Κείμενα ανοιχτά, χωρίς ιδεοληψίες, συγκλονιστικές μαρτυρίες – μνήμες,

αναλύσεις δίχως προκάτ θέσεις συνθέτουν το ογκώδες αφιέρωμα της «Λέξης» στον

Γιάννη Ρίτσο, καθώς μπήκαμε στο έτος που συμπληρώνονται δεκαπέντε χρόνια από

τον θάνατό του (1909 – 1990). Είναι τόσοι πολλοί οι γράφοντες που θεωρώ αδικία

να παραθέσω ένα δυο μικρά αποσπάσματα από τα κείμενά τους. Σημειώνω μόνο λίγες

φράσεις από το κείμενο της κόρης του Έρης που γράφει, μεταξύ άλλων, για την

παραμονή του Ρίτσου στη Σάμο μετά τον ερχομό της δικτατορίας, το 1967:

«H απομόνωση μαζί με την προσωπική τραγωδία που βιώνει, με το φάσμα του

θανάτου πάνω του (έχει διαπιστωμένα καρκίνο και η γνωμάτευση των γιατρών τού

δίνει ελάχιστα περιθώρια ζωής), τον κάνουν από τη μια να καταστρέψει πεζά,

θεατρικά έργα και ολόκληρες ποιητικές συλλογές, για να μην τις αφήσει πίσω του

μισοτελειωμένες ή επειδή το αποτέλεσμα δεν τον ικανοποιεί και δεν έχει καιρό

να τις ξαναδουλέψει (πράγμα για το οποίο αργότερα, όταν με τη δύναμη της

θέλησής του ξεπεράσει τον καρκίνο, όπως παλιότερα είχε νικήσει τη φυματίωση,

θα μετανιώσει πικρά), από την άλλη να γράφει ποιήματα σκοτεινά και ζοφερά. Στο

ζόφο που βιώνει η χώρα και ο Ρίτσος προσωπικά, έρχεται να προστεθεί ο πόνος

από το σχίσμα της ελληνικής κομμουνιστικής αριστεράς, καθώς και η επέμβαση των

Σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία. Είναι μια περίοδος όπου δεν διαφαίνεται φως από

πουθενά…».

Παραθέτω τα ονόματα αυτών που γράφουν, για να γίνει αντιληπτό το εύρος του

αφιερώματος:

Μίκης Θεοδωράκης, Κώστας Γεωργουσόπουλος, Βασίλης Βασιλικός, Ασπασία

Παπαθανασίου, Άλκη Ζέη, Αλέκα Παΐζη, Χρήστος Λεοντής, Γιάννης Ρίτσος, Σόνια

Ιλίνσκαγια, Κώστας Νίτσος, Nicola Crocetti, Αλέξης Ζήρας, Μιχάλης Πιερής,

Δημήτρης Δημητρούλης, Εύα Κοταμανίδου, Dominique Grandmont, Βαγγέλης

Χατζηβασιλείου, Στέφανος Ροζάνης, Αναστάσης Βιστωνίτης, Τάκης Μενδράκος, Έρη

Ρίτσου, Valentina Gilardi, Κυριάκος Κατζουράκης, Άμυ Μιμς-Σιλβερίδη, Νίκος

Δαββέτας, Ελένη Αντωνιάδη, Αγγελική Κώττη.

Μαζί με το τεύχος και ένα CD με τη Μελίνα Μερκούρη να διαβάζει τη «Σονάτα του

σεληνόφωτος».

(Ο τίτλος του σημειώματος είναι στίχος του Ρίτσου από το «Καπνισμένο τσουκάλι»

που μελοποίησε έξοχα ο Χρήστος Λεοντής).

Στον καθρέφτη της Λίμνης

Κι από την ποίηση στα ταξίδια με το «Γαιόραμα» που ανοίγει δρόμους

εντός και εκτός Ελλάδος. Κεντρικό θέμα τα Γιάννενα με διαχρονική προσέγγιση:

Ποιος ίδρυσε και πότε αυτή την πόλη; Από πού προέρχεται το όνομά της; Πολλά

είναι τα ερωτήματα, σημειώνεται εισαγωγικά, που περιβάλλουν την παραλίμνια

πρωτεύουσα της Ηπείρου, η οποία παρομοιάστηκε με τη Μασσαλία και

χαρακτηρίστηκε «Αθήνα της Νέας Ελλάδας» από δεκάδες περιηγητές που έφθασαν έως

εδώ στις αρχές του 19ου αιώνα για να γνωρίσουν τον διαβόητο Αλή Πασά. Με τα

κείμενα του Κύρου Κόκκα και τις φωτογραφίες του Ανδρέα Σμαραγδή οι 54 σελίδες

του περιοδικού γεμίζουν από γιαννιώτικη ιστορία, αλλά και σύγχρονες αναφορές

στο εμπορικό, διοικητικό και πνευματικό κέντρο της Ηπείρου, στα Γιάννενα, που

η ιστορία και η παράδοση τα ήθελε «πρώτα στ’ άρματα, στα γρόσια και στα

γράμματα».

