Η 28η Φεβρουαρίου 2026 είναι μία ημέρα αντίστοιχης ιστορικής εμβέλειας με την 11η Σεπτεμβρίου 2001, καθώς αλλάζει τα δομένα στη Μέση Ανατολή και επανακαθορίζει τις διεθνείς συμμαχίες. Ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια συντονισμένων αεροπορικών επιθέσεων από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επιχείρηση αυτή, η οποία δικαιολογήθηκε από τη Δύση ως αναγκαία δράση κατά του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, βύθισε τη χώρα στο χάος και πυροδότησε έναν νέο πιο διευρυμένο πόλεμο στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Οι θεωρίες για τον τρόπο με τον οποίο ο δολοφονήθηκε ο «πιο προσεκτικά προστατευμένος ηγέτης στον κόσμο» οργιάζουν. Οι αναφορές περιλαμβάνουν σενάρια για διείσδυση της Μοσάντ μέσω εμφυτευμάτων δοντιών, παρακολούθηση μέσω κάμερας στο δαχτυλίδι του, ακόμη και χάκινγκ στις κάμερες κυκλοφορίας της Τεχεράνης για τη δημιουργία ενός «προφίλ ζωής» του ηγέτη. Επιπλέον, υπήρξαν ισχυρισμοί για πληροφοριοδότες μέσα στο ίδιο το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), με το όνομα του διοικητή Εσμαΐλ Καανί να εμπλέκεται σε ανεπιβεβαίωτες αναφορές περί συνεργασίας με ξένες υπηρεσίες.
Το Τέλος της Εποχής του Χαμενεΐ
Ο Αλί Χαμενεΐ, που ηγήθηκε του Ιράν από το 1989, υπήρξε το πρόσωπο-σύμβολο του θεοκρατικού καθεστώτος, καθορίζοντας την εξωτερική πολιτική και ελέγχοντας τις ένοπλες δυνάμεις. Παρά την προχωρημένη ηλικία του και τις φήμες για την υγεία του, διατήρησε απόλυτη επιρροή στον κρατικό μηχανισμό.
Γεννημένος στις 19 Απριλίου 1939 στη Μασχάντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράν, ο Χαμενεΐ ήταν γιος ιμάμη και προερχόταν από φτωχή οικογένεια του Αζερμπαϊτζάν. Από νεαρή ηλικία αφιερώθηκε στη μελέτη του σιιτικού Ισλάμ, σπουδάζοντας στα σημαντικότερα θεολογικά κέντρα, τη Νατζάφ στο Ιράκ και την Κομ στο Ιράν.
Η πολιτική του δράση ενάντια στο καθεστώς του σάχη τον οδήγησε επανειλημμένα στη φυλακή κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Η εμπειρία αυτή ενίσχυσε τη φήμη του ως αφοσιωμένου αγωνιστή της ισλαμικής επανάστασης.
Με το χαρακτηριστικό μαύρο τουρμπάνι των «σαγιγίδων», απογόνων του προφήτη Μωάμεθ, την πυκνή λευκή γενειάδα και τα γυαλιά του, ο Χαμενεΐ συμβόλιζε την αυθεντία του θεοκρατικού συστήματος. Ως ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης, ασκούσε σχεδόν απόλυτη εξουσία σε θρησκευτικά, πολιτικά και στρατιωτικά ζητήματα. Τα πορτρέτα του κοσμούσαν δημόσιους χώρους σε όλη τη χώρα, ενώ το θέμα της διαδοχής του δεν είχε τεθεί ποτέ ανοιχτά.
Η άνοδος και η πορεία του στην εξουσία
Τον Ιούνιο του 1989, λίγο πριν συμπληρώσει τα 50 του χρόνια, ο Αλί Χαμενεΐ διορίστηκε ανώτατος ηγέτης του Ιράν μετά τον θάνατο του αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η μετάβαση εξουσίας πραγματοποιήθηκε ομαλά, καθώς ο Χαμενεΐ είχε ήδη διατελέσει πρόεδρος της χώρας για οκτώ χρόνια, σε μια περίοδο που σημαδεύτηκε από τον καταστροφικό πόλεμο με το Ιράκ (1980-1988).
Γνωστός για τη ρητορική του δεινότητα και τον λιτό τρόπο ζωής του, ο Χαμενεΐ σπανίως ταξίδευε εκτός Ιράν. Ως πρόεδρος, πραγματοποίησε επίσκεψη στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1987, όπου εκφώνησε ομιλία στα Ηνωμένα Έθνη.
Κατοικούσε σε απλή οικία στο κέντρο της Τεχεράνης, μακριά από κάθε ένδειξη πολυτέλειας. Οι δημόσιες εμφανίσεις του είχαν περιοριστεί σημαντικά και δεν μεταδίδονταν ζωντανά μετά τον 12ήμερο πόλεμο που ξέσπασε τον Ιούνιο του 2025 μεταξύ Ισραήλ και Ιράν.
Οι Πυλώνες της Εξουσίας και το Ζήτημα της Διαδοχής
Το ιρανικό σύστημα διακυβέρνησης είναι ένα συγκεντρωτικό θεοκρατικό-αυταρχικό μοντέλο όπου η θρησκευτική εξουσία υπερισχύει της εκλεγμένης. Μετά το κενό που άφησε ο Χαμενεΐ, το βλέμμα όλων στρέφεται στη Συνέλευση των Ειδικών, το σώμα των 88 κληρικών που είναι αρμόδιο για την επιλογή του νέου Ανώτατου Ηγέτη.
