Στα μέσα του καλοκαιριού όλοι ψάχνουμε διαφυγή και δροσιά – πρωτίστως δίπλα στη θάλασσα, ενίοτε όμως και σε ορεινά μέρη. Πολύ περισσότερο εάν ζούμε στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη ή τις άλλες μεγαλουπόλεις της χώρας, όπου τα «βουνά» από τσιμέντο καθιστούν τη ζωή αβίωτη.
Η αλήθεια, ωστόσο, είναι ότι μπροστά στην προοπτική της φυγής, για λίγες ημέρες χαλάρωσης, ξεγνοιασιάς και δροσιάς, δεν δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στις παγίδες και τους κινδύνους που μπορεί να μας επιφυλάσσει το καλοκαίρι. Είτε επειδή δεν τους γνωρίζουμε και δεν φροντίσαμε να τους μάθουμε είτε διότι το αμελούμε, μέσα στις άλλες, πολλές και βαριές, σκοτούρες μας.
Επειδή, όμως, τα απρόοπτα μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα επώδυνα και να τινάξουν στον αέρα όλα τα σχέδια που έχουμε κάνει, αποφασίσαμε να παίξουμε τον ρόλο των «κακών». Για να υπενθυμίσουμε και να επισημάνουμε όλα αυτά που πρέπει να προσέχουμε στις διακοπές μας κοντά στη φύση, καθώς και για όσα οφείλουμε να έχουμε μαζί μας σε περίπτωση ανάγκης. Για να αντιμετωπίσουμε πράγματα τόσο συνηθισμένα, μα συνήθως πολύ δυσάρεστα – τσιμπήματα, δαγκώματα, αλλεργίες και άλλα.
Για τον λόγο αυτόν, απευθυνθήκαμε στην ειδική αλλεργιολόγο Κασσιανή Τζέλη, η οποία μίλησε στα «ΝΕΑ» και απάντησε στα σχετικά ερωτήματα που της θέσαμε. Οπως επίσης και με τη φαρμακοποιό Ειρήνη Μιγάδη που μας ενημέρωσε για τις αναγκαίες… προμήθειες – και το κόστος τους – που πρέπει να έχουμε προτού βάλουμε μπροστά τη μηχανή ή σαλπάρουμε.
Μέλισσες και σφήκες
Οι μέλισσες και, κυρίως, οι σφήκες αποδεικνύονται ιδιαίτερα επίμονες τα καλοκαίρια, ειδικά κατά το σούρουπο. Ιδού τι μας είπε η Κασσιανή Τζέλη, για την περίπτωση που μας τσιμπήσουν: Αρχικά πρέπει «να καθαριστεί η περιοχή, να αφαιρεθεί το κεντρί και, από εκεί και πέρα, να παρακολουθηθεί επί ένα δίωρο η κλινική συμπτωματολογία». Η ίδια εξηγεί, μάλιστα, ότι η εξέλιξη της αντίδρασης καθορίζει και τα επόμενα βήματα, διευκρινίζοντας ότι «αν εκεί που μας τσιμπήσει αισθανόμαστε πόνο, κάψιμο και τοπικό οίδημα, τότε αυτό είναι μια φυσιολογική αντίδραση». Σε αυτή την περίπτωση, η λήψη ενός απλού αντιισταμινικού αρκεί για να ανακουφίσει από τη φαγούρα.
Η αντίδραση όμως μπορεί να ξεφεύγει από τα συνήθη πλαίσια. Η αλλεργιολόγος επισημαίνει ότι «μπορεί να πρηστεί το χέρι και αυτό να εξελιχθεί πάρα πολύ έντονα και να φτάσει μέχρι ψηλά στον βραχίονα», προσθέτοντας ότι σε μια τέτοια εξέλιξη «μπορεί να χρειαστεί αξιολόγηση γιατί μπορεί να χρειαστεί μια πιο συστηματική αγωγή». Η πιο επικίνδυνη τροπή, ωστόσο, αφορά τη συστηματική αναφυλακτική αντίδραση. Προειδοποιεί δε ότι «αν γεμίσουμε εξανθήματα, τότε μπορεί να έχουμε να κάνουμε με αλλεργική αντίδραση που αφορά αναφυλαξία». Υπογραμμίζοντας με έμφαση ότι «αυτό θέλει πολύ μεγάλη προσοχή, δεν έχει καμία σχέση με τα δύο προηγούμενα σενάρια».
