Η NASA ανακοίνωσε ότι ο αστεροειδής 99942 Άποφις, γνωστός και ως «Θεός του Χάους», θα περάσει στις 13 Απριλίου 2029 σε απόσταση περίπου 20.000 μιλίων από την επιφάνεια της Γης — πιο κοντά ακόμη και από πολλούς δορυφόρους σε γεωσύγχρονη τροχιά. Οι επιστήμονες της NASA και της ESA διαβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος πρόσκρουσης, ωστόσο η τόσο κοντινή διέλευση θεωρείται εξαιρετικά σπάνιο και σημαντικό επιστημονικό γεγονός.
Η θέα του φαινομένου δεν απαιτεί απαραίτητα τηλεσκόπιο. Υπό καθαρό και σκοτεινό ουρανό, ο Άποφις θα είναι ορατός με γυμνό μάτι από περιοχές της Ευρώπης, της Αφρικής και της Ασίας, ενώ η NASA σημειώνει ότι θα είναι ορατός από το ανατολικό ημισφαίριο, εφόσον το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες.
Ένα μοναδικό ουράνιο θέαμα
Ο Άποφις δεν είναι μικρός αστεροειδής· η NASA υπολογίζει τη μέση διάμετρό του στα 340 μέτρα, με το μεγαλύτερο μήκος να φτάνει τα 450 μέτρα — περίπου όσο τέσσερα γήπεδα αμερικανικού ποδοσφαίρου. Θα κινείται γρήγορα στον ουρανό, μοιάζοντας περισσότερο με μια αχνή «κινούμενη» φωτεινή κουκκίδα παρά με σταθερό αστέρι.
Για καλύτερη παρατήρηση, συνιστάται σκοτεινός ορίζοντας μακριά από τα φώτα των πόλεων, καθώς ακόμη και μικρή φωτορύπανση μπορεί να μειώσει την ορατότητα του φαινομένου.
Από τον φόβο στην επιστημονική βεβαιότητα
Όταν ο Άποφις ανακαλύφθηκε το 2004, οι πρώτοι υπολογισμοί έδειχναν μικρή πιθανότητα πρόσκρουσης σε ημερομηνίες όπως το 2029, το 2036 ή το 2068. Οι εκτιμήσεις αυτές σύντομα απορρίφθηκαν, αλλά το όνομα του αστεροειδούς έμεινε συνδεδεμένο με τον αρχικό φόβο.
Η ESA ανακοίνωσε ότι οι ραδιοπαρατηρήσεις του Μαρτίου 2021 βελτίωσαν τόσο πολύ τα δεδομένα της τροχιάς, ώστε αποκλείστηκε κάθε πιθανότητα πρόσκρουσης για τουλάχιστον έναν αιώνα, αφαιρώντας τον Άποφι από τη λίστα κινδύνου. Η NASA επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει καμία απειλή για τη Γη για τουλάχιστον 100 χρόνια.
Η βαρύτητα της Γης ως φυσικό εργαστήριο
Το ενδιαφέρον των επιστημόνων δεν οφείλεται σε κάποιον κίνδυνο, αλλά στην ευκαιρία μελέτης ενός τόσο κοντινού περάσματος. Η NASA και η ESA αναμένουν ότι η βαρυτική έλξη της Γης θα μεταβάλει την τροχιά και την περιστροφή του Άποφι, προκαλώντας ενδεχομένως μικρές κατολισθήσεις ή σεισμικές δονήσεις στην επιφάνειά του.
Οι δύο οργανισμοί εκτιμούν επίσης ότι η τροχιά του θα διευρυνθεί, μετακινώντας τον από την ομάδα των αστεροειδών Aten στην ομάδα Apollo — μια φυσική «ώθηση» της Γης που θα επιτρέψει στους επιστήμονες να παρακολουθήσουν τις επιπτώσεις της σε έναν βραχώδη κόσμο.
Η αποστολή Ramses της ESA
Η ESA προχωρά με την αποστολή Rapid Apophis Mission for Space Safety (Ramses), η οποία στοχεύει να φτάσει στον Άποφι πριν από τη διέλευση και να καταγράψει τις αλλαγές πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το βαρυτικό φαινόμενο.
Στις 10 Φεβρουαρίου 2026, η ESA υπέγραψε σύμβαση ύψους 81,2 εκατ. ευρώ με την OHB Italia, ανεβάζοντας τη συνολική αξία της αποστολής στα περίπου 150 εκατ. ευρώ. Ο σχεδιασμός προβλέπει εκτόξευση τον Απρίλιο του 2028 και άφιξη τον Φεβρουάριο του 2029, δύο μήνες πριν από τη στενή προσέγγιση.
Η αποστολή OSIRIS-APEX της NASA
Η αποστολή OSIRIS-APEX της NASA, επέκταση της OSIRIS-REx που επέστρεψε δείγματα από τον Bennu το 2023, έχει προγραμματισμένο ραντεβού με τον Άποφι τον Ιούνιο του 2029. Σε αντίθεση με τη Ramses, θα μελετήσει τον αστεροειδή μετά τη διέλευση από τη Γη.
Το σκάφος έχει ήδη τεθεί σε πορεία, πραγματοποιώντας βαρυτική υποβοήθηση στις 23 Σεπτεμβρίου 2025, σε απόσταση περίπου 2.100 μιλίων από τη Γη. Η NASA σχεδιάζει να το φέρει κοντά στην επιφάνεια του Άποφι, ώστε να προκαλέσει εκτόξευση σκόνης και πετρωμάτων για περαιτέρω ανάλυση.
Ιδιωτικές αποστολές και διεθνείς συνεργασίες
Πέρα από τις κρατικές αποστολές, η ιδιωτική εταιρεία ExLabs σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Chiba της Ιαπωνίας σχεδιάζει την αποστολή δύο μικρών προσγειωτήρων στον Άποφι κατά τη διάρκεια της προσέγγισης του 2029.
Η ExLabs επισημαίνει ότι το εγχείρημα υποστηρίζεται από συνεργασία με το Jet Propulsion Laboratory της NASA για τον σχεδιασμό και τον επιχειρησιακό προγραμματισμό της αποστολής, με στόχο τη συλλογή πολύτιμων δεδομένων επιφανείας.
Η σημασία για τη Γη και το περιβάλλον
Αν και ο Άποφις δεν αποτελεί απειλή, οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι οι αστεροειδείς έχουν διαμορφώσει το παρελθόν της Γης και του οικοσυστήματός της. Η ομάδα πλανητικής άμυνας της NASA χαρακτηρίζει τις προσκρούσεις αστεροειδών ως «τη μοναδική φυσική καταστροφή που μπορεί να προληφθεί».
Τα δεδομένα που θα συλλεχθούν το 2029 αναμένεται να βελτιώσουν τα μοντέλα πρόβλεψης τροχιών και να ενισχύσουν την προετοιμασία για πιθανές αποστολές εκτροπής, εάν στο μέλλον εντοπιστεί πραγματικά επικίνδυνο αντικείμενο.
Περισσότεροι οδηγοί παρατήρησης θα δημοσιευθούν όσο πλησιάζει η εντυπωσιακή αυτή διέλευση, η οποία, σύμφωνα με τη NASA, αποτελεί μια σπάνια ευκαιρία να δούμε την επιστήμη να εξελίσσεται μπροστά στα μάτια μας.
Η επίσημη ανακοίνωση δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα NASA Science.
Πηγή: ecoticias.com
