ΕΝΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΑΦΗΓΗΜΑ ΠΟΥ
ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ ΜΕ ΑΜΕΙΩΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ,
ΧΑΡΗ ΣΤΗΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ
ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΤΟΥ ΝΑ ΤΟ ΑΝΑΤΡΟΦΟΔΟΤΕΙ ΜΕ ΕΥΦΑΝΤΑΣΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΟΡΓΗ, ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ, ΑΛΛΑ ΜΕ ΕΛΛΕΙΨΗ ΕΝΟΣ ΠΥΡΗΝΑ ΠΟΥ ΝΑ ΣΥΝΕΧΕΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΟΗΜΑ
Το όγδοο κατά σειρά μυθιστόρημα του 68χρονου σήμερα Μιχάλη Φακίνου- το συγγραφικό έργο του αριθμεί επίσης τρεις συλλογές διηγημάτων, έναν τόμο με χρονογραφήματα και δύο θεατρικά έργα- ακολουθεί σε γενικές γραμμές τα χνάρια των προηγούμενων, μικρότερων ή μεγαλύτερων, αφηγηματικών κειμένων του. Πολλά και διάφορα, δηλαδή, φανταστικά ή και παραμυθικά στοιχεία συμπλέκονται σε μια υποβλητική γραφή που συνδυάζει τη συναισθηματική ένταση και την ποιητική θερμότητα, από τη μια μεριά, με το εκτονωτικό χιούμορ και ενίοτε τον γκροτέσκο ρεαλισμό, από την άλλη, για να οργανωθούν εν τέλει αρκετά ασυνεχείς ή αποσπασματικές ιστορίες. Στις Αναμνή

σεις ενός λωτοφάγου ο συγγραφέας-αφηγητής καθοδηγεί εξαρχής τον αναγνώστη του, του απευθύνεται και τον καλεί να συμμετάσχει στην πράξη της αφήγησης και στη γένεση του μυθοπλαστικού κόσμου, για να βρεθούν μαζίσε έναν αχανή, έρημο και άγνωστο τόπο, χωρίς ίχνη ζωής, που ονομάζεται κατά σύμβαση από τον αφηγητή Σημείο Άλφα. Εκεί εμφανίζεται, σύμφωνα με τη βούληση του αφηγητή, ο παππούς του, ένας ζωντανός και γυμνός ενήλικος άνθρωπος, δίχως μνήμη και γλώσσα. Στη συνέχεια καταφτάνει ένα πλήθος ανθρώπων, με επικεφαλής τον Αρχιτέκτονα, που ντύνουν και περιποιούνται τον παππού. Το πλήθος των ανθρώπων αρχίζουν να κατασκευάζουν νυχθημερόν ένα κολοσσιαίων διαστάσεων και άγνωστης προέλευσης κτίριο, το Έργο, τηρώντας απαρέγκλιτα τις οδηγίες του Αρχιτέκτονα που διευθύνει τα πάντα με άτεγκτη πυγμή. Όσο προχωρά η ιστορία, η σχέση του Αρχιτέκτονα με τον παππού εξελίσσεται στον συνεκτικό ιστό του μυθιστορήματος. Οι δύο άνδρες γίνονται φίλοι, ο Αρχιτέκτονας ευεργετεί τον παππού, βρίσκοντάς του γυναίκα και προσφέροντάς του δεντράκια για να τα καλλιεργεί, ενώ ο αγαθός κηπουρός παππούς, που σιγά-σιγά αποκτά συνείδηση και γλώσσα, ακούει τον Αρχιτέκτονα να του διαβάζει τα απανωτά γράμματα μιας απελπισμένης άγνωστης, έγκλειστης σε κάποιο ίδρυμα, που αποκαλεί τον Αρχιτέκτονα άντρα της και τον καλεί κοντά της. Ενώ όλα λειτουργούσαν εύρυθμα, ξαφνικά αρχίζουν να απορρυθμίζονται και να παρακμάζουν.

Ο Αρχιτέκτονας, σκιά του παλιού εαυτού του, απελπισμένος και μεταμφιεσμένος σε γυναίκα, εν τέλει φεύγει με ελικόπτερο, το Έργο μένει ημιτελές, όπως και το μυθιστόρημα, καθώς η ιστορία τελειώνει με τον θάνατο του παππού, αφού προηγουμένως έζησε μια ευτυχισμένη ζωή δίπλα στη γυναίκα του με την οποία απέκτησαν οκτώ παιδιά. Δεν μαθαίνουμε τι απέγιναν το Έργο και η κοινότητα των ανθρώπων. Σε αυτή τη σχηματική περίληψη της ιστορίας παρέλειψα πολλά δευτερεύοντα στοιχεία, όπως π.χ. τη συμμετοχή μιας νέας γυναίκας, της Μότσαρτ, βοηθού του Αρχιτέκτονα, και μερικών ζώων: ενός σκύλου, μιας αλεπούς, που μεταφέρει στον παππού μαγικά αντικείμενα, και δυο κορακιών που παρακολουθούν και σχολιάζουν τις δραστηριότητες των ανθρώπων, διαθέτοντας ανθρώπινη λαλιά.

Ευρήματα

Αρθρωμένο σε 40 σύντομα κεφάλαια, οι τίτλοι των οποίων έχουν τη μορφή ισάριθμων ερωτήσεων, με πρώτη την ερώτηση «Υπάρχει αρχή;» και τελευταία την ερώτηση «Υπάρχει τέλος;», το μυθιστόρημα του Φακίνου διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον για την αλλόκοτη ιστορία του, χάρη στα διάφορα, λιγότερο ή περισσότερο ευφάνταστα, ευρήματα του συγγραφέα, που διαρκώς ανατροφοδοτούν και συχνά αναπροσανατολίζουν την πλοκή. Π.χ. στα θεμέλια του Έργου ανακαλύπτεται ξαφνικά μια μισοδιαλυμένη βάρκα που αναδύεται από το χώμα και έχει μέσα της ένα σκουριασμένο ποδήλατο. Ολόκληρη η κοινότητα των ανθρώπων προσπαθεί ανεπιτυχώς να ερμηνεύσει το νόημα αυτής της παράδοξης αποκάλυψης. Προς το τέλος του αφηγήματος, ο παππούς κάνει το μοναδικό ταξίδι του βίου του, αναζητώντας δέντρα για να αναζωογονήσει τα λιγοστά μαραμένα πια δικά του δεντράκια. Φτάνει έξω από έναν περιτειχισμένο παράδεισο με πανύψηλα δέντρα και κατορθώνει να εισέλθει μόνον όταν επιστρέφει εκεί μαζί με τη γυναίκα του, μεταφέροντας ένα τσαπί και αηδονάκια φτιαγμένα από πηλό. Και το νόημα αυτού του παραδείσου μένει απροσδιόριστο.

Μιχάλης Φακίνος

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΕΝΟΣ ΛΩΤΟΦΑΓΟΥ

ΕΚΔ: ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ 2008, ΣΕΛ. 349, ΤΙΜΗ: 19 ΕΥΡΩ