Longform / Πολιτισμός

Πώς έφτασε η Έξοδος του Ντελακρουά στο Μεσολόγγι

Από το Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπορντό έως το Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο, το εμβληματικό έργο «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» ταξίδεψε στην Ελλάδα μέσα από μια πολύπλοκη και απολύτως ελεγχόμενη επιχείρηση μεταφοράς έργων τέχνης.

Ρεπορτάζ-Κείμενο: Μαρία Αδαμοπούλου - Επιμέλεια longform: Τάσος Οικονόμου

Ποια διαδικασία ακολουθήθηκε για να μεταφερθεί ο πίνακας του Ευγένιου Ντελακρουά «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» από το Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπορντό έως το Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο στο Μεσολόγγι; «ΤΑ ΝΕΑ» παρακολούθησαν βήμα προς βήμα την απαιτητική διαδικασία που ακολουθήθηκε έως ότου το εμβληματικό έργο του σπουδαίου ρομαντικού και φιλέλληνα ζωγράφου εξεταστεί, μετακινηθεί από τη μόνιμη θέση του, συσκευαστεί με ιδιαίτερη προσοχή σε ειδικό κιβώτιο και «επιβιβαστεί» στο φορτηγό για το ταξίδι του προς την Ελλάδα, όπου εκτίθεται από σήμερα για το ευρύ κοινό.

Η διαδρομή

Από το Μπορντό στο Μεσολόγγι

Gallery

Η επιχείρηση μεταφοράς, βήμα προς βήμα

Το έργο στο Ξενοκράτειο

15 ΜαρτίουΤο έργο υποδέχεται το κοινό στο Μεσολόγγι από τις 15 Μαρτίου.
Έως ΝοέμβριοΗ έκθεση θα διαρκέσει έως το τέλος Νοεμβρίου στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 χρόνων από την ηρωική Έξοδο.
2,13 × 1,42 μ.Οι διαστάσεις του πίνακα καθόρισαν τις συνθήκες συσκευασίας, ασφάλειας και μεταφοράς.
Ο πίνακας τοποθετημένος στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο
Το έργο τοποθετήθηκε στην κορυφή της σκάλας του Ξενοκράτειου Αρχαιολογικού Μουσείου στο Μεσολόγγι, στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 χρόνων από την ηρωική Έξοδο. Στην υποδοχή του ήταν και ο Νίκος Αλιάγας.
Η ματιά του μουσείου

«Μπορεί να ταξιδεύει μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις»

Η μετακίνηση αυτού του εμβληματικού έργου από το Μπορντό στο Μεσολόγγι αποτελεί μία ιδιαίτερη επιχείρηση λόγω των διαστάσεων, της ευθραυστότητας, των διοικητικών και τελωνειακών διαδικασιών, αλλά και ζητημάτων ασφάλειας, κόστους και χρόνου.

Η διευθύντρια του Μουσείου Καλών Τεχνών του Μπορντό Σοφί Μπαρτελεμί μιλάει στα «ΝΕΑ» για τη διαχρονική σημασία του έργου και την προετοιμασία για τη μεταφορά του στην Ελλάδα.

«Λόγω της ιδιότητάς του ως αριστουργήματος και της ευθραυστότητάς του, το έργο μπορεί να ταξιδεύει μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Κατά την εξέταση του αιτήματος δανεισμού πραγματοποιήθηκε λεπτομερής έλεγχος της κατάστασής του από συντηρήτρια, η οποία διατύπωσε συγκεκριμένες συστάσεις ώστε να διασφαλιστούν οι βέλτιστες συνθήκες κατά την αποκαθήλωση, τη μεταφορά και την επανέκθεσή του.

Η μεταφορά ενός έργου τέχνης απαιτεί μεγάλη διακριτικότητα, καθώς κάθε έργο είναι μοναδικό και αναντικατάστατο. Η μετακίνηση αυτού του εμβληματικού έργου από το Μπορντό στο Μεσολόγγι αποτελεί μία ιδιαίτερη επιχείρηση λόγω των διαστάσεων, της ευθραυστότητας, των διοικητικών και τελωνειακών διαδικασιών, αλλά και ζητημάτων ασφάλειας, κόστους και χρόνου.

Πρόκειται για μια πλήρως εξατομικευμένη διαδικασία σε συνεργασία με εξειδικευμένη εταιρεία μεταφοράς έργων τέχνης, η οποία περιλαμβάνει την κατασκευή ειδικού υπερ-ισοθερμικού κιβωτίου και τη συνοδεία του έργου από εκπρόσωπο της επιστημονικής ομάδας του μουσείου. Ο τελευταίος θα παρακολουθεί τη σταθερότητα της ζωγραφικής επιφάνειας και του υποστρώματος και θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα κατά τα στάδια της μεταφοράς, από την αναχώρηση έως την εγκατάστασή του στο μουσείο του Μεσολογγίου».

