Πρώτοι διδάξαντες

Είχα μεγάλο καημό αυτές τις μέρες, διότι δεν μπόρεσα να πάω να περιμένω δακαοκτώ ώρες στην ουρά για να χαιρετήσω τη βασίλισσα Ελισάβετ – δεν είναι πολύς χρόνος αν σκεφτείς ότι ο άλλος έκανε επί δεκαεφτά ολόκληρες ώρες επιβλαβή διαπραγμάτευση. Αλλά πιο πολύ με βασανίζει η υπόθεση Μέγκαν Μαρκλ – αυτή κι αν είναι έγνοια που με κρατάει ξάγρυπνο επί μήνες, δεν έχω άλλα βάσανα. Ωστόσο συμπάσχω με τους Εγγλέζους που ολοφύρονται τόσες μέρες, πάντως λιγότερο απ΄ όσο έκλαιγαν και χτυπιούνταν οι Βορειοκορεάτες όταν ο προτελευταίος βασιλιάς-κομμουνιστής της δυναστείας των Κιμ μετέβη στις αγκάλες Αβραάμ και Ισαάκ. Κι εκεί οι κηδείες της δυναστείας (όπως επιτάσσει ο μαρξισμός) είναι φαραωνικές κι επιπλέον οι θανόντες Γ.Γ. βασιλείς βαλσαμώνονται σαν κουκουβάγιες, για να μπορεί να τους κλαίει και να τους μοιρολογεί η εργατική τάξη και μετά θάνατον. Υπάρχει ειδικό μαυσωλείο στη Βόρεια Κορέα (το είδα σε ντοκιμαντέρ) όπου πηγαίνει ο λαός καθημερινά και μοιρολογεί τους τεθνεώτες άνακτες των προλεταρίων. (Οποιος δεν τσιρίζει από οδύνη και δεν τσουμπαδιέται επαρκώς συλλαμβάνεται ως εχθρός του λαού). Μετά την ταρίχευση του Λένιν, η βαλσάμωση θεωρήθηκε ισχυρό προπαγανδιστικό όπλο υπέρ του υλισμού και κατά της μεταφυσικής, εφόσον το παστό σώμα του ηγέτη (ως αντσούγια Καλλονής) μπορεί να ζήσει στο διηνεκές, να το θυμιατίζουν αενάως της γης οι κολασμένοι, ακόμα και αν το πνεύμα του έχει εξαερωθεί.

Βέβαια και η εξαέρωση δεν είναι μικρή υπόθεση αν σκεφτούμε πόσο σημαντικό στις μέρες μας είναι το αέριο, όσο και να αποδεικνύεται ότι ο λιγνίτης αποτελεί σταθερή αξία, ακόμα και των οικολόγων, διότι, απλώς, το ξύλο βγήκε απ’ τον Παράδεισο. Ολα, βέβαια, είναι απλές μεταμορφώσεις της ύλης, τις οποίες το ανθρώπινο πνεύμα αρνείται να δεχτεί, ή τις χρησιμοποιεί προπαγανδιστικά κατά περίσταση, ανάλγητα και τυχοδιωκτικά για να υπηρετήσει την πρόσκαιρη εξουσία του. Ελαφρύτερες μορφές ταρίχευσης είναι τα αγάλματα, οι προτομές, οι ονοματοθεσίες οδών, τα πολιτικά μνημόσυνα κι όλα εκείνα που, βέβαια, ποικίλουν, ανάλογα με το ποιος είναι στην εξουσία, και ποιους βαλσαμωμένους, ή μη, προκρίνει προς μνήμην.  Είναι μια προαιώνια, δοκιμασμένη πρακτική ισχύος. Από τον Ομηρο και την κηδεία του Πατρόκλου, ή του Εκτορος («έντεκα μέρες τον νεκρό να κλαίνε απά στο μνήμα») μέχρι σήμερα, σχεδόν τίποτε δεν άλλαξε -μην ξεχνούμε και τα έξοχα ποιήματα του Καβάφη (που, δυστυχώς, δεν πρόλαβε να παντρευτεί, δεν πρόκανε τον σχετικό νόμο) για την «Κηδεία του Σαρπηδόνος», τα «Λυσίου Γραμματικού τάφος», «Ευρίωνος τάφος», «Ενώπιον του αγάλματος του Ενδυμίωνος», «Ιασή τάφος», «Εν τω μηνί Αθύρ», «Ιγνατίου τάφος», «Λάνη τάφος», «Επιτύμβιον Αντιόχου, βασιλέως Κομμαγηνής» κ.α. Ισως, βέβαια, η πιο φαραωνική κηδεία, η πιο φαντασμαγορική υπερπαραγωγή στην Ιστορία, να είναι η κηδεία που έκανε ο Μέγας Αλέξανδρος στον πλέον αγαπημένο φίλο του, τον Ηφαιστίωνα.

