Πλήθος ερωτημάτων έχουν προκύψει για τα αίτια της κατάρρευσης της πολυκατοικίας στην οδό Αλκμήνης 22 στα Πετράλωνα, ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη εργασίες σε γειτονικό οικόπεδο. Πολιτικοί μηχανικοί που μιλούν στο tanea.gr, τονίζουν πως πρόκειται για ένα πρωτοφανές περιστατικό, «που δεν συμβαίνει κάθε μέρα, έτσι απλά», και εκτιμούν ότι στο επίκεντρο των ερευνών θα βρεθούν οι μελέτες που έγιναν και προβλέπονται από την νομοθεσία, ενώ θα ακολουθήσει και ο έλεγχος της εφαρμογής τους.
Ο εισαγγελικός λειτουργός διέταξε τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπήρξαν πολεοδομικές παραβάσεις. Μετά από την εξέλιξη αυτή και οι πέντε συλληφθέντες αφέθηκαν ελεύθεροι μέχρι την ολοκλήρωση της έρευνας και την πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης.
Γιατί έπεσε σαν χάρτινος πύργος η πολυκατοικία
Πώς γίνεται μία ολόκληρη πολυκατοικία, στο κέντρο της Αθήνας, να καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος; Ζουν οι κάτοικοι των αστικών κέντρων με την ψευδαίσθηση ότι διαμένουν σε ασφαλή κτίρια; Ο κ. Βασίλης Μπαρδάκης, πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδος, εξηγεί πως σε όλα τα υπό ανέγερση κτίρια υπάρχει το διάγραμμα εκσαφών, που είναι μία μελέτη για το πώς ακριβώς πραγματοποιούνται οι εκσκαφές. «Μπορεί να πηγαίνουμε σε μεγαλύτερο βάθος, και αυτό βρίσκεται στην οικοδομική μελέτη, ενώ υπάρχει και η μελέτη θεμελίωσης, δηλαδή η στατική μελέτη για το καινούργιο κτίριο. Όταν έχουμε μεγάλα βάθη, ή γειτονικά κτίρια, όπως σε αυτή την περίπτωση, και ειδικά εάν κατεβαίνουμε σε μεγαλύτερο βάθος από τα θεμέλια, επειδή κινδυνεύει να γίνει αστοχία εδάφους, πρέπει να γίνει και μία ειδική μελέτη αντιστήριξης και στην συνέχεια να ληφθούν και τα αντίστοιχα μέτρα. Θεωρώ πως αυτό δεν έγινε».
Αντίστοιχα, σε μία περίπτωση κατεδάφισης κτιρίου, εάν υπάρχει ένας τοίχος που μπορεί να στηρίζει οτιδήποτε, και πάλι, χρειάζεται να ληφθούν μέτρα. «Άρα σε αυτή την περίπτωση φαίνεται να μην υπήρξαν τα μέτρα αντιστήριξης, αλλά ούτε και κάποια μέτρα καθαιρέσεων. Αυτά είναι που φαίνεται να μην ακολουθήθηκαν και για αυτό, δεν συναντάμε συχνά τέτοια περιστατικά».
Κατάρρευση κτηρίου στα Πετράλωνα επί της οδού Αλκμήνης στην Αθήνα. Τρίτη 30 Ιουνίου 2026.
Αλυσιδωτές αστοχίες
Το tanea.gr βρέθηκε το μεσημέρι της Τρίτης (30/06) επί της οδού Αλκμήνης και κατέγραψε τις μαρτυρίες κατοίκων της περιοχής, καθώς και ενοίκων της πολυκατοικίας, οι οποίοι ανέφεραν πως παρατήρησαν ότι η πολυκατοικία που κατέρρευσε, είχε ήδη πάρει κλίση προς την δεξιά πλευρά, ενώ φέρεται πως είδαν να υπάρχει και ρωγμή. «Από τους μηχανικούς είπε ένας “η Πίζα γέρνει αλλά δεν έχει πέσει”, και μετά από 10 λεπτά κατέρρευσε το κτίριο», ανέφερε χαρακτηριστικά η κόρη μίας ενοίκου.
«Αν είχαν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα, δεν θα είχαμε καν κλίση, δεν θα ήταν ορατή με γυμνό μάτι. Λογικά, ο μηχανισμός αστοχίας είναι στο έδαφος, γιατί είχε γίνει προσκαφή, είχε καθαιρεθεί κάτι, μετά έγινε καθίζηση των θεμελίων, και άρα άρχισε να παίρνει κλίση. Στην συνέχεια, εικάζω πως έγιναν αλυσιδωτές αστοχίες που δημιούργησαν τον μηχανισμό κατάρρευσης, και έπεσε όλο το κτίριο».
