Η γερμανική κυβέρνηση σχεδιάζει να δανειστεί πάνω από 800 δισ. ευρώ έως το 2030, εγκαταλείποντας δεκαετίες δημοσιονομικής πειθαρχίας. Στόχος είναι η ενίσχυση των αμυντικών δαπανών σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Μόνο για το επόμενο έτος, η κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς προβλέπει δανεισμό άνω των 200 δισ. ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 12,5% σε σχέση με φέτος, σύμφωνα με αξιωματούχους του υπουργείου Οικονομικών. Για την περίοδο 2027–2030, η χώρα αναμένεται να αντλήσει περίπου 838 δισ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται οι Financial Times.
Ο νέος προϋπολογισμός σηματοδοτεί ρήξη με τη μακροχρόνια αποστροφή της Γερμανίας προς το χρέος αλλά και με τη γραμμή του κόμματος του Μερτς υπέρ της δημοσιονομικής σύνεσης, η οποία κυριάρχησε μετά τη γερμανική επανένωση τη δεκαετία του 1990.
Το πρόσθετο χρέος θα κατευθυνθεί κυρίως στον αμυντικό προϋπολογισμό, που αναμένεται να φθάσει τα 109 δισ. ευρώ το επόμενο έτος και τα 183,6 δισ. ευρώ έως το 2030. Παράλληλα, το Βερολίνο προγραμματίζει στρατιωτική βοήθεια ύψους 11,6 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για το επόμενο έτος.
Η ενίσχυση των εξοπλισμών αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη ανησυχία για τη Ρωσία και την πρόθεση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει τη στρατιωτική παρουσία της Αμερικής στην Ευρώπη.
Αλλαγές στο «φρένο χρέους» και επενδύσεις υποδομών
Μετά τη νίκη των Χριστιανοδημοκρατών του Μερτς (CDU) στις περσινές εκλογές, το Βερολίνο τροποποίησε το συνταγματικό «φρένο χρέους», εξαιρώντας τις αμυντικές δαπάνες και επιτρέποντας ουσιαστικά απεριόριστο δανεισμό για στρατιωτικούς σκοπούς.
Στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων αυτών, ο Μερτς και οι κυβερνητικοί του εταίροι, οι Σοσιαλδημοκράτες, δημιούργησαν ειδικό ταμείο υποδομών ύψους 500 δισ. ευρώ. Το ταμείο στοχεύει στον εκσυγχρονισμό γεφυρών, δρόμων, σιδηροδρόμων, νοσοκομείων, σχολείων και ενεργειακών δικτύων.
Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, της οποίας η αξιολόγηση triple A επηρεάζει το κόστος δανεισμού σε ολόκληρη την ευρωζώνη, σχεδιάζει να αντλήσει περίπου 55 δισ. ευρώ το 2027 για επενδύσεις σε υποδομές, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών.
Αντιδράσεις και πολιτικές εντάσεις
Τα σχέδια δανεισμού έχουν προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και εντός του CDU, το οποίο παραδοσιακά υποστήριζε τη λεγόμενη «Schwarze Null» — το δόγμα του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού που συνδέθηκε με τον εκλιπόντα υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, επί καγκελαρίας Άνγκελα Μέρκελ.
Ο υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, επίσης συμπρόεδρος του SPD, υπερασπίστηκε την αλλαγή δηλώνοντας: «Δεν μπορούμε να αμυνθούμε απέναντι στον [Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ] Πούτιν με τη Schwarze Null».
Δημοσιονομικές προκλήσεις και ανησυχίες
Η Γερμανία αναμένεται να φθάσει φέτος στο 2,8% του ΑΕΠ σε αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και «στον στόχο του 3,5% από το 2029», σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές.
Αν και το πακέτο τόνωσης συνέβαλε στην απορρόφηση των επιπτώσεων από τους υψηλότερους αμερικανικούς δασμούς και το αυξημένο ενεργειακό κόστος που σχετίζεται με τη σύγκρουση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ με το Ιράν, η γερμανική οικονομία παραμένει στάσιμη.
Οι επικριτές εστιάζουν στο αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους: οι πληρωμές τόκων προβλέπεται να διπλασιαστούν, από 42 δισ. ευρώ το επόμενο έτος σε 81 δισ. ευρώ το 2030, σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους.
Η BDI, η βασική ένωση της γερμανικής βιομηχανίας, χαρακτήρισε τον δανεισμό «ανησυχητικό», υπογραμμίζοντας ότι το κόστος των τόκων συνεχίζει να «εκτοξεύεται».
«Ο ένας προϋπολογισμός-ρεκόρ διαδέχεται τον άλλον και, μέσα σε λίγα μόλις χρόνια, το δημοσιονομικό πλαίσιο έχει φθάσει στα όριά του εξαιτίας των τεράστιων επιπέδων χρέους», ανέφερε η VDMA, η οποία εκπροσωπεί τους κατασκευαστές μηχανημάτων και εξοπλισμού της Γερμανίας.
