}Ηταν μια τρομερή χρονιά για την Ελλάδα και τον κόσμο, σαν μια ηλεκτρική εκκένωση στην πολιτική ζωή και τις νοοτροπίες. Τα κοινωνικά οράματα της αλλαγής πραγματώνονται, αλλά… αλλιώς.{ARX}
Το 1989 γκρεμίζεται το σύμβολο του Ψυχρού Πολέμου – το Τείχος του Βερολίνου – και αρχίζει η κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού που θα οδηγήσει στη διάλυση της ΕΣΣΔ. Την ίδια χρονιά ο υπερσυντηρητικός Τζορτζ Μπους διαδέχεται τον Ρόναλντ Ρίγκαν στην προεδρία των ΗΠΑ. Παράλληλα το κινεζικό καθεστώς δείχνει τα δόντια του όταν πνίγει στο αίμα τη διαμαρτυρία των κινέζων φοιτητών στην Πλατεία Τιενανμέν του Πεκίνου και ο ηγέτης της ιρανικής επανάστασης Αγιατολάχ Χομεϊνί διαλύει κάθε αμφιβολία για το λαϊκό όραμά του όταν ζητά τον θάνατο του αγγλο-ινδού συγγραφέα Σαλμάν Ρούσντι, για ασέβεια προς το Κοράνι εξαιτίας του μυθιστορήματός του «Σατανικοί στίχοι». Ο κορυφαίος καλλιτέχνης του σουρεαλισμού Σαλβαδόρ Νταλί πεθαίνει και γεννιέται το πρώτο Game Boy από τη Nintendo.
Στην Ελλάδα, δολοφονείται ο Παύλος Μπακογιάννης από τη 17Ν και η Βουλή παραπέμπει τον Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο για το σκάνδαλο Κοσκωτά. Την Kυβέρνηση Συνεργασίας ΝΔ και Ενιαίου Συνασπισμού υπό τον Τζ. Τζαννετάκη θα διαδεχθεί η Οικουμενική Κυβέρνηση Ζολώτα και στο τέλος θα πάρει την εξουσία ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης… Η αξιοπιστία των πολιτικών έχει δεχτεί ένα μοιραίο πλήγμα, η Αριστερά περνάει κρίση ταυτότητας και αρχίζει μια εποχή παντοδυναμίας για τα ΜΜΕ, με τη λειτουργία των δύο πρώτων καναλιών ιδιωτικής τηλεόρασης Mega και Αnt1.
Στο τέλος αυτής της χρονιάς κατά την οποία κατέρρευσαν τα οράματα δημιουργίας ενός πιο δίκαιου κόσμου, ο καταξιωμένος θεατρικός συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς κάνει στα 58 του στροφή στην πεζογραφία και κυκλοφορεί στην Ελλάδα τα «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά» (Κέδρος, και το 2006 Ελληνικά Γράμματα): ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που έκλεινε το μάτι στην επικαιρότητα της εποχής, ζωντανεύοντας τη δεκαετία ‘50-’60. Μια δεκαετία σημαδιακή, αφού τότε θεμελιώθηκαν και διαμορφώθηκαν οι πολιτικές και οικονομικές δομές που όρισαν την κακοδαιμονία του τόπου. Οπως έγραφε τότε στα «ΝΕΑ» ο κορυφαίος κριτικός Κώστας Σταματίου: εκείνη τη δεκαετία «οι μόλις κρυπτόμενοι πίσω από το σύμπλεγμα “ξένοι – Παλάτι” πολιτικοί της συντήρησης και του δωσιλογισμού έκτισαν πάνω στο πτώμα της επανάστασης που ονειρεύονταν οι πεινασμένοι της Κατοχής το εξαρτημένο και ανάπηρο κράτος “Η Ελλάς”, πηγή της ενδημικής εθνικής σχιζοφρένειας που μας μαστίζει».