Την ίδια ώρα ο κ. Μπαρδάκης προσθέτει πως όλα τα παραπάνω θα έπρεπε να εξεταστούν προτού καν γίνει η κατεδάφιση του κτιρίου. «Και κατά τις καθαιρέσεις και κατά τις εκσκαφές, γίνεται μία ειδική μελέτη και ανάλογα με την δυσκολία, προχωράμε σε μία πιο μεγάλη. Αν τα πράγματα είναι μεγάλου ρίσκου, όπως ενδεχομένως ήταν σε αυτή την περίπτωση, γίνονται μελέτες αλλά και αντίστοιχα έργα, δηλαδή τα έργα αντιστήριξης. Σχετικά με την εδαφοτεχνική μελέτη, ενεργοποιείται υπό συγκεκριμένες συνθήκες και δεν είναι υποχρεωτική βάσει νομοθεσίας. Και πάλι ωστόσο, εδώ δεν μιλάμε για την μελέτη θεμελίωσης του καινούργιου κτιρίου, αλλά για την μελέτη αντιστήριξης. Ακόμη κι αν είχε κάνει κάποιος γεωτεχνική μελέτη, θα έπρεπε να προχωρήσει στην μελέτη αντιστήριξης και να παρθούν τα ανάλογα μέτρα».
«Πρέπει να ελεγχθούν οι μελέτες και ο τρόπος εφαρμογής τους»
Από την πλευρά του, ο κ. Μάνος Κρανίδης, πολιτικός μηχανικός και εκπρόσωπος Τύπου της ΠΟΜΙΔΑ, κάνει λόγο για ένα σύνθετο περιστατικό, το οποίο θα χρειαστεί χρόνο για να εξεταστούν όλες οι πτυχές του. «Εγώ δεν έχω ξανασυναντήσει τέτοια περίπτωση» λέει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εκεί που θα έπρεπε να εστιάσουν οι έρευνες των αρμοδίων Αρχών, είναι αρχικά εάν το υφιστάμενο κτίριο είχε παλαιότερα ζητήματα επικινδύνου, πριν την κατάρρευσή του.
«Θεωρούμε δεδομένο ότι υπήρχε οικοδομική άδεια, και οι μελέτες που προβλέπονται από την νομοθεσία, καθώς διαφορετικά δεν μπορείς να την πάρεις. Οπότε, θεωρώ ότι θα ελεγχθεί, αρχικά, εάν οι μελέτες είναι ορθές, αλλά και το πώς εφαρμόστηκαν, το οποίο είναι πολύ σημαντικό».
Με πολύ απλά λόγια, έγινε σωστά η δουλειά; «Σε αυτό το φαινομενικά απλό ερώτημα, πρέπει να απαντήσουν οι Αρχές. Να γίνει ο έλεγχος των μελετών, και έλεγχος της εφαρμογής τους. Οι μελέτες θα δείχνουν όλη την λογική της θεμελίωσης, πρέπει να υπάρχει μία πλήρης ανάλυση. Όταν ξεκίνησαν οι εκσκαφές κάτι θα έγινε, αυτό το συμπεραίνουμε από την κλίση που φέρεται να είχε η πολυκατοικία. Εκτιμώ ότι η αναλυτική πραγματογνωμοσύνη θα διαρκέσει μήνες, μέχρι να εντοπιστεί ακριβώς τι πήγε λάθος».
Η έκθεση κατεδάφισης
Στην έκθεση κατεδάφισης του διώροφου κτίσματος με ισόγειο κατάστημα και ισόγεια αποθήκη, επί της οδού Αλκμήνης 20, την οποία παρουσιάζει το tanea.gr, αναφέρεται πως δεν απαιτείται αντιστήριξη των όμορων κτιρίων, και ειδικότερα μέτρα ασφαλείας, πέρα των αναγραφόμενων στους κανονισμούς.
Παράλληλα, στο έγγραφο, που φέρει την υπογραφή αρχιτέκτονα μηχανικού με ημερομηνία 20/11/2024 επισημαίνεται πως «δεν υπάρχουν βλάβες και το κτίριο δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως επικινδύνως ετοιμόρροπο. Το κτίριο, είναι στατικά ανεξάρτητο από τα όμορα κτίσματα».
