Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή πλήττει σημαντικά τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές με τις αρνητικές επιπτώσεις να εξαρτώνται από τη διάρκεια και την ένταξη της κρίσης. Ο ΟΟΣΑ παρουσιάζει δύο σενάρια για το πως θα μπορούσε να επηρεαστεί η παγκόσμια οικονομία από τις εξελίξεις, με το ένα να αφορά κατά κύριο λόγο ομαλοποίηση της κατάστασης από τα μέσα του 2026 και μετά και το άλλο -που είναι και το πιο αρνητικό- να κάνει υπολογισμούς με βάση συγκρούσεις και μέσα στο 2027. Σε μια τέτοια περίπτωση ο Οργανισμός προειδοποιεί ακόμη και για σοκ στις χρηματοπιστωτικές αγορές που έχουν βασίσει τη μέχρι τώρα ευφορία τους στην τεχνητή νοημοσύνη.
Κύρια απειλή για την οικονομία είναι η διακοπή στις μεταφορές από τα Στενά του Ορμούζ, η οποία μαζί με τις ζημιές στις ενεργειακές υποδομές, έχουν προκαλέσει απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας και έχουν αυξήσει το κόστος των λιπασμάτων και άλλων κρίσιμων υλών για τη βιομηχανία. Το υψηλότερο κόστος τροφοδοτεί τις πληθωριστικές πιέσεις, αποδυναμώνει την εμπιστοσύνη και επηρεάζει αρνητικά τη ζήτηση των νοικοκυριών και την επιχειρηματική δραστηριότητα, σημειώνεται.
Τα δύο σενάρια
Με βάση το πιο θετικό σενάριο που αφορά χρονικά πιο περιορισμένα προβλήματα εφοδιαστικής και υποθέτοντας ότι οι τιμές της ενέργειας θα μειωθούν σταδιακά από τα μέσα του 2026 και μετά, σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τις τρέχουσες προσδοκίες της αγοράς συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί από 3,4% το 2025 σε 2,8% το 2026 πριν ανακάμψει σε 3,1% το 2027. Ο ετήσιος πληθωρισμός στις χώρες της G20 αναμένεται να αυξηθεί σε 4% το 2026 από 3,4% το 2025, πριν μειωθεί σε 3,1% το 2027, καθώς οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων σταδιακά θα εξασθενούν.
Με βάση το πιο αρνητικό σενάριο όμως, εάν τα προβλήματα εφοδιαστικής συνεχιστούν μέχρι το 2027 η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί σημαντικά, σε μόλις 2,1% το 2026 και 1,8% το 2027, ενδεχομένως ωθώντας ορισμένες οικονομίες σε ή κοντά σε ύφεση, προειδοποιεί ο ΟΟΣΑ.
Οι μεγάλοι κίνδυνοι
Στο δεύτερο σενάριο η ανεργία θα αυξηθεί σημαντικά και οι επενδύσεις -συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης- θα αποδυναμωθούν σημαντικά, «με αυξανόμενους κινδύνους ανατιμολόγησης των χρηματοπιστωτικών αγορών», είναι το καμπανάκι που χτυπά ο ΟΟΣΑ. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα αυξηθεί κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και 1,3 ποσοστιαίες μονάδες το 2027, με τις ανοδικές πιέσεις από τις αυξημένες τιμές των βασικών προϊόντων να αντισταθμίζονται εν μέρει από την ασθενέστερη τελική ζήτηση. Οι συνέπειες θα είναι παγκόσμιες, αλλά θα μπορούσαν να αποδειχθούν ιδιαίτερα σοβαρές για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες με περιορισμένα ενεργειακά αποθέματα, υψηλότερα μερίδια ενέργειας και τροφίμων στην κατανάλωση των νοικοκυριών, περιορισμένη δημοσιονομική ικανότητα και αδύναμα δίχτυα κοινωνικής ασφάλειας, χαμηλά αποθέματα ιδιωτικής αποταμίευσης και πιο ευάλωτα νομίσματα, προστίθεται.
Το πιο θετικό σενάριο
Με βάση το πρώτο σενάριο τα προβλήματα στην εφοδιαστική ενέργειας και άλλων προϊόντων από τη σύγκρουση είναι σημαντικά αλλά περιορίζονται σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα -το αποκαλούμενο σενάριο «χρονικά περιορισμένης διαταραχής». Με βάση αυτό οι τιμές της ενέργειας θεωρητικά θα μειωθούν σταδιακά με την πάροδο του χρόνου, εν μέσω προόδου προς διαπραγματευμένη και βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία. Η παραγωγή και το εμπόριο ενέργειας στις οικονομίες του Περσικού Κόλπου θα επιστρέψουν σταδιακά στα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση από το τρίτο τρίμηνο του 2026 και μετά. Μπορεί να υπάρχουν κάποιες περιορισμένες ενεργειακές ελλείψεις σε ορισμένες οικονομίες, ιδίως στην Ασία, αλλά η χρήση στρατηγικών αποθεμάτων, πετρελαίου σε διαμετακόμιση ή αποθηκευμένου σε δεξαμενόπλοια, και κάποιας μέτριας αύξησης προσφοράς από παραγωγούς εκτός Περσικού Κόλπου θα βοηθήσει στην άμβλυνση του σοκ.
