Με οικογένεια 50 χρόνια μετά

Σέρρες 1945. Τέσσερα παιδιά, τρία κορίτσια και ένα αγόρι, μένουν ορφανά και

από τους δύο γονείς. Οι συγγενείς τους αποφασίζουν, προκειμένου να

αντιμετωπίσουν την πείνα, να αφήσουν κάποιο μικρό χρονικό διάστημα το αγόρι,

τον Παναγιώτη, στη Θεσσαλονίκη ­ στον «Άγιο Στυλιανό».

Όταν επέστρεψαν για να πάρουν το παιδί, πήραν τη συνήθη απάντηση: “Το παιδί

πέθανε”. Ο Παναγιώτης στα 11 έμαθε ότι είχε υιοθετηθεί. Και όταν πέθαναν και

οι θετοί του γονείς, προσπάθησε να φτάσει στις ρίζες του. Έψαχνε. Από το 1962

και μετά επισκέπτεται τακτικά τον “Άγιο Στυλιανό”. Και τελικά το 1998, μέσα

από τα αρχεία του “Αγίου Στυλιανού”, έμαθε ποιος είναι. Έμαθε πως έχει τρεις

αδελφές. Η μία ζει στη Νέα Υόρκη. Η άλλη στη Βέροια και η τρίτη στο χωριό

Ίβηρα Σερρών. “Ήμουν μόνος και ξαφνικά χρειάζομαι έναν τόμο για να γράψω τους

συγγενείς. Πάω στις Σέρρες και δυο χωριά, ο Άγιος Δημήτριος και τα Ίβηρα,

είναι δικά μου. Όλοι συγγενείς ­ πρωτοξάδελφα, ανίψια. Δυστυχώς η ζωή άρχισε

πολύ αργά για μένα και τις αδελφές μου. Δεν πειράζει, ό,τι προλάβουμε…”,

λέει στα “ΝΕΑ” ο Παναγιώτης Χατζηθανάσης.

Εκατοντάδες ψάχνουν

Η περίπτωσή του, βεβαίως, δεν είναι η μοναδική. Από το 1995 που άρχισε η

αποκάλυψη του σκανδάλου στον “Άγιο Στυλιανό” εκατοντάδες άνθρωποι σε όλοι την

Ελλάδα βρήκαν τις ρίζες τους ενώ χιλιάδες είναι εκείνοι που συνεχίζουν να

αναζητούν τους δικούς τους σε όλη τη χώρα και στο εξωτερικό.

Κάποιοι στάθηκαν τυχεροί. Έτσι όπως πορεύονταν μόνοι τους, ξαφνικά βρέθηκαν με

γονείς, αδέλφια, συγγενείς. Και σήμερα απολαμβάνουν τη ζεστασιά της

οικογένειας, την οποία στερήθηκαν από τότε που γεννήθηκαν. Κάποιοι άλλοι, οι

περισσότεροι, από τότε που αποκαλύφθηκε το σκάνδαλο με τις παράνομες

υιοθεσίες, εδώ και πέντε χρόνια, συνεχίζουν να ψάχνουν για τις ρίζες τους, στα

αρχεία των βρεφοκομείων της χώρας, των ιδιωτικών κλινικών, των νοσοκομείων.

Πρόκειται για τα παιδιά του “Αγίου Στυλιανού” Θεσσαλονίκης, του Δημοτικού

Βρεφοκομείου Αθηνών, του “Ρωσικού”, τα οποία δεκαετίες μετά ανακάλυψαν πως

μεγάλωσαν μακριά από τους φυσικούς τους γονείς, γιατί ορισμένοι γιατροί,

υπάλληλοι, κοινωνικοί λειτουργοί είχαν στήσει ειε βάρος τους μιαν από τις

πλέον κερδοφόρες επιχειρήσεις αγοραπωλησιών βρεφών.

Από το 1995

Ήταν άνοιξη του 1995 όταν στη Θεσσαλονίκη ο Χρήστος Παντελίδης και η Ιφιγένεια

Καλφοπούλου καταφέρνουν να φτάσουν στα αρχεία του ιδρύματος “Άγιος Στυλιανός”.