Η άδεια κατεδάφισης και η οικοδομική άδεια για το διπλανό οικόπεδο
Όπως έγραψαν χθες tanea.gr, η διαδικασία για την κατεδάφιση του κτιρίου (με οικοδομική άδεια ανέγερσης το 1956) ξεκίνησε το 2024, με την άδεια κατεδάφισης να εκδίδεται στις 19 Νοεμβρίου, αφού είχε προηγηθεί η έγκριση από το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής της Περιφερειακής Ενότητας του Κεντρικού Τομέα Αθηνών, τον Ιούνιο του ίδιου έτους.
Στην περιγραφή του έργου γίνεται λόγος για κατεδάφιση διώροφου κτίσματος με ισόγειο κατάστημα και ισόγεια αποθήκη σε οικόπεδο, των οποίων το εμβαδόν ήταν 213 τ.μ., ενώ στα στοιχεία του διαγράμματος κάλυψης αναφέρεται ότι το εμβαδόν του οικοπέδου είναι 150 τ.μ.
Στις 23 Ιουλίου του 2025 γίνεται ενημέρωση της άδειας κατεδάφισης, λόγω αλλαγής ιδιοκτητών του ακινήτου, ενώ στις 18 Σεπτεμβρίου δίνεται προέγκριση οικοδομικής άδειας (κατηγορίας 1) για την ανέγερση νέας πενταώροφης οικοδομής με υπόγειο, σοφίτα και πιλοτή, καθώς και άδεια για κοπή ενός δέντρου στο οικόπεδο.
Στις 24 Μαρτίου 2026, εκδίδεται και η οικοδομική άδεια προκειμένου να ξεκινήσουν οι εργασίες, με τον φάκελο πλέον να περιλαμβάνει, την έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων (11/2025), εγκεκριμένη μελέτη καυσίμου αερίου (12/2025) και την έγκριση από το Τμήμα Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων (3/2026).
«Σε έναν πρώτο έλεγχο με την Πολεοδομία, δεν υπήρχε καμία έκθεση αυτοψίας, είτε επικινδυνότητας, είτε αυθαιρέτων, για κανένα από τα δύο κτίρια» ανέφερε σε χθεσινές δηλώσεις του, ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών, Δημοτικής Περιουσίας & Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Παναγιώτης-Πάρης Χαρλαύτης, για την κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα.
Το δεύτερο ακίνητο ηταν στον αριθμό 20, και υπήρχε αδεια κατεδάφισης, και αργότερα άδεια ανέγερσης. «Κάποια αστοχία έγινε στις εκσκαφές του υπογείου και επήλθε η κατάρρευση. Το ακίνητο το είχε αγοράσει μια εταιρεία, οι ιδιοκτήτες είναι μηχανικοί».
Το κτίριο στην Αλκμήνης 20
Θα χτιζόταν πενταώροφη πολυτελής πολυκατοικία
Δίπλα από την τετραώροφη πολυκατοικία που κατέρρευσε το μεσημέρι της Τρίτης, θα χτιζόταν ένα πολυτελές πενταώροφο συγκρότημα κατοικιών, το οποίο θα διέθετε υπόγειο, σοφίτα και πυλωτή. Μάλιστα στις φωτορεαλιστικές απεικονίσεις (3D renderings) του έργου φαίνεται η πολυκατοικία που κατέρρευσε.
Σύμφωνα με το project: «Το συγκρότημα βρίσκεται σε ιδανική τοποθεσία, στο σταυροδρόμι του Κεραμεικού, των Πετραλώνων και του Θησείου, μιας από τις πιο περιζήτητες περιοχές της Αθήνας, όπου η αρχαία κληρονομιά της πόλης συναντά τη σύγχρονη πολιτιστική της ταυτότητα. Σε κοντινή απόσταση, είναι ο λόφος του Φιλοπάππου και η Ακρόπολη, καθώς τρεις σταθμοί του μετρό. Το συγκρότημα προσφέρει άριστη συγκοινωνιακή σύνδεση σε συνδυασμό με έναν αυθεντικό αστικό τρόπο ζωής».
«Κατοικίες με καθαρό σχεδιασμό, φως και ουσιαστική σύνδεση με την πόλη σε ένα από τα πιο ζωντανά και αυθεντικά σημεία της Αθήνας» αναφέρεται στα social media, τονίζοντας ότι το νέο έργο φέρνει την αρχιτεκτονική στο προσκήνιο της καθημερινής ζωής.
Στην επίσημη περιγραφή του έργου αναφερόταν ακόμη ότι το κτίριο συνδυάζει την αδιαπραγμάτευτη ασφάλεια με την υψηλή αισθητική, με έμφαση στη μέγιστη αντισεισμική θωράκιση και την κορυφαία ενεργειακή απόδοση Κλάσης Α.
