Η Generation Z, η γενιά που μεγάλωσε με τα social media και την τεχνολογία, φαίνεται να βιώνει τη μεγαλύτερη ψυχική επιβάρυνση σε σχέση με κάθε προηγούμενη. Αυτό επισημαίνει ο Στέλιος Στυλιανίδης, ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και ιδρυτής της Εταιρείας Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (ΕΠΑΨΥ), μιλώντας στην εκπομπή «Τα Νέα FAQ».
Όπως εξήγησε, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του ιατρικού περιοδικού Lancet, η Generation Z έχει την καλύτερη σωματική αλλά την πιο επιβαρυμένη ψυχική υγεία. «Οφείλουμε να κατανοήσουμε χωρίς υπεραπλουστεύσεις τι προκαλεί αυτή την επιβάρυνση», ανέφερε. Οι κοινωνικές ανισότητες, οι πόλεμοι, η κλιματική αλλαγή, η οικονομική ανασφάλεια, η πανδημία και η επίδραση των social media συνθέτουν, όπως είπε, ένα εκρηκτικό μείγμα που επηρεάζει βαθιά τους νέους.
Η ψυχική μοναξιά και το κενό νοήματος
Ο καθηγητής υπογράμμισε ότι οι έφηβοι σήμερα ζουν σε μια συνθήκη διαρκούς υπερδιέγερσης και ρευστότητας. «Πρόκειται για μια γενιά που υπερσυγκρίνεται και είναι βαθιά μόνη. Δεν έχουμε μια “χαμένη γενιά”, αλλά μια γενιά που δυσκολεύεται να βρει νόημα, όρια και ελπίδα για το μέλλον», σημείωσε. Παράλληλα, τόνισε πως η κοινωνία ζητά από τους νέους να αντέξουν περισσότερα απ’ όσα η ίδια αντέχει, μέσα σε ένα περιβάλλον ανομίας και έλλειψης εμπιστοσύνης στους θεσμούς.
Σχολιάζοντας το φαινόμενο της αυξημένης αυτοκτονικότητας, ο Στέλιος Στυλιανίδης εξήγησε ότι συχνά πρόκειται για «την ήττα της ψυχικής επεξεργασίας». Όταν ο νέος δεν βρίσκει έναν ασφαλή συναισθηματικό χώρο για να εκφράσει την οδύνη του, «το πέρασμα στην πράξη» γίνεται η ακραία μορφή μιας ψυχικής δυσφορίας χωρίς διέξοδο. «Δεν είναι απάντηση να λέμε “όλα είναι στο κεφάλι σου”. Χρειάζεται να ακούμε πραγματικά», υπογράμμισε.
Η ανάγκη για αυθεντική επαφή
Παρά το ότι είναι η πιο ψηφιακά συνδεδεμένη γενιά, η Gen Z δείχνει να αναζητά ξανά τη φυσική, ενσώματη επαφή. «Οι νέοι έχουν δοκιμάσει τα social media και αναζητούν κάτι αυθεντικό, τη φωνή, το βλέμμα, την παρουσία του άλλου», είπε ο καθηγητής. Μετά την πανδημία, προστίθεται μια τάση επιστροφής στην πραγματική επικοινωνία, ως στοιχείο ψυχικής ανθεκτικότητας και ισορροπίας.
Η νέα στάση απέναντι στην εργασία
Σύμφωνα με τον Στέλιο Στυλιανίδη, οι νέοι δεν αποδέχονται πλέον την εξάντληση ως τίμημα για αξιοπρεπείς απολαβές. «Η προτεραιότητά τους είναι η ποιότητα ζωής και η ψυχική υγεία. Θέλουν χρόνο, επαφή και ουσία», εξήγησε. Ωστόσο, αυτή η στάση συγκρούεται με ένα κοινωνικοοικονομικό σύστημα που συνεχίζει να επιβάλλει υπερβολικές απαιτήσεις και χαμηλές απολαβές.
«Θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο»
Η Gen Z, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, δηλώνει ότι θέλει να αλλάξει τον κόσμο. Ο καθηγητής ερμηνεύει αυτή την επιθυμία ως αντίδραση απέναντι σε μια κοινωνία που τους προκαλεί αποστροφή και αίσθηση ματαίωσης. «Θέλουν να αλλάξουν κάτι, αλλά δεν έχουν ακόμη τα εργαλεία. Δεν υπάρχουν κοινότητες, μόνο μικρές παρέες γύρω από προσωρινούς στόχους», είπε, τονίζοντας την ανάγκη να ξαναχτιστούν δεσμοί και συλλογικότητες.
Αναφερόμενος στο εκπαιδευτικό σύστημα, έκανε λόγο για ανάγκη πλήρους αναδόμησης με τη συμμετοχή των εφήβων. «Πρέπει να ξαναζωντανέψουμε τη φωτιά της περιέργειας, να διδάξουμε κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες και να στηρίξουμε τους εκπαιδευτικούς και τους σχολικούς ψυχολόγους», υπογράμμισε.
Οι πανελλαδικές εξετάσεις και η ψυχική πίεση
Με αφορμή την έναρξη των πανελλαδικών εξετάσεων, ο Στέλιος Στυλιανίδης απηύθυνε μήνυμα προς τους γονείς και τους μαθητές: «Οι εξετάσεις είναι μια δοκιμασία, όχι το τέλος του κόσμου. Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές λύσεις στη ζωή». Παράλληλα, κάλεσε την πολιτεία να προχωρήσει σε βαθιές μεταρρυθμίσεις, ώστε να σταματήσει αυτή η «μηλόπετρα» που, όπως είπε, προκαλεί ψυχοσωματική φθορά σε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς.
«Ή θα κάνουμε πραγματικές αλλαγές ή θα συνεχίσουμε να παίζουμε μικροκομματικά παιχνίδια με την ίδια κατάντια», κατέληξε ο ομότιμος καθηγητής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ένα συλλογικό reset – μια νέα αρχή που θα ξαναδώσει νόημα και ελπίδα στους νέους ανθρώπους.
