Σχεδιασμένες απρέπειες

Είναι εύστοχο το επιχείρημα για την κομμένη στα δύο «Μόνα Λίζα» που χρησιμοποίησε στο BBC ο Πρωθυπουργός; Και είναι ευεξήγητη η αγενής αντίδραση Ρίσι Σούνακ; Στο δεύτερο ερώτημα, εάν μάλιστα συνδυαστεί με τη συνολική ανεπάρκεια και την έλλειψη πολιτικής καλλιέργειας του βρετανού πολιτικού, ναι, είναι ευεξήγητη, αν και απαράδεκτη. Στο πρώτο ερώτημα μάλλον θα μπορούσαν να απαντήσουν πιο εύστοχα από τον Σούνακ οι διευθυντές της Tate Gallery που περιφρουρούν – και ορθά –, π.χ., την τριλογία «Three Studies for Figures at the Base of a Crucifixion» του Φράνσις Μπέικον. Τηρουμένων των αναλογιών, το αδιαίρετο των έργων, ιδίως των προσδιοριστικών μιας εθνικής/πολιτιστικής οντότητας, όπως είναι τα Γλυπτά του Παρθενώνα, είναι πολύ σημαντικό στοιχείο για να μπαίνει στα μέτρα ενός ξεπεσμένου αποικιοκρατικού τσαμπουκά. Στο πλαίσιο του οποίου και άνετα ο βρετανός πρωθυπουργός πέρυσι συναντήθηκε μια χαρά με τον Εντι Ράμα (σ.σ.: εξαιρετικά προβληματική από άποψη δικαίου, διαφθοράς και δικαιωμάτων η κυβέρνησή του), αφού κατάπιε την προηγούμενη ένταση μεταξύ τους για το θέμα των αλβανών μεταναστών. Και καλοδέχτηκε τον Ερντογάν, σημαντικό αυταρχικό ηγέτη αποκλίνοντα σε πολλά από την ατλαντική θεώρηση των πραγμάτων, που όμως είναι πελάτης και που μέσω Βρετανίας και Eurofighters σπάει και το εμπάργκο των ΗΠΑ. Ας μείνει σκληρός ο Σούνακ στο μόνο θέμα που δεν σχετίζεται με οπλικά συστήματα ή φτηνό εργατικό δυναμικό, αλλά με ζητήματα διεθνούς ηθικής και πολιτιστικού αυτοπροσδιορισμού. Τα Γλυπτά.

Είναι όμως έτσι; Περίσσευε λίγη άσκηση εθνικού θάρρους και σκέφτηκε να την προβάλει στον έλληνα πρωθυπουργό; Εχει αλλάξει το γεωστρατηγικό κέντρο για τη Βρετανία και δεν περιλαμβάνει την Ελλάδα σε σχέση με την Τουρκία; Μα αυτό έχει συμβεί από το 1948-49, όταν παρέδωσε στους Αμερικανούς την ευθύνη. Και εμπεδώθηκε (η αλλαγή προτεραιοτήτων και συμμαχικού βλέμματος της Βρετανίας) απολύτως οδυνηρά τις δεκαετίες 1950 και 1960, με κορύφωση το 1974 με το Κυπριακό. Επομένως σε ποια μάζα πολιτικής ύλης θεμελιώνεται η αγένεια;

Σε λίγο θα γίνει η συνάντηση κορυφής Ελλάδας – Τουρκίας. Ο κ. Ερντογάν είναι ένας ευφυής, αυτοελεγχόμενος και πείσμων ηγέτης (εκτός από τα γνωστά αντιδημοκρατικά χαρακτηριστικά του). Κανένας δεν μπορεί να τον κατηγορήσει για στρατηγική ρηχότητα ή αδεξιότητα. Εχοντας, δε, μεταβάλει την Τουρκία από καταναλωτή οπλικών συστημάτων σε υψηλό και πολύπλευρο παραγωγό, έχει μεταβάλει και τη μεγαλοκρατική, αυτοκρατορική ρητορική σε αναπτυξιακό βραχίονα. Κερδίζει και με την απειλή και με τη στρατιωτική/οικονομική ποιότητα της απειλής.

Ερντογάν την Τετάρτη: «Διαφωνίες (σ.σ.: με την Ελλάδα) είχαμε χθες και θα έχουμε και σήμερα. Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να βρούμε κοινό έδαφος ως δύο χώρες που μοιράζονται το ίδιο κλίμα και την ίδια θάλασσα». Προ ημερών, είχε συμπεριλάβει και τη Θεσσαλονίκη «στα πολιτικά και πολιτιστικά σύνορα της Τουρκίας» ή, αλλιώς, στο περίγραμμα της (οθωμανικής) καρδιάς του. Τα έχει πει πολλές φορές με ποικίλους τρόπους. Ομως αυτό που είναι σημαντικό είναι η επιμονή και η συμπύκνωση λίγο πριν από τη σύνοδο κορυφής Ελλάδας – Τουρκίας. Σε λίγες λέξεις είναι τοποθετημένα όλα τα σημαντικά. Εκτός από το κρίσιμο ρήμα «μοιραζόμαστε», εκτός από την εικονογράφηση μιας πολιτικής περιμέτρου μέσα στην οποία εντάσσονται και οι ρητορικές των τούρκων στρατηγών (νησιά) και οι χαμηλόφωνες απειλές (η ιδεολογική κατασκευή της γαλάζιας πατρίδας), συμπυκνώνεται ολόκληρη η βουλιμική εξωτερική πολιτική του συστήματος εξουσίας της Τουρκίας. Στο ωμά σερβιρισμένο κοκτέιλ ίσως θα πρέπει να δούμε και τη βρετανική πολιτική. Που υποστασιοποιεί μια, ίσως μειοψηφική, αλλά επίμονη μερίδα εντός του ΝΑΤΟ. Και που εκφράζει πολύ ευρύτερα ζητήματα από τη συμβολική ισχύ, την αισθητική και τη μουσειακή πολιτική.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