Έκπληκτοι τότε διαπιστώνουν ότι το κύκλωμα εμφάνιζε στην αρχή τα παιδιά νεκρά

και στη συνέχεια τα πουλούσε έναντι μεγάλων χρηματικών ποσών σε άτεκνα

ζευγάρια. Από τότε (το 1995) σε όλη την Ελλάδα οι υιοθετημένοι ξεσπούν και

ζητούν δικαιοσύνη. Οι γονείς που έχασαν παιδιά σπεύδουν και ψάχνουν στοιχεία.

Μετά τη Θεσσαλονίκη, μέγα σκάνδαλο αποκαλύπτεται και στο Δημοτικό Βρεφοκομείο

Αθηνών, στην Πάτρα αλλά και αλλού όπου υπήρχαν ιδρύματα που φιλοξενούσαν

παιδιά. Οι παράνομα υιοθετηθέντες συγκροτούν συλλόγους και αρχίζουν έρευνες.

Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, περισσότερα

από 700 άτομα κατάφεραν να φτάσουν ως τις ρίζες τους. Χιλιάδες άλλοι, όμως,

συνεχίζουν να ψάχνουν.

Στην αρχή οι αρμόδιοι έδειξαν να συγκινούνται από το “δράμα των παιδιών των

βρεφοκομείων” και υποσχέθηκαν διευκολύνσεις ώστε οι ενδιαφερόμενοι να έχουν

πρόσβαση στα αρχεία των ιδρυμάτων και στα ληξιαρχεία. Με τον καιρό, όμως, το

ενδιαφέρον των αρμοδίων ατόνησε. Οι υιοθετημένοι ή όσοι έχασαν παιδιά βρέθηκαν

μπροστά στην άρνηση των αρμοδίων να τους διευκολύνουν στον εντοπισμό των

στοιχείων, έγιναν διαμαρτυρίες αλλά ακόμη δεν έχει βρεθεί λύση.

Άνοιξε ο δρόμος

Πέρα από το θέμα των αρχείων και της αξιοποίησής τους, στην επικαιρότητα ήρθε

και το ζήτημα της δίωξης των υπευθύνων. Και ενώ υπήρχε η αίσθηση ότι τα

αδικήματα είχαν παραγραφεί ένας δικαστής, ο Δανιήλ Δανιήλ, του οποίου είχαν

κλέψει το παιδί, καταθέτει μήνυση κατά έξι ατόμων που παραπέμπονται να

δικαστούν με βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Θεσσαλονίκης. Έτσι ανοίγει ο

δρόμος για δεκάδες περιπτώσεις σε όλη τη χώρα, αφού το Συμβούλιο Εφετών

δέχτηκε ότι ο χρόνος παραγραφής του αδικήματος ξεκινάει από την ημέρα που το

παιδί ανακαλύψει τους φυσικούς γονείς και όχι την ώρα που τελέστηκε η υιοθεσία.

Όσοι ψάχνουν βρίσκουν κλειστές πόρτες

Από το 1995 στη Βόρεια Ελλάδα περίπου 500 άτομα βρήκαν την οικογένειά τους.

Όμως οι αιτήσεις που εκκρεμούν στα γραφεία του συλλόγου ξεπερνούν τις 2.500.

Βέβαια, όσο περνάει ο καιρός η κατάσταση δυσκολεύει. Σύμφωνα με την κυρία

Ιφιγένεια Καλφοπούλου, η οποία πρωτοστάτησε στην ίδρυση του συλλόγου, τώρα πια

όσοι ψάχνουν βρίσκουν κλειστές πόρτες. Τα βιβλία με τα πραγματικά στοιχεία των

υιοθετηθέντων, όπου υπάρχουν, δεν δίνονται. “Όλον αυτόν τον καιρό, εκατοντάδες

άνθρωποι ψάχνουν μέσω του συλλόγου να βρουν τους δικούς τους. Δυστυχώς, δεν

έχουμε τις βοήθειες που θα έπρεπε από την πολιτεία”, λέει η κ. Καλφοπούλου.