Αποκλειστικό θέμα του περιοδικού, η φωτογράφιση και η περιγραφή ενός ναυαγίου

που έγινε κοντά στην Κέα το 1868. Ήταν το τροχοκίνητο ατμόπλοιο «Πατρίς» της

Ελληνικής Ατμοπλοΐας. Ομάδα δυτών, για λογαριασμό του περιοδικού, μας ξεναγεί

στο «μεταλλικό λείψανο» απ’ όπου οι δύτες ανέσυραν ευρήματα που πιστοποιούν

την ταυτότητα του πλοίου.

Κι από την Κέα στη Μελανησία, στο μικροσκοπικό νησάκι Φαναλέι όπου οι κάτοικοι

ζουν από τα δελφίνια: τρέφονται από το κρέας τους και χρησιμοποιούν ως νόμισμα

τα δόντια τους!

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ: * Το περιοδικό «Φανταστικά Χρονικά» δεν

πρέπει να συγχέεται με κάτι άλλα που… ανακαλύπτουν απαγωγές από εξωγήινους,

ιπτάμενα άγνωστα αντικείμενα – κάθε λίγο και λιγάκι… – θεωρίες συμπαντικών

(!) συνωμοσιών και άλλες ανοησίες. Το περιοδικό απευθύνεται στους φανατικούς

της επιστημονικής φαντασίας, όπως εκφράζεται αυτή στη λογοτεχνία, στον

κινηματογράφο, στα κόμικς και σε άλλα ανάλογα πεδία. Το τελευταίο τεύχος

περιέχει αφιέρωμα σε έναν από τους πρωτοπόρους και κορυφαίους της

επιστημονικής φαντασίας: τον Ισαάκ Ασίμωφ (1920 – 1992), τον συγγραφέα της

«Γαλαξιακής Αυτοκρατορίας», που μαζί με τον άλλο σπουδαίο, τον Άρθουρ Κλαρκ,

έδωσαν νέα πνοή στη λογοτεχνία της επιστημονικής φαντασίας και την αναβάθμισαν

σε λογοτεχνικό είδος με γερές επιστημονικές βάσεις, όπως σημειώνει ο

συγγραφέας του άρθρου Νίκος Κλειτσίκας.

ΑΥΛΩΝΑΡΙ ΕΥΒΟΙΑΣ: * Σταθερά προσανατολισμένο στην τοπική ιστορία και

λαογραφία, το «Ρόπτρο» καλύπτει τα θέματά του, από την περιοχή

Αυλωναρίου, με επάρκεια, δίνοντας έμφαση και σ’ ένα στοιχείο που συχνά

παραμελείται: στο φωτογραφικό ντοκουμέντο. Σαν παράδειγμα αναφέρω την

παλαιότερη εργασία της Ειρήνης Τσιάκκα «H μορφή της κατοικίας στο Αυλωνάρι

1800 – 1830» που δημοσιεύει το περιοδικό. Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το

κείμενο αποκτούν τη βαρύτητα αρχιτεκτονικού ντοκουμέντου και συμβάλλουν στην

πληρέστερη κατανόηση. Μαζί με το τεύχος προσφέρεται βιβλιαράκι με τίτλο «Το

δικό μου χωριό», που περιέχει τις αναμνήσεις του γιατρού Ευθύμιου Καλλή από το

Αυλωνάρι.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«H ΛΕΞΗ»: Διον. Αιγινήτου 46, Αθήνα 115 28, τηλ. 210-7222.855.

«ΓΑΙΟΡΑΜΑ»: Μιχαλακοπούλου 80, Αθήνα 115 28, τηλ. 211-3658.950.

«ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ»: Γ. Μπλέσσα 32, Αθήνα 156 69, τηλ. 6979-070.685.

«ΤΟ ΡΟΠΤΡΟ»: Δημήτρης Σγούρος, Αυλωνάρι Ευβοίας, τηλ. 22230-32201.