Θαλάσσιοι κίνδυνοι
Τσούχτρες και μέδουσες τείνουν να γίνουν συνώνυμα των ελληνικών θαλασσών, ειδικά φέτος. Γι’ αυτό, στην περίπτωση που μας τσιμπήσουν «χρειάζεται ζεστό νερό, το οποίο βοηθάει στον πόνο καλύτερα, καθώς περιορίζει τις τοξίνες». Παρόμοια είναι η κατάσταση και με τους αχινούς, οι οποίοι αποτελούν μόνιμο (αν και ολοένα πιο σπάνιο, ειδικά στις πολυσύχναστες παραλίες) φόβο στα βράχια. Η αλλεργιολόγος ξεκαθαρίζει ότι «οι αχινοί δεν κάνουν αλλεργίες, αλλά κάνουν πολύ άσχημα τρυπήματα». Προειδοποιεί, μάλιστα, ότι αν κάποιος προσπαθήσει να βγάλει τα αγκάθια μόνος του με λάθος τρόπο, «μπορεί να σπάσουν και δεν φτάνει η πλύση», συμπληρώνοντας ότι «μπορεί να κάνουν πολύ κακή δερματική λοίμωξη αν παραμείνουν μέσα τα αγκάθια». Οσον αφορά πιο επώδυνα τσιμπήματα, για παράδειγμα από δράκαινες και σκορπίνες, τονίζεται ότι «είναι ακριβώς το ίδιο» με το τσίμπημα ενός σκορπιού. Πρακτικά, «όλα αυτά τα τσιμπήματα θέλουν εξειδικευμένη προσέγγιση και δεν πρέπει να αμεληθούν καθόλου», ενώ ο/η παθών/-ούσα πρέπει να μεταβεί αμέσως στο πλησιέστερο νοσοκομείο ή κέντρο υγείας ώστε «να αξιολογήσει κάποιος γιατρός το δήγμα και να δώσει την κατάλληλη αγωγή».
Φουσκωτά και πλαστικά παιχνίδια
Ενας άλλος, εξαιρετικά σπάνιος μεν αλλά υπαρκτός κίνδυνος, αφορά τη χρήση φουσκωτών και άλλων παιχνιδιών από άτομα με αλλεργία στο λάτεξ. Η αλλεργιολόγος αναφέρει ότι είναι αξιοσημείωτη «η ύπαρξη φουσκωτών που ακόμα μπορεί να έχουν λάτεξ» και εξηγεί ότι «σε ασθενείς με αλλεργία σε αυτό το είδος πλαστικού μπορεί να εξαπλωθεί και να γεμίσουν εξανθήματα χωρίς να έχουν βέβαια πολύ έντονα συμπτώματα». Διευκρινίζει, πάντως, ότι «ευτυχώς τα περισσότερα πλέον φουσκωτά δεν περιέχουν φυσικό λάτεξ».
Τροφικές αλλεργίες
Οι διακοπές μας είναι αναπόσπαστες από τις γαστρονομικές απολαύσεις. Μόνο που σε ταβέρνες και εστιατόρια συχνά ελλοχεύει ο κίνδυνος των τροφικών αλλεργιών, οι οποίες παρουσιάζουν έξαρση τους θερινούς μήνες. «Το καλοκαίρι αυξάνονται κατακόρυφα τα επεισόδια αλλεργικών αντιδράσεων σε τροφές», σημειώνουν οι ειδικοί, περιγράφοντας τη διαδικασία της διασταυρούμενης επιμόλυνσης, η οποία μπορεί να αποβεί μοιραία για έναν αλλεργικό ασθενή. Ακόμη δε κι αν κάποιος ενημερώσει το προσωπικό του μαγαζιού, υπάρχει κίνδυνος να «μην τον λάβουν στα σοβαρά».
