Το νερό τοποθετείται πλέον στον πυρήνα του εθνικού σχεδιασμού της χώρας, καθώς η κυβέρνηση εφαρμόζει μια ολοκληρωμένη πολιτική για την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση ενός δημόσιου αγαθού που αποτελεί θεμέλιο της κοινωνικής συνοχής, της οικονομικής ανάπτυξης και της περιβαλλοντικής ισορροπίας.
Σε μια περίοδο όπου η κλιματική κρίση εντείνει τα φαινόμενα λειψυδρίας, ξηρασίας και πλημμυρών, η Ελλάδα υιοθετεί μια νέα στρατηγική προσέγγιση, με στόχο την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια των υδάτινων πόρων.
Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έθεσε στις 23 Ιουνίου σε δημόσια διαβούλευση την «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα». Πρόκειται για ένα νέο, ολοκληρωμένο πλαίσιο που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η χώρα σχεδιάζει, προστατεύει και αξιοποιεί τους υδατικούς της πόρους.
Διαβάστε επίσης: Ο Μόρνος γέμισε αλλά δεν αρκεί – Ενώ τα αποθέματα αυξήθηκαν περισσότερο από 360%, οι ειδικοί ζητούν εγρήγορση
Η στρατηγική αυτή συνδέει την προστασία των υδάτινων συστημάτων με την κλιματική προσαρμογή, την τεχνολογική αναβάθμιση, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη βελτίωση των υπηρεσιών ύδατος. Η επάρκεια και η ποιότητα του νερού αναγνωρίζονται ως βασικές προϋποθέσεις για τη δημόσια υγεία, την αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό και την επιχειρηματικότητα.
Στόχος της κυβέρνησης είναι η υδατική ασφάλεια της χώρας μέσα από ένα μοντέλο διαχείρισης που θα βασίζεται στην πρόληψη, την επιστημονική τεκμηρίωση και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα. Η νέα στρατηγική επιδιώκει να αντιμετωπίσει χρόνιες αδυναμίες, όπως ο διοικητικός κατακερματισμός και η έλλειψη συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
Οι τρεις πυλώνες της στρατηγικής
Η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα οργανώνεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:
Ο πρώτος αφορά το νερό ως εγγύηση ζωής, υγείας και ευημερίας, διασφαλίζοντας την πρόσβαση όλων σε επαρκές και ποιοτικό νερό και προστατεύοντας τα υδάτινα οικοσυστήματα.
Ο δεύτερος πυλώνας επικεντρώνεται στην κλιματική θωράκιση της χώρας, με έμφαση στην πρόληψη και την έγκαιρη αντίδραση απέναντι σε φαινόμενα λειψυδρίας και πλημμυρών.
Ο τρίτος πυλώνας αφορά τη σύγχρονη διακυβέρνηση του νερού, με εργαλεία την ψηφιοποίηση, τη διαφάνεια και την ενίσχυση των θεσμών.
Το ΥΠΕΝ δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη δημιουργία ισχυρότερων παρόχων υπηρεσιών ύδατος, ώστε οι υποδομές να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών και στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής.
Από τον σχεδιασμό στην πράξη
Η πολιτική του ΥΠΕΝ συνοδεύεται από συγκεκριμένες επενδύσεις και έργα υποδομής. Στις 24 Ιουνίου, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου ανακοίνωσε την ένταξη νησιωτικών και ηπειρωτικών δήμων στο πρόγραμμα «Παρεμβάσεις παροχής πόσιμου νερού και διαχείρισης υδάτων» του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του ΥΠΕΝ.
Ήδη έχουν εγκριθεί 33 έργα σε 25 δήμους, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 41 εκατ. ευρώ, ενώ αναμένεται νέα απόφαση για δήμους της Πελοποννήσου. Τα έργα περιλαμβάνουν νέες γεωτρήσεις, επέκταση δικτύων, αντικατάσταση παλαιών αγωγών αμιάντου, μονάδες αφαλάτωσης και νέες δεξαμενές ύδρευσης.
Από την πολυδιάσπαση στην αποτελεσματικότητα
Το ΥΠΕΝ προωθεί μια μεταρρύθμιση που στοχεύει σε βιώσιμο και ολιστικό μοντέλο διαχείρισης των υδάτων. Το νέο νομοσχέδιο που θα εισαχθεί στη Βουλή προβλέπει τη συνένωση 60 παρόχων υπηρεσιών ύδατος με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, για καλύτερη προστασία των πόρων και αναβάθμιση των δικτύων.
Σήμερα, περισσότεροι από 735 φορείς έχουν αρμοδιότητες στη διαχείριση υδάτων, γεγονός που δημιουργεί πολυδιάσπαση και καθυστερήσεις. Στην Αττική, διαφορετικά καθεστώτα ύδρευσης εφαρμόζονται ακόμη και σε όμορους δήμους, ενώ οι απώλειες νερού σε ορισμένα δίκτυα φτάνουν έως και το 70%.
Η μεταρρύθμιση επιδιώκει ενιαίο σχεδιασμό, αναβάθμιση των υποδομών και διασφάλιση πρόσβασης όλων σε ποιοτικό και προσιτό νερό. Παράλληλα, αντιμετωπίζει ζητήματα υποστελέχωσης, προωθώντας οικονομίες κλίμακας και καλύτερη αξιοποίηση ανθρώπινου δυναμικού.
Χρηματοδότηση και κοινωνική διάσταση
Η νέα δομή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την προσέλκυση χρηματοδοτήσεων και επενδύσεων σε δίκτυα ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διατήρηση κοινωνικά δίκαιων τιμολογίων και στην προστασία των ευάλωτων καταναλωτών μέσω ειδικών πολιτικών.
Όπως επισημαίνει το ΥΠΕΝ, η μεταρρύθμιση σηματοδοτεί τη μετάβαση από την πολυδιάσπαση στην αποτελεσματικότητα, με στόχο το νερό να παραμείνει ένα ποιοτικό, ασφαλές και οικονομικά προσιτό δημόσιο αγαθό. Η ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων αποτελεί προϋπόθεση για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη, εξασφαλίζοντας ένα σύστημα αντάξιο της σημασίας του πολυτιμότερου φυσικού πόρου της χώρας.
