Περιορισμένη φαίνεται να είναι η δυνατότητα του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου να επηρεάσει τις αποφάσεις του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με το Ιράν, σύμφωνα με όσα φέρεται να έχει εκμυστηρευτεί σε στενούς του συνεργάτες, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος διαπραγματεύεται συμφωνία για τη λήξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Όπως περιέγραψαν στο πρακτορείο Reuters δύο Ισραηλινοί αξιωματούχοι με γνώση των συνομιλιών, οι δηλώσεις του Νετανιάχου έρχονται τη στιγμή που το Ισραήλ έχει σε μεγάλο βαθμό μείνει εκτός των διαπραγματεύσεων για μια αρχική συμφωνία που θα τερματίσει τον πόλεμο, ο οποίος ξεκίνησε με κοινό αμερικανοϊσραηλινό βομβαρδισμό πριν από περίπου τρεις μήνες.
Τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ιράν εμφανίζονται συγκρατημένες ως προς την επίτευξη άμεσης προόδου, καθώς εξακολουθούν να διαφωνούν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, τις απαιτήσεις του Ιράν για άρση των κυρώσεων και τον πόλεμο του Ισραήλ με τη Χεζμπολάχ.
Ο Νετανιάχου επιμένει να διατηρήσει το Ισραήλ το δικαίωμα να συνεχίζει επιχειρήσεις απέναντι σε απειλές σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ένας όρος που θα μπορούσε να προκαλέσει εμπλοκή στις συνομιλίες, εάν το Ιράν επιμείνει σε πλήρη παύση των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στα νότια της γειτονικής του χώρας.
Ανησυχίες για τους όρους της συμφωνίας
Σύμφωνα με έναν από τους Ισραηλινούς αξιωματούχους που συμμετείχαν στις ιδιωτικές συνομιλίες, ο Νετανιάχου εξέφρασε ανησυχίες για το υπό διαπραγμάτευση μνημόνιο κατανόησης. Και οι δύο πηγές μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς αναφέρονταν σε ιδιωτικές συζητήσεις.
Η υπό διαμόρφωση συμφωνία προβλέπει ότι το Ιράν θα ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της κυβέρνησης Τραμπ. Στη συνέχεια θα ακολουθήσουν περαιτέρω διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά ζητήματα, με τις ΗΠΑ και το Ιράν να πραγματοποιούν έμμεσες συνομιλίες μέσω της διαμεσολάβησης του Πακιστάν.
Ιρανικές πηγές δήλωσαν στο Reuters ότι σε επόμενα στάδια θα μπορούσαν να βρεθούν «ρεαλιστικές φόρμουλες» για την επίλυση της διαμάχης γύρω από τα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, μεταξύ άλλων μέσω αραίωσης του υλικού υπό την επίβλεψη της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.
Αν και η συμφωνία δεν αντιμετωπίζει άμεσα τις ισραηλινές ανησυχίες για το πυρηνικό πρόγραμμα και τα αποθέματα του Ιράν, ο Νετανιάχου αναγνωρίζει ότι το Ισραήλ «δεν έχει περιθώριο ελιγμών για να επηρεάσει τον πρόεδρο αυτή τη στιγμή», σύμφωνα με τον Ισραηλινό αξιωματούχο. Το γραφείο του Νετανιάχου δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Συχνές επικοινωνίες Τραμπ – Νετανιάχου
Ο Τραμπ και ο Νετανιάχου έχουν συνομιλήσει τηλεφωνικά τουλάχιστον τρεις φορές την τελευταία εβδομάδα. Την ίδια περίοδο, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η χώρα προετοιμαζόταν για πιθανή επανέναρξη κοινών αεροπορικών επιδρομών με τις ΗΠΑ κατά του Ιράν, με στόχο ενεργειακές υποδομές.
Μετά την πρώτη επικοινωνία τους, το βράδυ της Τρίτης, δημοσιογράφοι ρώτησαν τον Τραμπ τι είπε στον Νετανιάχου. «Είναι πολύ καλός άνθρωπος, θα κάνει ό,τι του πω να κάνει», απάντησε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Οι δύο ηγέτες μίλησαν ξανά το βράδυ της Παρασκευής. Το Σάββατο, μετά την τηλεδιάσκεψη του Τραμπ με ηγέτες χωρών του Κόλπου, της Τουρκίας και του Πακιστάν για την πορεία των διαπραγματεύσεων, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε και τρίτη συνομιλία με τον Νετανιάχου.
Μετά από αυτή την επικοινωνία, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός που έως τότε δεν είχε σχολιάσει δημόσια τη συμφωνία ανακοίνωσε ότι συζήτησε με τον Τραμπ το «μνημόνιο κατανόησης για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τις επερχόμενες διαπραγματεύσεις για μια τελική συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν».
Ο Νετανιάχου δήλωσε επίσης ότι συμφώνησαν πως οποιαδήποτε τελική συμφωνία «σημαίνει διάλυση των εγκαταστάσεων εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν και απομάκρυνση του εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού από το έδαφός του». Πρόσθεσε ότι ο Τραμπ «επαναβεβαίωσε το δικαίωμα του Ισραήλ να αμύνεται απέναντι σε απειλές σε κάθε μέτωπο, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Κλιμάκωση στο μέτωπο με τη Χεζμπολάχ
Το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ συνεχίζουν τις συγκρούσεις παρά την κατάπαυση του πυρός της 16ης Απριλίου, η οποία επετεύχθη μετά τη συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν για ευρύτερη εκεχειρία. Ισραηλινά στρατεύματα παραμένουν ανεπτυγμένα σε τμήματα του νότιου Λιβάνου, ενώ ο ισραηλινός στρατός συνεχίζει αεροπορικά πλήγματα κατά στόχων της Χεζμπολάχ.
Η οργάνωση, από την πλευρά της, εξακολουθεί να εκτοξεύει drones προς ισραηλινές δυνάμεις και πόλεις στο βόρειο Ισραήλ, διατηρώντας την ένταση στα σύνορα.
Η διαφαινόμενη συμφωνία έρχεται σε ιδιαίτερα ευαίσθητη πολιτική στιγμή για τον Νετανιάχου, εν όψει εθνικών εκλογών όπου οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι κινδυνεύει με ήττα. Οι πολιτικοί του αντίπαλοι τον κατηγορούν ότι απέτυχε να επιτύχει τους διακηρυγμένους στόχους του πολέμου, ενώ οι διεθνείς εξελίξεις περιορίζουν τα περιθώρια κινήσεων της κυβέρνησής του.