Τονίζεται ότι στην περίπτωση που κάποιος έχει «αλλεργία στα θαλασσινά, μπορεί να έχει σοβαρή αλλεργική αντίδραση με άσχημη έκβαση. Ακόμα και να απειληθεί η ζωή μας». Σε κάθε περίπτωση, οι ίδιοι οι ασθενείς οι οποίοι πάσχουν από τέτοιου είδους αλλεργίες δεν πρέπει να αμελούν τα μέτρα αυτοπροστασίας τους. Ο ασθενής «πρέπει να έχει μαζί του τις αδρεναλίνες του, και όχι να τις αφήσει στο αυτοκίνητό του», ενώ «ποτέ δεν πρέπει να αφήνουμε τα φάρμακά μας τόσο μακριά».
Φίδια και σκορπιοί
Η ελληνική γη είναι γεμάτη από ερπετά και αραχνοειδή, κυρίως φίδια και σκορπιούς. Η Κ. Τζέλη εξηγεί ότι «ευτυχώς δεν έχουν όλες οι περιοχές δηλητηριώδη φίδια όπως η οχιά, αλλά ο κίνδυνος παραμένει υπαρκτός» και προειδοποιεί ότι ένα τέτοιο περιστατικό ενδέχεται να είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου. Αναφορικά με τις πρώτες βοήθειες, επισημαίνει ότι «προφανώς πρέπει να απομονωθεί η περιοχή με μια περίδεση, αλλά και αυτό είναι κάτι που, όταν δεν γίνεται σωστά, μπορεί να δυσκολέψει την κατάσταση». Η ίδια τάσσεται υπέρ της άμεσης ιατρικής παρέμβασης, τονίζοντας ότι «σε όλα αυτά δεν χωράνε λάθη» και πως «πρέπει να γίνει μια άμεση ιατρική παρέμβαση». Καταλήγει δε ότι «σε τσιμπήματα από σκορπιό ή από φίδι, καλό είναι να τρέξουμε στα επείγοντα ενός νοσοκομείου ή κέντρου υγείας, διότι δεν μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε μόνοι μας και ο χρόνος είναι λίγος και πολύτιμος».
Κνιδώσεις
Ενας υποτιμημένος και ταυτόχρονα σοβαρός κίνδυνος της θάλασσας είναι η κνίδωση λόγω ψύχους – μια πραγματική αλλεργία που «πυροδοτείται» από την απότομη μεταβολή της θερμοκρασίας του σώματος στο κρύο νερό. Αν και «δεν είναι πολύ συχνή, καθυστερεί να γίνει η διάγνωσή της», σημειώνει η Κ. Τζέλη, οι ασθενείς συχνά πιστεύουν πως «μάλλον ήταν κάποιου είδους μόλυνση και αγνοούν τα συμπτώματα». Υπογραμμίζει ότι «αυτή η διαφορά θερμοκρασίας είναι ικανή να επαγάγει σοβαρή αλλεργική αντίδραση ακόμα και αναφυλαξία» και τονίζει ότι οι συγκεκριμένοι ασθενείς «μπορεί να χρειάζονται να έχουν αδρεναλίνη στην παραλία, γιατί στην αληθινή αναφυλαξία, στη σοβαρή αλλεργική αντίδραση, κανένα φάρμακο και ένεση κορτιζόνης δεν αρκεί».
Παράλληλα, η έκθεση στον ήλιο μπορεί να κρύβει την παγίδα της ηλιακής κνίδωσης. Η αλλεργιολόγος αναφέρει ότι «αν μετά την ηλιακή έκθεση εμφανίσουμε εξανθήματα επίμονα σαν πομφούς, τότε αυτό μπορεί να εξελιχθεί όπως η κνίδωση ψύχους». Ωστόσο, εμφανίζεται καθησυχαστική, επισημαίνοντας ότι «ευτυχώς έχουμε θεραπευτικές προσεγγίσεις ώστε να σταματήσουν τα συμπτώματα».