Τα επιτόκια δανεισμού αναμένεται να παραμείνουν σε γενικές γραμμές σταθερά φέτος στις περισσότερες μεγάλες οικονομίες, με τις υποκείμενες πιέσεις στις τιμές να προβλέπεται γενικά συγκρατημένες, πριν μειωθούν ελαφρώς το 2027. Η δημοσιονομική πολιτική αναμένεται να είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερη στην πλειονότητα των χωρών βραχυπρόθεσμα, με τα προγραμματισμένα μέτρα εξυγίανσης συχνά να αντισταθμίζονται από πρόσθετες δαπάνες για την άμβλυνση του αντίκτυπου των διαταραχών στις τιμές της ενέργειας στα νοικοκυριά και τις εταιρείες.
Εάν επιτευχθεί διευθέτηση διαρκείας, με μεγαλύτερες μειώσεις στις τιμές της ενέργειας από ό,τι δείχνουν σήμερα οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, τότε η παγκόσμια ανάπτυξη είναι πιθανό να είναι οριακά υψηλότερη και οι πληθωριστικές πιέσεις χαμηλότερες. Για παράδειγμα, μια πρόσθετη μείωση 10% στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και στο κόστος των λιπασμάτων από το δεύτερο εξάμηνο του 2026 θα αύξανε την παγκόσμια αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,1 επιπλέον ποσοστιαία μονάδα το 2027 και θα μείωνε τον παγκόσμιο πληθωρισμό κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες.
Το πιο αρνητικό σενάριο
Το πιο αρνητικό σενάριο, που χαρακτηρίζεται ως σενάριο «παρατεταμένης αναταραχής», υπολογίζει το πιθανό κόστος της μη επίτευξης ειρηνευτικής συμφωνίας μέχρι και το 2027. Οι τρέχουσες διαταραχές στην παραγωγή και τις εξαγωγές ενέργειας στις οικονομίες του Περσικού Κόλπου θεωρείται ότι θα συνεχιστούν μέχρι το δεύτερο εξάμηνο του 2027, πριν σταδιακά εξασθενήσουν στη συνέχεια.
Με βάση αυτό το σενάριο, η πιθανότητα σημαντικών ελλείψεων ενεργειακών προϊόντων καθώς και γεωργικών και βιομηχανικών πρώτων υλών που παράγονται από τις οικονομίες του Περσικού Κόλπου είναι υψηλή, με αποτέλεσμα αρνητικές επιπτώσεις στη δυνητική παραγωγή μέσω χαμηλότερης αποδοτικότητας και διαφυγόντων επενδύσεων.
Οι παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων θα παραμείνουν σημαντικά υψηλότερες για παρατεταμένο χρονικό διάστημα σε σχέση με το πιο θετικό σενάριο, οι χρηματοοικονομικές συνθήκες θα γίνουν σημαντικά πιο αυστηρές και η εμπιστοσύνη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων σημαντικά ασθενέστερη.
Πολλές ασιατικές οικονομίες θα πληγούν σοβαρά σε αυτό το σενάριο, αντανακλώντας την έντονη έκθεσή τους σε ενεργειακές προμήθειες από τη Μέση Ανατολή. Τα επιτόκια δανεισμού είναι πιθανό να αυξηθούν από τα τρέχοντα επίπεδα το 2026, κατά 50-75 μονάδες βάσης στις περισσότερες χώρες, για να βοηθήσουν στη συγκράτηση των πληθωριστικών πιέσεων, με αυτές τις αυξήσεις να καταργούνται σταδιακά το 2027 καθώς εντείνεται η καθοδική πίεση στην ανάπτυξη. Οι δημοσιονομικές πιέσεις θα αυξάνονται λόγω της ασθενέστερης οικονομίας και του υψηλότερου κόστους τόκων για την έκδοση νέου χρέους.
Καμπανάκι για αγορές και Τεχνητή Νοημοσύνη
Υπάρχουν πολλοί άλλοι παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις προοπτικές και στα δύο σενάρια. Παρατεταμένες διαταραχές στην προμήθεια ενέργειας και ενεργειακών προϊόντων θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τις επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη. «Θα μπορούσε επίσης να υπάρξει πιο εκτεταμένη ανατιμολόγηση κινδύνου στις χρηματοπιστωτικές αγορές από ό,τι έχει παρατηρηθεί μέχρι στιγμής, αυξάνοντας σημαντικά τις υπάρχουσες πιέσεις σε ορισμένα μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα με υψηλή μόχλευση, όπως τα ιδιωτικά πιστωτικά και μετοχικά κεφάλαια», προειδοποιεί ο ΟΟΣΑ. Το υψηλότερο κόστος εισαγωγής ενέργειας θα μπορούσε να διευρύνει τα εξωτερικά ελλείμματα στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες που εισάγουν εμπορεύματα, ασκώντας πίεση στα αποθεματικά και στις συνθήκες εξωτερικής χρηματοδότησης. Περαιτέρω αλλαγές στα επίπεδα δασμών των ΗΠΑ θα μπορούσαν να αυξήσουν ή να μειώσουν το εμπόριο, την πολιτική αβεβαιότητα και την ανάπτυξη, προστίθεται.
