Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα µε µια ολοκληρωµένη αφήγηση ήταν πολύ πρόσφατα με την ανάγνωση του «Σφαγείου 5» του Κερτ Βόνεγκατ. Ο τρόπος που ο συγγραφέας χειρίζεται λογοτεχνικά το τραύμα του πολέμου (συγκεκριμένα την ολοκληρωτική καταστροφή της Δρέσδης από τους Συμμάχους) είναι μοναδικός. Χιούμορ, στοχασμός, ψυχαγωγία, επινοητικότητα.
Αν µπορούσα να γράφω µετά µουσικής θα επέλεγα ελληνικά λαϊκά τραγούδια δεκαετίας 1950 – 1970. Το γιατί, δεν ξέρω.
Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής έχει να κάνει με την αμφιβολία που νιώθει ο συγγραφέας. Το να αμφιβάλλεις, το να αμφισβητείς τη γραφή σου είναι βασικό συστατικό της πρόζας που θέλει να έχει αξιώσεις. Ταυτόχρονα είναι μια επώδυνη διαδικασία. Κάθε βήμα μπροστά συχνά συνοδεύεται από πολλές αυτοακυρώσεις.
Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για µια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν το «Κάλεσμα της άγριας φύσης» του Τζακ Λόντον, το «Εγκλημα και τιμωρία» του Ντοστογέφσκι και τον «Αρχοντα των μυγών» του Γκόλντινγκ.
Η κριτική που αποδέχοµαι αφορά ζητήματα ουσίας του κειμένου. Το γιατί και το πώς της γραφής. Τη γλώσσα. Τη θέση του κειμένου στις αισθητικές προβληματικές της εποχής του – και όχι μόνο. Σίγουρα δεν θα αποδεχόμουν μια (θετική ή αρνητική) κριτική που έχει να κάνει μόνο με ιδεολογικά ζητήματα που ανακύπτουν από την ιστορία που ο συγγραφέας αφηγείται.
Η αυτοκριτική ξεκινάει από την ενδοσκόπηση και την κριτική που δεχόμαστε από το περιβάλλον. Το ένα ανατροφοδοτεί το άλλο και μαζί οδηγούν στην αυτοκριτική.
Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι οι πρώτες αράδες στο διήγημα του Ερνεστ Χέμινγουεϊ «Σε άλλη χώρα». Το διήγημα αρχίζει ως εξής: «Το φθινόπωρο ο πόλεμος συνεχιζόταν, αλλά εμείς δεν θα πηγαίναμε πια». Ο σπουδαίος αμερικανός συγγραφέας περιγράφει τις συνέπειες του πολέμου στο σώμα και στο πνεύμα των μαχόμενων. Οπως και οι πρώτες αράδες του, ολόκληρο το διήγημα σε ταράζει με την απλότητα και την πυκνότητά του.
Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης» και ειδικά αν μιλάμε για λογοτεχνία του δυτικού ημισφαιρίου (που, συνήθως, κακά τα ψέματα, γι’ αυτήν μιλάμε), σκέφτομαι το αξιακό αδιέξοδο ή βραχυκύκλωμα του Φιλελεύθερου Κόσμου. Νομίζω ότι μια προβληματική που αγνοεί αυτό το πλαίσιο υστερεί σε ουσία.
