είδους Homo antecessor. Οι ομοιότητες, σύμφωνα με τον Υμπλέν, «ίσως υποδηλώνουν διαλείπουσες επαφές μέσω του Στενού του Γιβραλτάρ», υπόθεση που αξίζει περαιτέρω διερεύνησης.

Οι άνθρωποι εκείνης της εποχής είχαν σωματικές αναλογίες παρόμοιες με τις δικές μας, αλλά μικρότερο εγκέφαλο. Η γνάθος του παιδιού, ηλικίας περίπου 1,5 έτους, βρέθηκε ακέραιη, ενώ μία από τις γνάθους των ενηλίκων ήταν σχεδόν πλήρης και η άλλη μερική. Η πιο στιβαρή γνάθος αποδίδεται πιθανότατα σε άνδρα, ενώ η άλλη σε γυναίκα.

Το μεγαλύτερο οστό ήταν το μηριαίο, το οποίο φέρει εμφανή ίχνη από δαγκώματα μεγάλου σαρκοφάγου, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι αυτοί ζούσαν σε επικίνδυνο περιβάλλον, όπου άλλοτε κυνηγούσαν και άλλοτε γίνονταν οι ίδιοι θηράματα.

Πηγή: Reuters