O Creative Director και CEO της Couch Heroes, Βαρδής Ι. Βαρδινογιάννης έχοντας στο πλευρό του έναν βετεράνο της gaming βιομηχανίας με θητεία στην Blizzard Entertainment, τον Γκλεν Πράιερ της NBI Gaming και τον Γιώργο Κουράκο, Director of Innovation στην Kaizen Gaming, επισήμανε ότι η επιτυχία δεν είναι πια προνόμιο μόνο των παραδοσιακών κέντρων καινοτομίας, όπως η Silicon Valley ή το Λονδίνο.
Αντίθετα, όλο και περισσότερες επιτυχημένες εταιρείες ξεκινούν από αγορές που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν δευτερεύουσες, όπως η Ελλάδα, η Εσθονία, η Ρουμανία και η Πολωνία.
Η Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον μια περιφερειακή εξαίρεση στον παγκόσμιο χάρτη της τεχνολογικής επιχειρηματικότητας, αλλά έναν τόπο με ουσιαστικές δυνατότητες για την ανάπτυξη startups και εταιρειών gaming. Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα της συζήτησης που πραγματοποιήθηκε ως side event του φεστιβάλ Panathenea με θέμα το Gaming.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η ανθεκτικότητα των Ελλήνων ιδρυτών startup εταιρειών και των ομάδων τους. Οι ομιλητές στάθηκαν στο γεγονός ότι το ελληνικό οικοσύστημα έχει περάσει διαδοχικές και έντονες δοκιμασίες: οικονομική κρίση, capital controls, πανδημία, αλλά και ένα γενικότερο περιβάλλον αβεβαιότητας που δυσκόλεψε την ανάπτυξη νέων επιχειρήσεων.
Παρά τις δυσκολίες αυτές, όμως, πολλές ομάδες κατάφεραν να επιβιώσουν, να προσαρμοστούν και να συνεχίσουν να εξελίσσονται. Αυτή ακριβώς η εμπειρία λειτουργεί σήμερα ως πλεονέκτημα, καθώς δείχνει ότι οι ελληνικές startups διαθέτουν στοιχεία που εκτιμώνται ιδιαίτερα από επενδυτές και συνεργάτες: επιμονή, ευελιξία, εργατικότητα και ικανότητα να λειτουργούν αποτελεσματικά υπό πίεση.
Ο παράγοντας άνθρωπος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αναφορά στον κλάδο του gaming, όπου η συζήτηση επικεντρώθηκε όχι μόνο στο προϊόν, αλλά κυρίως στους ανθρώπους που το δημιουργούν. Όπως τόνισε ο Βαρδής Ι. Βαρδινογιάννης, τα παιχνίδια δεν κατασκευάζονται απλώς ως τεχνολογικά προϊόντα, αλλά ως αποτέλεσμα δημιουργικής συνεργασίας, κοινού οράματος και συνεχούς επικοινωνίας μέσα στις ομάδες. Γι’ αυτό και η εύρεση των κατάλληλων ανθρώπων θεωρείται συχνά δυσκολότερη από την ίδια την ανάπτυξη του προϊόντος.
Η τεχνολογική κλιμάκωση, η αρχιτεκτονική του προϊόντος και οι μηχανισμοί παραγωγής είναι σημαντικά ζητήματα, όμως χωρίς μια λειτουργική και υγιή ομάδα, το εγχείρημα δύσκολα μπορεί να σταθεί σε βάθος χρόνου.
Στη συζήτηση αναδείχθηκε επίσης η σημασία της εσωτερικής σαφήνειας. Ένα παιχνίδι, όπως ειπώθηκε, πρέπει να είναι ξεκάθαρο τόσο για την ομάδα ανάπτυξης όσο και για τον τελικό χρήστη. Αν δεν υπάρχει κοινή κατανόηση για το τι ακριβώς χτίζεται και για ποιον λόγο, τότε το αποτέλεσμα κινδυνεύει να χάσει τη συνοχή του, ανέφερε ο Βαρδής Ι. Βαρδινογιάννης. Η ανάγκη για σαφήνεια όμως δεν αφορά μόνο το τελικό προϊόν, αλλά και τη λειτουργία της εταιρείας: ανοιχτή επικοινωνία, διαφάνεια, δυνατότητα έκφρασης διαφορετικών απόψεων και αποφυγή τοξικών συμπεριφορών θεωρήθηκαν απαραίτητοι όροι για μια παραγωγική ομάδα.
Ο παράγοντας AI
Την ίδια στιγμή, οι ομιλητές υπογράμμισαν ότι η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και υλοποιούνται τα ψηφιακά προϊόντα. Η ΑΙ παρουσιάστηκε ως εργαλείο που μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργική διαδικασία, να μειώσει τον χρόνο επικοινωνίας ανάμεσα στα μέλη μιας ομάδας και να βοηθήσει στην ταχύτερη αποτύπωση και βελτίωση ιδεών. Δεν αντιμετωπίστηκε ως απειλή για τους καλλιτέχνες και τους designers, αλλά ως μέσο υποστήριξης της δουλειάς τους.
Σύμφωνα με τη λογική που αναπτύχθηκε, η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί και δεν πρέπει να υποκαταστήσει το ανθρώπινο στοιχείο, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για μεγαλύτερη αποδοτικότητα και καλύτερη συνεργασία.
Οι δυσκολίες και οι ευκαιρίες
Σημαντική ήταν και η αναφορά στις δυσκολίες χρηματοδότησης στον χώρο του gaming. Το διαθέσιμο επενδυτικό κεφάλαιο έχει περιοριστεί, με αποτέλεσμα οι νέες startups να αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερη πίεση από ό,τι στο παρελθόν.
Οι επενδυτές εμφανίζονται πιο προσεκτικοί και απαιτούν πλέον πιο ξεκάθαρο επιχειρηματικό σχέδιο, ισχυρό προϊόν και πειστική στρατηγική ανάπτυξης. Αυτή η πιο αυστηρή πραγματικότητα μπορεί να λειτουργήσει αποθαρρυντικά για κάποιες ομάδες, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί και ένα πιο υγιές περιβάλλον, στο οποίο μπορούν να ξεχωρίσουν οι πραγματικά καλά οργανωμένες και καινοτόμες προσπάθειες.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στην ανάγκη η Ελλάδα να αξιοποιήσει πιο συστηματικά το ανθρώπινο δυναμικό της και να επενδύσει σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας, ανέφερε ο Βαρδής Ι. Βαρδινογιάννης.
Η χώρα εξακολουθεί να στηρίζεται σε παραδοσιακούς κλάδους, όπως ο τουρισμός και η ναυτιλία, ωστόσο η ανάπτυξη ενός πιο ισχυρού οικοσυστήματος τεχνολογίας και δημιουργικών βιομηχανιών θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό μοχλό διαφοροποίησης της οικονομίας. Οι συμμετέχοντες εμφανίστηκαν αισιόδοξοι ότι υπάρχουν πλέον τόσο το ταλέντο όσο και το θεσμικό ενδιαφέρον για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις μιας πιο ανταγωνιστικής εγχώριας αγοράς στο gaming και στις startups.
