Μοντέλο

Την προηγούμενη εβδομάδα ένας κορυφαίος υπουργός της κυβέρνησης είχε επαφές με το Λονδίνο προκειμένου να ενημερωθεί για το σετ κανόνων που διέπουν τη λειτουργία της ΜΙ6. Από το Μαξίμου αναζητούν τις «βέλτιστες πρακτικές» ελέγχου των μυστικών υπηρεσιών ανά την υφήλιο για να βρουν εκείνο το μοντέλο που θα ταιριάξει καλύτερα στην ΕΥΠ. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, άλλωστε, στο διάγγελμα για τις παρακολουθήσεις υποσχέθηκε να κλείσει τα θεσμικά κενά που αναδείχθηκαν από την επισύνδεση στο κινητό του Νίκου Ανδρουλάκη με έξτρα θεσμικότητα. Εντάξει, η ιδέα της αντιγραφής του πλαισίου μέσα στο οποίο δρα η καλυμμένη με την κινηματογραφική και μυθιστορηματική χρυσόσκονη βρετανική υπηρεσία πληροφοριών ακούγεται πιασάρικη. Ωστόσο, εδώ το ζητούμενο δεν είναι αν οι πράκτορες της ΕΥΠ θα θυμίζουν 007 με tailor-made κοστούμια και γρήγορα αυτοκίνητα ή τους πιο σκοτεινούς κατασκόπους του Λε Καρέ που ζουν μαζί με «τυφλοπόντικες» σε περιβάλλοντα ψυχρής προδοσίας. Το ζητούμενο είναι πώς μια δημοκρατία εποπτεύει τον ηθικά διφορούμενο, γκρίζο και περίπλοκο κόσμο των μυστικών υπηρεσιών.

Μερεμέτια
Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχει ανάμεσα στα άλλα φίλτρα μια μόνιμη κοινοβουλευτική επιτροπή η οποία αποτελείται από μέλη της Βουλής των Λόρδων κι από βουλευτές της Βουλής των Κοινοτήτων. Οι συμμετέχοντες προτείνονται από τον πρωθυπουργό – αφού αυτός συμβουλευτεί τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης –, αλλά ορίζονται από το κοινοβούλιο. Εχει δική της ξεχωριστή γραμματεία αναλυτών και ερευνητών, ενώ μοναδική της αποστολή είναι να εξετάζει σε ετήσια βάση τα πάντα γύρω από τις υπηρεσίες πληροφοριών της χώρας, από τα έξοδά τους μέχρι τις μεμονωμένες επιχειρήσεις τους, καθώς και κάθε σχετική κυβερνητική δραστηριότητα. Συνεδριάζει μυστικά, και τα 9 μέλη της έχουν πρόσβαση σε οποιοδήποτε άκρως απόρρητο υλικό ζητήσουν – οι αρχικατάσκοποι δεν έχουν πια την ευχέρεια να αρνηθούν την ικανοποίηση ενός αιτήματός τους, μόνο ο υπουργός Προεδρίας μπορεί να βάλει βέτο. Παρότι οι παραπάνω δικλίδες ασφαλείας μοιάζουν σφιχτές στα ελληνικά μάτια, η κυβέρνηση Τζόνσον, π.χ., κατόρθωσε να αναβάλλει για μεγάλο χρονικό διάστημα την έκδοση μιας έκθεσής της για τη Ρωσία. Τουλάχιστον, όμως, οι Βρετανοί έχουν κάνει ένα κανονικό πρώτο βήμα. Θεσμοθέτησαν μια υπερεπιτροπή, δεν κουβεντιάζουν για μερεμέτια στη Θεσμών και Διαφάνειας.