«Θέλουν να τα σκεπάσουν»

Ο εκ των πρωταγωνιστών της αποκάλυψης του σκανδάλου κ. Χρήστος Παντελίδης

(βρήκε τον αδελφό του μετά 45 χρόνια), έπειτα από προσπάθειες πέντε ετών

δηλώνει αηδιασμένος: “Δυστυχώς, σ’ αυτές τις βάρβαρες εποχές θα συνεχιστεί η

αγοραπωλησία παιδιών. Δεν υπάρχει διάθεση για να λάμψει η αλήθεια. Το

αντίθετο. Γίνεται προσπάθεια να τα σκεπάσουν όλα”.

Στον Συνήγορο του Πολίτη και στο υπουργείο Παιδείας προσβλέπουν πλέον όσοι

ασχολούνται με τις παράνομες υιοθεσίες στην Αθήνα. Κι αυτό γιατί στα Γενικά

Αρχεία του Κράτους έχουν μεταφερθεί οι σχετικοί φάκελοι του Βρεφοκομείου

Αθηνών. “Δυστυχώς οι φάκελοι οι οποίοι μεταφέρθηκαν με απόφαση του Δημοτικού

Συμβουλίου το 1991 ακόμη δεν έχουν ταξινομηθεί. Αυτό σημαίνει ότι οι

ενδιαφερόμενοι δεν μπορούν να βρουν τα στοιχεία που χρειάζονται αφού δεν έχουν

πρόσβαση σ’ αυτά”, λέει η κυρία Μαίρη Σελέκου, γραμματέας του συλλόγου στην

Αθήνα.

Όταν ξέσπασε το σκάνδαλο στη Θεσσαλονίκη εκατοντάδες ήταν εκείνοι που έσπευσαν

στο δημοτικό βρεφοκομείο για να αναζητήσουν τις ρίζες τους. Οι δυσκολίες

τεράστιες. Ούτε λίγο ούτε πολύ, από το συγκεκριμένο ίδρυμα πέρασαν περίπου

46.000 παιδιά, τα οποία υιοθετήθηκαν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Πολλά από

αυτά πέθαναν παρά τις προσπάθειες των γιατρών, κυρίως κατά την περίοδο του

εμφυλίου.

200 οι τυχεροί

Όμως, παρά τις δυσκολίες περισσότερα από 200 άτομα βρήκαν τους δικούς τους και

οι έρευνες συνεχίζονται. “Σήμερα, πέντε χρόνια μετά, τουλάχιστον πέντε

άνθρωποι κάθε μέρα από την Ελλάδα και το εξωτερικό μάς ζητούν να τους

βοηθήσουμε για να βρουν στοιχεία. Όμως αυτό δεν είναι εύκολη υπόθεση. Τα

αρχεία του βρεφοκομείου με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου μεταφέρθηκαν στα

Γενικά Αρχεία του Κράτους. Μάλιστα το υλικό αυτό κρίθηκε “καταστρεπτέο”. Οι

φάκελοι από τότε μέχρι σήμερα παραμένουν αταξινόμητοι και έτσι σ’ αυτούς

κανείς δεν έχει πρόσβαση”, λέει η κ. Σελέκου.

Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης το διοικητικό συμβούλιο του συλλόγου

είχε επαφές με τους υπευθύνους των αρχείων. Στην πορεία έγινε γνωστό ότι το

δημοτικό συμβούλιο έχει αποφασίσει τη σύσταση Αρχείου Πόλης των Αθηνών, χωρίς

ωστόσο να έχει προχωρήσει το θέμα. Έτσι τα μέλη του συλλόγου προσέφυγαν στον

Συνήγορο του Πολίτη. Ο σχετικός φάκελος αντιμετωπίστηκε θετικά και ήδη τρεις

δικηγόροι ασχολούνται με το θέμα.

Παράλληλα, από τον περασμένο Νοέμβριο ο σύλλογος έστειλε επιστολή στο

υπουργείο Παιδείας με την οποία ζητεί την παρέμβαση του υπουργού, στην

αρμοδιότητα του οποίου ανήκουν τα αρχεία του κράτους.