Οπως αναφέρουν οι Αρριανός, Πλούταρχος, Διόδωρος και Ιουστίνος,  ο Ηφαιστίων, αρχηγός του ιππικού των Εταίρων που είχε λάβει και το μοναδικό αξίωμα του χιλιάρχου από τον Αλέξανδρο, πέθανε από οινοποσία σε ηλικία 32 ετών στα Εκβάτανα και μεταφέρθηκε βαλσαμωμένος από τον Περδίκκα να ταφεί στη Βαβυλώνα. Ο Μέγας Αλέξανδρος έκλαιγε μια μέρα πάνω στο σώμα του (μερικοί εδώ υποπτεύονται υπόθεση ΛΟΑΤΚΙ, αλλά δεν υπήρχε), διέταξε να κοπούν οι χαίτες όλων των αλόγων λόγω πένθους και να φορολογηθούν όλες οι κατακτημένες πόλεις για να γίνει η κηδεία του φίλου του. Οι ιερείς του μαντείου στη Σίβα της Αιγύπτου δέχτηκαν μάλιστα να λατρεύεται ο Ηφαιστίων ως Ηρως-Θεός, κατόπιν αιτήματος του Αλεξάνδρου.

Και απ’ ό,τι φαίνεται, η ταινία Μπεν Χουρ ήταν φτωχομπινεδιάρικη μπροστά στην ασύλληπτα  μεγαλειώδη κηδεία  που οργάνωσε ο μακεδόνας βασιλιάς για τον Ηφαιστίωνα με τον οποίο ξεκίνησαν μαζί απ’ την Πέλλα και ήταν και οι δυο μαθητές του Αριστοτέλους στη Μίεζα. Η ταφική πυρά, όπως περιγράφεται από τους αρχαίους συγγραφείς είναι βαγκνερική: ο Αλέξανδρος διέταξε να γκρεμιστεί το τείχος της Βαβυλώνας σε μήκος δύο χιλιομέτρων και με τα υλικά έφτιαξε ένα τετράγωνο κρηπίδωμα επιφάνειας 874 τ.μ. Πάνω του έστησε τριάντα θαλάμους κι εξωτερικά είχε εφτά επάλληλα διαζώματα. Το διάζωμα βάσης αποτελούνταν από 240  χρυσές πλώρες πεντήρων που στις επωτίδες είχαν, η κάθε μια, από ένα άγαλμα τοξότη ύψους 1,80 μ.  κ.λπ. – μην περιγράψω, πάτωμα-πάτωμα, την όλη αδιανόητη κατασκευή. Να πω πως στον τελευταίο, τον έβδομο όροφο υπήρχαν μέχρι και κούφια αγάλματα Σειρήνων απ’ όπου αθέατες μοιρολογήτρες έψελναν τον επικήδειο θρήνο. Το συνολικό ύψος της πυράς έφτανε τους 130 πήχεις (58 μ. περίπου) και η όλη τελετή κόστισε 12.000 τάλαντα, δηλαδή 25 τόνους καθαρό χρυσάφι. Ακολούθησαν αγώνες με 3.000 αθλητές και εντολή του Αλεξάνδρου να στηθούν μνημεία για τον νεκρό φίλο του σε όλη την αυτοκρατορία –  μάλλον έτσι χτίστηκε και ο περίφημος τύμβος του Καστά στην Αμφίπολη, προς τιμήν του Ηφαιστίωνος.

Μεγαλοπρεπείς ήταν και οι κηδείες των σοβιετικών ηγετών – όποιος, δε, ήταν τελετάρχης αναλάμβανε μετά και Γ.Γ. του κόμματος, όπως ο Τσερνιένκο και ο Αντρόποφ. Μπετοβενική υπήρξε και η κηδεία του Χάιντριχ, από τους Ναζί – συν το ότι αφάνισαν κι ένα ολόκληρο χωριό Τσέχων προς τιμήν του θανόντος. Γενικώς οι κηδείες παίζουν μεγάλο προπαγανδιστικό ρόλο στην Ιστορία: το μεγαλείο, η μνήμη, το υπόδειγμα, η συνέχεια. Οι Εγγλέζοι κάτι ξέρουν. Πάντως δεν βαλσαμώνουν βασιλείς ή ηγέτες «του λαού». Κι ο Αλέξανδρος αρνήθηκε τα υπερβολικά μεγαλεία, πάντως απέρριψε την υπερ-φαραωνική πρόταση του περίφημου αρχιτέκτονα-γλύπτη Δεινοκράτη να σκαλίσει, να κάνει ανάγλυφη τη μορφή του σε όλη την μπροστινή πλαγιά κατάληξης του όρους του Αθω, απ’ την κορυφή (ύψος 2.033 μ.), ως τη θάλασσα.

(Κρίμα, θα τρώγαμε ψωμί μέχρι σήμερα απ’ αυτό το μνημείο).