Η κρίση στη Μέση Ανατολή αποκτά νέα διάσταση, καθώς η απειλή αποκλεισμού ενός ακόμη στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος δημιουργεί ανησυχίες στις αγορές.
Τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ένας από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων, βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο, την ώρα που η παγκόσμια αγορά πετρελαίου προσπαθεί να αποτιμήσει τις συνέπειες μιας πιθανής νέας αναταραχής.
Η πολεμική σύγκρουση γύρω από το Ιράν ανοίγει ένα νέο μέτωπο, αυτή τη φορά με επίκεντρο τη ναυσιπλοΐα και τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Οι Χούθι της Υεμένης έχουν προειδοποιήσει ότι μπορούν να αποκλείσουν τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, προκαλώντας νέους φόβους για διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Μέχρι στιγμής, η απειλή δεν έχει μετατραπεί σε πλήρη αποκλεισμό. Ωστόσο, η αβεβαιότητα έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τη ναυτιλία, καθώς ορισμένα πλοία επιλέγουν να αλλάξουν πορεία, αποφεύγοντας τη διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα λόγω του κινδύνου επιθέσεων.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι μια αποτελεσματική διακοπή της κυκλοφορίας στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρότερες πιέσεις στην αγορά πετρελαίου, καθώς θα περιόριζε μία από τις βασικές εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς ενέργειας.
Ένα από τα σημαντικότερα «περάσματα» του πλανήτη
Τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ μπορεί να μην έχουν τη φήμη των Στενών του Ορμούζ, ωστόσο αποτελούν κρίσιμο σημείο για το παγκόσμιο εμπόριο. Στο στενότερο σημείο τους έχουν πλάτος περίπου 14 μίλια και συνδέουν την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό.
Πριν από την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, από τα Στενά του Ορμούζ διέρχονταν περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, δηλαδή περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης.
Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει επίσης σημαντικό ρόλο. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης ναυτιλιακών δεδομένων Kpler, περίπου 6,2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα πέρασαν από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό τον τελευταίο μήνα.
Η σημασία του αυξάνεται ακόμη περισσότερο για τη Σαουδική Αραβία, η οποία έχει χρησιμοποιήσει τον τεράστιο αγωγό Ανατολής-Δύσης για να μεταφέρει πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο στο λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας το Ορμούζ.
Μέσω αυτής της διαδρομής μεταφέρονται περίπου 4 έως 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, μια ποσότητα που έχει βοηθήσει να περιοριστούν οι επιπτώσεις της κρίσης.
Ο φόβος για νέο άλμα στις τιμές
Η αγορά πετρελαίου έχει ήδη αντιδράσει στην αναζωπύρωση της έντασης στη Μέση Ανατολή. Οι τιμές έχουν αυξηθεί πάνω από 20 δολάρια το βαρέλι μέσα στον μήνα, ενώ ξεπέρασαν προσωρινά τα 95 δολάρια.
Μια πλήρης διακοπή της λειτουργίας του Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα μπορούσε να οδηγήσει το πετρέλαιο πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών.
«Εάν αυτή η διαδρομή καταστεί μη λειτουργική, τότε η διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου γίνεται πολύ πιο σοβαρή», εκτιμούν ειδικοί της αγοράς, προειδοποιώντας ότι θα χαθεί μια κρίσιμη εναλλακτική για τις παγκόσμιες ροές ενέργειας.
Στο στόχαστρο η Σαουδική Αραβία και η Ευρώπη
Η Σαουδική Αραβία θα ήταν από τις χώρες που θα επηρεάζονταν περισσότερο σε περίπτωση αποκλεισμού.
Μεγάλο μέρος των εξαγωγών της προς την Ασία περνά από τη συγκεκριμένη περιοχή. Υπολογίζεται ότι περίπου 2,5 έως 3,5 εκατομμύρια βαρέλια σαουδαραβικού πετρελαίου καθημερινά κατευθύνονται προς ασιατικούς πελάτες μέσω αυτής της διαδρομής.
Πιέσεις αναμένονται και στην ευρωπαϊκή αγορά καυσίμων, καθώς σημαντικές ποσότητες ντίζελ μεταφέρονται μέσω της Διώρυγας του Σουέζ από εγκαταστάσεις που βρίσκονται κοντά στην Υεμένη.
Οι τιμές του ντίζελ έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά, επηρεασμένες τόσο από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή όσο και από τις επιθέσεις της Ουκρανίας σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές.
Η απειλή έχει ήδη αλλάξει τις κινήσεις των πλοίων
Παρά το γεγονός ότι δεν έχει υπάρξει μέχρι τώρα πλήρης αποκλεισμός, οι προειδοποιήσεις των Χούθι έχουν ήδη προκαλέσει αλλαγές στη ναυσιπλοΐα.
Ορισμένα δεξαμενόπλοια έχουν αλλάξει πορεία, ενώ σύμφωνα με στοιχεία της Windward Intelligence, πέντε πλοία πραγματοποίησαν αναστροφή μετά την ανακοίνωση της απειλής.
Ένα δεξαμενόπλοιο που είχε αναχωρήσει από το λιμάνι Γιανμπού με προορισμό την Κίνα επέστρεψε μετά από προειδοποιήσεις για πιθανή επίθεση.
Η δύσκολη εξίσωση για τις Ηνωμένες Πολιτείες
Η Ουάσινγκτον έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής αντίδρασης εάν οι Χούθι προχωρήσουν σε επιθέσεις κατά της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες ήδη αντιμετωπίζουν μια σύνθετη κατάσταση, καθώς παράλληλα προσπαθούν να διασφαλίσουν την κίνηση των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, όπου η ναυτική δραστηριότητα έχει μειωθεί σημαντικά.
Η πιθανότητα να χρειαστεί να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα δύο κρίσιμα σημεία διέλευσης δημιουργεί έναν νέο πονοκέφαλο για την αμερικανική στρατηγική και αυξάνει την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.
Για την ώρα, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ παραμένει περισσότερο μια απειλή παρά ένας πλήρης αποκλεισμός. Όμως στην αγορά ενέργειας, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, ακόμη και η πιθανότητα μιας μεγάλης διακοπής μπορεί να είναι αρκετή για να προκαλέσει αναταράξεις.