Στιγμιότυπο πριν από την ενότητα για τη σημασία του έργου
Η σημασία του έργου

Από τον φιλελληνισμό στην οικουμενική αλληγορία της ελευθερίας

Η Μπαρτελεμί μιλάει στα «ΝΕΑ» για τη διαχρονική σημασία του πίνακα «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου», ο οποίος ταξιδεύει πρώτη φορά στην Ελλάδα για τα 200 χρόνια από την Έξοδο τον Απρίλιο του 1826.

«Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» δεν είναι μόνο ένα από τα εμβληματικά έργα του Ευγένιου Ντελακρουά, αλλά και ένας βαθιά πολιτικός και ιστορικά φορτισμένος πίνακας. Τι σημαίνει για το Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπορντό το γεγονός ότι διατηρεί στις συλλογές του ένα έργο τόσο στενά συνδεδεμένο με ένα σημαντικό γεγονός της ευρωπαϊκής – και όχι μόνο της γαλλικής – Ιστορίας;

Λόγω του εμβληματικού χαρακτήρα του το αριστούργημα «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου», που αγοράστηκε το 1852 από την Εταιρεία Φίλων των Τεχνών του Μπορντό, αποτελεί κατά κάποιον τρόπο τη «Μόνα Λίζα» των συλλογών μας.

Το Μουσείο Καλών Τεχνών, ένα από τα παλαιότερα δημοτικά μουσεία της πόλης, συγκαταλέγεται στα δεκαπέντε μεγάλα μουσεία Καλών Τεχνών της περιφέρειας που ιδρύθηκαν το 1801, την περίοδο της διακυβέρνησης του Ναπολέοντα Βοναπάρτη (Consulat). Προσφέρει ένα πανόραμα της ευρωπαϊκής τέχνης από τον 15ο έως τον 20ό αιώνα και παρουσιάζει πολλά έργα που συνδέονται με γεγονότα της ευρωπαϊκής Ιστορίας.

Μπορούμε να αναφέρουμε, μεταξύ άλλων, τα δύο έργα του Αλεσάντρο Μανιάσκο που απεικονίζουν την τραγική μοίρα των σκλάβων στις γαλέρες στο λιμάνι της Γένοβας τον 17ο αιώνα ή την εξορία της έκπτωτης βασίλισσας Μαρίας των Μεδίκων στην Αμβέρσα όπως αποδόθηκε από τον Βαν Ντάικ.

Στιγμιότυπο πριν από την αναφορά στον φιλελληνισμό

Ο πίνακας δημιουργήθηκε σε ένα περιβάλλον έντονου φιλελληνισμού. Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, πιστεύετε ότι το φιλελληνικό μήνυμά του παραμένει ενεργό ή ότι σήμερα το έργο γίνεται περισσότερο αντιληπτό ως ένα οικουμενικό σύμβολο τραύματος, απώλειας και ελευθερίας;

Με αυτό το έργο ο Ντελακρουά προτείνει μια έντονα συμβολική σύνθεση που αντανακλά τις ευαισθησίες και τις δεσμεύσεις της εποχής του, ιδίως υπέρ της ελληνικής υπόθεσης. Επιλέγοντας μια αλληγορική προσέγγιση αντί για μια αυστηρά ρεαλιστική απεικόνιση, ο καλλιτέχνης προσδίδει στο έργο καθολική διάσταση, γεγονός που δικαιολογεί τη διαχρονικότητά του. Ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε το έργο εξελίσσεται επίσης μαζί με τη σχέση μας με την Ιστορία: σήμερα γίνεται λιγότερο αντιληπτό ως έκφραση της αβεβαιότητας για τη μοίρα ενός λαού και περισσότερο ως οικουμενική διακήρυξη του αγώνα για ελευθερία».

TikTok

Ο Νίκος Αλιάγας για τον πίνακα που κουβαλούσε ο πατέρας του στο πορτοφόλι

@ta_nea.gr «Είναι ο πίνακας που είχε ο πατέρας μου στο πορτοφόλι του, όταν μετανάστευσε στο Παρίσι». Ο Νίκος Αλιάγας μίλησε στα ΤΑ ΝΕΑ για τον εμβληματικό πίνακα «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» του Ευγένιου Ντελακρουά, εκφράζοντας τη συγκίνησή του για την παρουσία του έργου στο Μεσολόγγι. Το έργο, το οποίο παραχωρήθηκε στην Ελλάδα από το γαλλικό μουσείο, παρουσιάστηκε στο Ξενοκράτειο, στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 χρόνων από την Έξοδο του Μεσολογγίου, παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη. Όπως αποκάλυψε, ο πατέρας του κρατούσε μια φωτογραφία του πίνακα στο πορτοφόλι του όταν μετανάστευσε στο Παρίσι, δείχνοντάς τον για να εξηγήσει από πού κατάγεται.