Μοτζταμπά Χαμενεΐ: Ο 56χρονος γιος του αποθανόντος ηγέτη θεωρείται ο επικρατέστερος διάδοχος. Αν και δεν κατείχε επίσημο αξίωμα, η επιρροή του στο παρασκήνιο και τους σκληροπυρηνικούς κύκλους ήταν τεράστια. Πληροφορίες από το παρελθόν (WikiLeaks) αποκαλύπτουν λεπτομέρειες για την προσωπική του ζωή, όπως οι συχνές νοσηλείες του στο Λονδίνο για ιατρικά θέματα αλλά και μεγάλες δυσκολίες να βρει σύντροφο.
Μασούντ Πεζεσκιάν: Ο Πρόεδρος της χώρας, αν και είναι ο ανώτατος αιρετός αξιωματούχος, γνωρίζει ότι η εξουσία του περιορίζεται δραματικά από τους θρησκευτικούς θεσμούς.
Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC): Με 190.000 ενεργά μέλη, αποτελεί τον ισχυρότερο στρατιωτικό και οικονομικό πυλώνα του καθεστώτος, υπό τη διοίκηση του υποστράτηγου Μοχαμάντ Πακπούρ.
Γχολάμ Χοσεΐν Μοχσενί Εζεΐ: Ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας, γνωστός για τον σκληρό του ρόλο στην καταστολή των διαδηλώσεων και την επιβολή του ισλαμικού νόμου.
Το Χρονικό μιας Προαναγγελθείσας Καταιγίδας
Πριν από την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν είχε προηγηθεί η εξέγερση των Ιρανών, στις 28 Δεκεμβρίου 2025, όταν και η χώρα βυθίστηκε σε νέο κύκλο βίας και διαδηλώσεων, με επίκεντρο την κατάρρευση της εθνικής νομίσματος, του ριάλ. Η απότομη υποτίμηση, που έφτασε σε ιστορικά χαμηλά λόγω δυτικών κυρώσεων και εσωτερικής οικονομικής ασφυξίας, πυροδότησε μαζικές κινητοποιήσεις σε 21 επαρχίες. Εμπορικά κέντρα όπως το Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης μετατράπηκαν σε πεδία μάχης, με εκατοντάδες εμπόρους και κατοίκους να ξεσηκώνονται κατά της κυβέρνησης.
Η ημέρα ξεκίνησε με ειρηνικές συγκεντρώσεις εναντίον του πληθωρισμού, που είχε εκτοξεύσει τις τιμές τροφίμων και βασικών αγαθών πάνω από 50%. Οι διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα κατά του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, συνδέοντας την κρίση με διαφθορά και σπατάλη σε περιφερειακούς πολέμους. Οι δυνάμεις ασφαλείας απάντησαν με πυρά, δακρυγόνα και μαζικές συλλήψεις, ενώ αναφορές έκαναν λόγο για πρώτους νεκρούς ήδη από τις πρώτες ώρες.
Οι αριθμοί που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας, σοκάρουν: πάνω από 5.000 επιβεβαιωμένοι νεκροί σύμφωνα με ιρανό αξιωματούχο και δεκάδες χιλιάδες τραυματίες μέσα σε ένα «ψηφιακό σκοτάδι» που κάλυψε τη χώρα για μέρες. Ο συγγραφέας Ομίδ Σαμς συνοψίζει το αδιέξοδο των Ιρανών: «Ή βγαίνεις στον δρόμο και πεθαίνεις ή μένεις σπίτι και πεθαίνεις αργά». Από τις κουρδικές περιοχές του Βορειοδυτικού Ιράν μέχρι την Τεχεράνη και το Ισφαχάν, μαρτυρίες μιλούν για αδιανόητη αγριότητα, πραγματικά πυρά στο πλήθος, θύματα κυρίως νέους και οικογένειες που πληρώνουν για να παραλάβουν τις σορούς των παιδιών τους. Σύμφωνα με τους «Times» της Κυριακής, νέα έκθεση από γιατρούς στο πεδίο αναφέρει ότι τουλάχιστον 16.500 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί και 330.000 έχουν τραυματιστεί, οι περισσότεροι μέσα σε ένα διήμερο άγριας καταστολής από το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης.
«Εχετε δέκα λεπτά να κλάψετε» ήταν η κοφτή εντολή αξιωματικού σε ζευγάρι γονιών, τη στιγμή που τους αποκάλυπτε τη σορό της κόρης τους, γύρω στα 20, η οποία είχε χάσει τη ζωή της από πυρά στους δρόμους του Ισφαχάν. Αφού έψαχναν επί ημέρες νεκροτομεία και νοσοκομεία όταν δεν γύρισε σπίτι από τις διαδηλώσεις, πλήρωσαν πάνω από 4.000 ευρώ και έκαναν ένα ταξίδι πέντε ωρών με αυτοκίνητο σε άλλη πόλη, για να δουν το άψυχο σώμα του παιδιού τους σε έναν παλιό τάφο.
Τα δάκρυα για τον θάνατο του ηγέτη
Δακρυσμένος, ένας παρουσιαστής της ιρανικής κρατικής τηλεόρασης ανακοίνωσε το πρωί της 1ης Μαρτίου τον θάνατο του 86χρονου κληρικού, του γηραιότερου αρχηγού κράτους στη Μέση Ανατολή. Με λυγμούς, σε μία από τις πιο σπάνιες στιγμές τηλεοπτικής μετάδοσης, ο δημοσιογράφος επιβεβαίωσε στην ουσία αυτό που ήδη γνώριζαν ο Νετανιάχου και Τραμπ, ότι δηλαδή ο Χαμενεϊ ήταν νεκρός.