Το μυθιστόρημα του Μουρσελά έγινε το γεγονός της σεζόν ‘89-’90. Εισήγαγε στην ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας έναν ήρωα ο οποίος έμεινε αθάνατος – τον αντιφατικό Λούη, «σχεδόν άσχημο, σχεδόν ωραίο, σχεδόν τεμπέλη», που ήξερε να γεύεται άπληστα τις απολαύσεις της ζωής – και σε ελάχιστο διάστημα πούλησε 20.000 αντίτυπα, για να γίνει γρήγορα το πρώτο μεταδικτατορικό μυθιστόρημα που έσπασε το φράγμα των 200.000 αντιτύπων. Ο ερωτισμός που αποπνέει το μυθιστόρημα και το στυλ του συγγραφέα με τον προφορικό κουβεντιαστό λόγο και την αθυρόστομη, σχεδόν χυδαία καμιά φορά γλώσσα, αποδεικνύονται ακαταμάχητα ατού που στρώνουν τον δρόμο για το κοινωνικοπολιτικό σχόλιο του Μουρσελά. Διότι τα «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά» είναι μια τεράστια τοιχογραφία εποχής, μια αριστοτεχνική σύνθεση ιστοριών με 62 (!) κεντρικούς χαρακτήρες (από τις ωραίες ψηλομύτες της συνοικίας και τις ξετσίπωτες νοικοκυρές μέχρι τους κρυφομοφυλόφιλους στρατιωτικούς και από τους ανανήψαντες κομμουνιστές μέχρι τους παρακρατικούς) οι οποίοι εκφράζουν τα μεγάλα ζητήματα και τα υπαρξιακά διλήμματα της μετεμφυλιακής Ελλάδας που χτίζεται με παρακαθήμενους της εξουσίας και πολίτες β’ κατηγορίας.
Στο κέντρο του βιβλίου, οι δύο βασικοί πρωταγωνιστές, εκφραστές της συμμόρφωσης και της εξέγερσης, της λογικής και του παραλόγου, της απώθησης και του ενστίκτου: ο Αφηγητής Κωνσταντής και ο ξάδελφός του με το παρατσούκλι Λούης. Ο ένας άχρωμος, άτολμος, άβουλος και μυωπικός γραμματέας Πρωτοδικείου που τίποτα απ’ όσα έκανε στη ζωή του δεν ταίριαζε με αυτό που ήθελε και ο άλλος, ικανός να εκμαυλίσει μέχρι και την πεθερά του που πορεύεται στις παρυφές της νομιμότητας με το εξής σύνθημα: «Ασε τη λογική και τις φοβίες. Αν δεν βγεις έξω απ’ τις γραμμές δεν γίνεται ζωή».
Τα «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά» είναι χωρισμένα σε δύο μέρη. Στο πρώτο αλωνίζει ο Λούης και οι κατακτήσεις του, ο οποίος όμως ξεπέφτει εντελώς και χάνεται μέσα σε ένα όργιο φημών: έπαιζε κιθάρα στα Εξάρχεια; Σπιτώθηκε από μια πλούσια γραία; Εγινε παρκαδόρος σε νυχτερινό κέντρο; Στο δεύτερο βγαίνει στο προσκήνιο ο Αφηγητής που κάνει την ατομική του επανάσταση όμως είναι πια πολύ αργά…
Σε αυτό το πρώτο του μυθιστόρημα, ο Μουρσελάς, έμπειρος και επιτυχημένος ήδη συγγραφέας θεατρικών έργων και τηλεοπτικών σειρών, περιγράφει με ειρωνεία και χιούμορ καταλυτικό τα ανθρώπινα, τα κοινωνικά, τα σεξουαλικά, «άλλοτε με ωμότητα άλλοτε με νοσταλγία τρυφερότητας, ενώ στο φόντο διαγράφεται με τρομερή ενάργεια το πολιτικό τοπίο: τα κεφάλια του Βελουχιώτη και του Τζαβέλλα κρέμονται στα Τρίκαλα, τα “λάθη” του Λιβάνου και της Βάρκιζας ποτίζουν φαρμάκι τους αγαθούς αγωνιστές, η αγραμματοσύνη δεσπόζει και κάπου εμφανίζεται και κάποιος “λοχαγός Ιωαννίδης, βασανιστής της Μακρονήσου”…». Η τοιχογραφία του, σημείωνε καίρια ο Σταματίου, «μοιάζει με πίνακα του Ιερώνυμου Μπος» και δεν μπορείς ούτε και σήμερα να την αφήσεις από τα χέρια σου.
