Για πρώτη φορά στην ιστορία του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) στο Στρασβούργο εξετάζει προσφυγή που αφορά καταγγελλόμενη κακομεταχείριση σε ισπανικό Κέντρο Κράτησης Αλλοδαπών (CIE), ανοίγοντας έναν νέο κύκλο ελέγχου για τις συνθήκες κράτησης μεταναστών στην Ισπανία.

Το Δικαστήριο ζήτησε από την ισπανική κυβέρνηση να παράσχει λεπτομερείς εξηγήσεις σχετικά με περιστατικό που φέρεται να σημειώθηκε τον Ιανουάριο του 2020 στο Κέντρο Κράτησης της Ζώνης Ελεύθερου Εμπορίου (Zona Franca) της Βαρκελώνης. Παράλληλα, ζήτησε να του αποσταλεί το πλήρες βιντεοληπτικό υλικό του συμβάντος, καθώς και πληροφορίες για τα μέτρα που εφαρμόζονται σήμερα στο συγκεκριμένο κέντρο με στόχο την πρόληψη περιστατικών βίας και κακομεταχείρισης.

Η προσφυγή κατατέθηκε από την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Irídia, εκπροσωπώντας έναν μετανάστη που είχε κρατηθεί στο κέντρο και ο οποίος κατήγγειλε ότι υπέστη βίαιη επίθεση από αστυνομικό.

Οι καταγγελίες

Σύμφωνα με την προσφυγή, μετά από λεκτική αντιπαράθεση με αστυνομικούς, ένας αστυνομικός ακολούθησε τον κρατούμενο στο δωμάτιό του και τον χτύπησε στον λαιμό, με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία του και να πέσει στο έδαφος.

Ο καταγγέλλων υποστηρίζει ότι στη συνέχεια σύρθηκε στις σκάλες, ακινητοποιήθηκε με το γόνατο αστυνομικού στον λαιμό και, με τη συνδρομή και άλλων αστυνομικών, μεταφέρθηκε στο ιατρείο του κέντρου, όπου του χορηγήθηκε ηρεμιστική αγωγή.

Κατά την αφήγησή του, όταν επέστρεψε στο δωμάτιό του αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει χρησιμοποιώντας τα κορδόνια των παπουτσιών του. Μεταφέρθηκε εκ νέου στο ιατρείο και στη συνέχεια τέθηκε σε απομόνωση. Λίγο μετά το περιστατικό απελάθηκε από την Ισπανία.

Η στάση της ισπανικής Δικαιοσύνης

Η υπόθεση είχε τεθεί στο αρχείο από τον ανακριτή, ο οποίος έκρινε ότι δεν υπήρχαν επαρκείς ενδείξεις για την άσκηση δίωξης. Σύμφωνα με την απόφαση, η συμπεριφορά των αστυνομικών ήταν συμβατή με τους ισχυρισμούς τους ότι επιχειρούσαν απλώς να ηρεμήσουν τον κρατούμενο, χωρίς να του ασκήσουν σωματική βία.

Τον Νοέμβριο του 2024 το Εφετείο της Βαρκελώνης επικύρωσε την αρχειοθέτηση της υπόθεσης.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δεν έχει ακόμη αποφανθεί ούτε για το παραδεκτό της προσφυγής ούτε για την ουσία της υπόθεσης.

Ωστόσο, με την κοινοποίηση της προσφυγής προς τις ισπανικές αρχές ζητά συγκεκριμένες απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα.

Μεταξύ άλλων καλεί την ισπανική κυβέρνηση να εξηγήσει ποια μέτρα έχουν ληφθεί για την αποτροπή περιστατικών κακομεταχείρισης στα Κέντρα Κράτησης Αλλοδαπών, ποια εκπαίδευση έχουν λάβει οι εμπλεκόμενοι αστυνομικοί σχετικά με τις τεχνικές ακινητοποίησης και την πρόληψη της υπερβολικής χρήσης βίας και αν η ισπανική Δικαιοσύνη διερεύνησε την υπόθεση με τον απαιτούμενο βαθμό ανεξαρτησίας και πληρότητας πριν αποφασίσει την αρχειοθέτησή της.

Το Δικαστήριο ζητά επίσης το πλήρες υλικό από τις κάμερες ασφαλείας του κέντρου, καθώς η οργάνωση Irídia υποστηρίζει ότι τα διαθέσιμα βίντεο δεν διαφυλάχθηκαν επαρκώς κατά τη διάρκεια της αρχικής έρευνας.

Υπόθεση με ευρωπαϊκές προεκτάσεις

Η υπόθεση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς είναι η πρώτη φορά που το Στρασβούργο καλείται να εξετάσει καταγγελία για βασανιστήρια ή κακομεταχείριση σε ισπανικό Κέντρο Κράτησης Αλλοδαπών.

Η απόφαση του Δικαστηρίου αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς όχι μόνο για την Ισπανία αλλά και για όλα τα κράτη-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, καθώς θα διευκρινίσει τις υποχρεώσεις των κρατών όσον αφορά την προστασία των προσώπων που στερούνται την ελευθερία τους και τη διεξαγωγή αποτελεσματικών, ανεξάρτητων και ουσιαστικών ερευνών κάθε φορά που υπάρχουν καταγγελίες για βασανιστήρια ή απάνθρωπη μεταχείριση.

Σε αυτή τη φάση, η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει περιοριστεί στην αποστολή ερωτημάτων προς τις ισπανικές αρχές, χωρίς να έχει εκφράσει οποιαδήποτε κρίση για την ευθύνη του ισπανικού κράτους ή για το βάσιμο των καταγγελιών.