Ένα νέο, ισχυρό κύμα καύσωνα προ των πυλών θέτει σε κατάσταση συναγερμού την Ιταλία και τη Δυτική Ευρώπη από τη Δευτέρα 13 Ιουλίου. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή μετατρέπει τις ακραίες θερμοκρασίες από στατιστικό ενδεχόμενο του μέλλοντος σε μια καθημερινή, καταστροφική πραγματικότητα.

Η Ευρώπη βρίσκεται στο έλεος του τρίτου φετινού καύσωνα, με ρεκόρ ζέστης και πύρινες λαίλαπες σε Γαλλία και Ισπανία, ενώ και η Ελλάδα αναμένεται να επηρεαστεί. Σύμφωνα με το Εθνικό Συμβούλιο Ερευνών της Ιταλίας (CNR) και την Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Copernicus της ΕΕ, η νέα αυτή θερμή εισβολή ακολουθεί τον θερμότερο Ιούνιο που έχει καταγραφεί ποτέ στη Δυτική Ευρώπη.

Ο σχηματισμός «Ωμέγα»

Η νέα θερμή εισβολή οφείλεται σε ένα βαρομετρικό χαμηλό στα δυτικά της Ιβηρικής Χερσονήσου, το οποίο θα «τραβήξει» θερμές αέριες μάζες ερημικής προέλευσης, ενισχύοντας τον αντικυκλώνα που παραμένει επί εβδομάδες πάνω από την περιοχή.

Ταυτόχρονα, ένα άλλο χαμηλό θα εδραιωθεί μεταξύ Ανατολικής Ευρώπης και Μαύρης Θάλασσας. Ο συνδυασμός αυτός δημιουργεί τον λεγόμενο «σχηματισμό Ωμέγα», έναν μηχανισμό που παγιδεύει τον θερμό αέρα πάνω από την ήπειρο.

«Ένας αντικυκλώνας λειτουργεί σαν ένας μεγάλος θόλος που παγιδεύει τον θερμό αέρα», προειδοποιούν οι ειδικοί του CNR. «Αυτός ο αέρας βυθίζεται προς το έδαφος, συμπιέζεται και θερμαίνεται ακόμη περισσότερο. Παράλληλα, η υψηλή πίεση εμποδίζει τον σχηματισμό νεφών και μπλοκάρει την άφιξη πιο δροσερών ρευμάτων αέρα, όπως αυτά από τον Ατλαντικό. Το αποτέλεσμα: ανέφελοι ουρανοί και σταθερά αυξανόμενες θερμοκρασίες».

Οι επιστήμονες εξηγούν τον μηχανισμό που συντηρεί το φαινόμενο: «Ένας αντικυκλώνας είναι ισχυρότερος όσο πιο θερμός είναι ο αέρας που τον τροφοδοτεί, ειδικά σε “μεσαία” υψόμετρα. Όταν ο θερμός αέρας από τις υποτροπικές περιοχές κινείται βόρεια προς την κεντρική Ευρώπη, ο αντικυκλώνας έχει μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και μπορεί να κρατήσει για εβδομάδες».

Για να συμβεί αυτό, όπως αναφέρουν, «χρειάζεται ένας συγκεκριμένος συνδυασμός: ένα σύστημα χαμηλής πίεσης στη δυτική πλευρά του αντικυκλώνα, το οποίο, περιστρεφόμενο αριστερόστροφα, “ρουφάει” θερμό αέρα από την αφρικανική έρημο και τον σπρώχνει προς την Ευρώπη. Το σύστημα συμπεριφέρεται σαν κύμα: όταν η κορύφωση της υψηλής πίεσης σταθεροποιείται, ένας άλλος χαμηλός βαρομετρικός στρόβιλος μπορεί να σχηματιστεί στην αντίθετη πλευρά, μπλοκάροντας τον αντικυκλώνα και αναγκάζοντάς τον να παραμείνει στάσιμος πάνω από τις ίδιες περιοχές για μεγάλο χρονικό διάστημα».

«Αυτός ο “σχηματισμός Ωμέγα” δεν είναι από μόνος του ένα εξαιρετικό φαινόμενο, αλλά η κλιματική αλλαγή ενισχύει το αντικυκλωνικό του στοιχείο», διευκρινίζει το CNR. «Η κορύφωση της υψηλής πίεσης κινείται όλο και πιο βόρεια, μεταφέροντας ζέστη μέχρι τη βόρεια Γαλλία, τη Βρετανία, ακόμη και τη Σκανδιναβία».

Επιπλέον, «οι εμπλεκόμενες αέριες μάζες είναι ολοένα και θερμότερες, και αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερες θερμοκρασίες εδάφους. Έτσι σχηματίζονται μακράς διάρκειας, εκτεταμένα κύματα καύσωνα σε όλη την ήπειρο. Για να εξασθενήσουν αυτά τα αντικυκλωνικά μπλόκα, χρειάζονται ψυχρά ρεύματα και δίνες αρκετά ισχυρές ώστε να διαπεράσουν τον θόλο υψηλής πίεσης, φέρνοντας βροχή και πτώση της θερμοκρασίας. Όμως, όσο πιο ζεστή είναι η ατμόσφαιρα, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η διάσπαση του μπλόκου».