Οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι ο τραυματισμένος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εξακολουθεί να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη χάραξη στρατηγικής του πολέμου, παρότι παραμένει εκτός δημόσιας θέας, σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση των αμερικανικών εκτιμήσεων πληροφοριών.
Οπως αναφέρει το CNN, οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η κατανομή εξουσίας στο εσωτερικό του, πλέον κατακερματισμένου, ιρανικού καθεστώτος παραμένει ασαφής. Ωστόσο, ο Χαμενεΐ φέρεται να συμβάλλει στη διαμόρφωση της γραμμής που ακολουθεί η Τεχεράνη στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον τερματισμό του πολέμου.
Ο Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως μετά τον σοβαρό τραυματισμό του από επίθεση που στοίχισε τη ζωή στον πατέρα του και σε κορυφαίους στρατιωτικούς αξιωματούχους της χώρας, γεγονός που πυροδότησε εικασίες σχετικά με την κατάσταση της υγείας του και τη θέση του στην ιρανική ηγεσία.
Η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να επιδιώκει διπλωματική λύση, καθώς η εκεχειρία διαρκεί πάνω από έναν μήνα. Σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, το Ιράν εξακολουθεί να ανακάμπτει από την εκστρατεία βομβαρδισμών των ΗΠΑ, διατηρώντας σημαντικό μέρος των στρατιωτικών του δυνατοτήτων και αντοχή για αρκετούς ακόμη μήνες υπό τον αμερικανικό αποκλεισμό.
Ο Χαμενεΐ ανακοινώθηκε ως νέος ανώτατος ηγέτης λίγες ημέρες μετά την επίθεση που τον τραυμάτισε, ωστόσο η αμερικανική κοινότητα πληροφοριών δεν έχει μέχρι στιγμής κατορθώσει να επιβεβαιώσει οπτικά την τοποθεσία του.
Απομόνωση και αβεβαιότητα γύρω από την κατάσταση του Χαμενεΐ
Κατά το δημοσίευμα μέρος της αβεβαιότητας οφείλεται στο γεγονός ότι ο Χαμενεΐ δεν χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας, αλλά επικοινωνεί μόνο με όσους μπορούν να τον επισκεφθούν αυτοπροσώπως ή στέλνοντας μηνύματα μέσω αγγελιαφόρου, πρόσθεσε μία από τις πηγές. Παραμένει υπό ιατρική φροντίδα για σοβαρά εγκαύματα που επηρεάζουν το πρόσωπο, το χέρι, τον κορμό και το πόδι του.
Ο επικεφαλής του πρωτοκόλλου στο γραφείο του ανώτατου ηγέτη, Μαζαχέρ Χοσεϊνί, δήλωσε την Παρασκευή ότι ο Χαμενεΐ αναρρώνει και «είναι πλέον απόλυτα υγιής», διαψεύδοντας φήμες περί του αντιθέτου. Όπως είπε, υπέστη ελαφρούς τραυματισμούς στο πόδι και στη μέση, ενώ «ένα μικρό κομμάτι θραύσματος τον χτύπησε πίσω από το αυτί».
Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιανί, ανέφερε στα κρατικά μέσα ότι είχε δίωρη και πλέον συνάντηση με τον Χαμενεΐ, την πρώτη που έχει αναφερθεί μεταξύ κορυφαίου αξιωματούχου και του νέου ανώτατου ηγέτη.
Η εικόνα από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών
Αμερικανοί αξιωματούχοι βασίζουν τις εκτιμήσεις τους σε πληροφορίες από πρόσωπα που βρίσκονται σε επαφή με τον Χαμενεΐ. Ωστόσο, υπάρχει αμφιβολία μεταξύ των αναλυτών των μυστικών υπηρεσιών ως προς το αν ορισμένοι εντός της ιρανικής εξουσίας ενδέχεται να ισχυρίζονται ότι έχουν πρόσβαση στον Χαμενεΐ, προκειμένου να αξιοποιήσουν την εξουσία του για να προωθήσουν τις δικές τους ατζέντες.
Παρά τις απώλειες, οι αμερικανικές εκθέσεις αναφέρουν ότι οι ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες δεν έχουν καταστραφεί ολοκληρωτικά. Νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι τα δύο τρίτα των εκτοξευτών πυραύλων της χώρας παραμένουν λειτουργικά, εν μέρει λόγω της εκεχειρίας που επέτρεψε την ανάκτηση οπλικών συστημάτων.
Έκθεση της CIA εκτιμά ότι το Ιράν μπορεί να αντέξει έως και τέσσερις ακόμη μήνες αμερικανικού αποκλεισμού χωρίς πλήρη οικονομική κατάρρευση. Παράλληλα, οι στρατιωτικές δυνάμεις των δύο χωρών συνεχίζουν να ανταλλάσσουν πυρά, ενώ η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ έχει σχεδόν παγώσει.
Αντιδράσεις από τον Λευκό Οίκο και την Ουάσιγκτον
Ανώτερος αξιωματούχος πληροφοριών δήλωσε στο CNN ότι «ο αποκλεισμός του Προέδρου επιφέρει πραγματικές, πολλαπλασιαζόμενες ζημιές – αποκόπτει το εμπόριο, συνθλίβει τα έσοδα και επιταχύνει τη συστημική οικονομική κατάρρευση». Η Διεύθυνση Εθνικών Πληροφοριών παρέπεμψε τα ερωτήματα στον Λευκό Οίκο.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι τόνισε ότι «ο Πρόεδρος Τραμπ κρατά όλα τα χαρτιά στα χέρια του» καθώς η ομάδα εθνικής ασφάλειας εργάζεται για τον τερματισμό των ιρανικών πυρηνικών φιλοδοξιών. Πρόσθεσε ότι η Ουάσιγκτον δεν σχολιάζει ζητήματα πληροφοριών.
Ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης και πολιτικές ισορροπίες
Ενώ οι εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών υποδεικνύουν ότι ο Χαμενεΐ συμμετέχει στη διαμόρφωση της διαπραγματευτικής στρατηγικής του Ιράν για μια διπλωματική λύση του πολέμου, μια πηγή που είναι ενήμερη για τις τελευταίες εξελίξεις δήλωσε στο CNN ότι υπάρχουν ενδείξεις ότι ο ίδιος βρίσκεται αρκετά απομακρυσμένος από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και είναι προσβάσιμος μόνο σποραδικά.
Ως αποτέλεσμα, ανώτεροι αξιωματούχοι του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης ουσιαστικά διευθύνουν τις καθημερινές επιχειρήσεις μαζί με τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρόσθεσε η πηγή. «Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι δίνει πράγματι εντολές σε συνεχή βάση, αλλά και τίποτα που να αποδεικνύει ότι δεν το κάνει», δήλωσε μια δεύτερη πηγή που είναι εξοικειωμένη με τις εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, αναφερόμενη στον Χαμενεΐ.
Η αβεβαιότητα γύρω από την κατάσταση του Χαμενεΐ δυσκολεύει την κυβέρνηση Τραμπ, καθώς παραμένει ασαφές ποιος έχει την εξουσία να διαπραγματευθεί τον τερματισμό του πολέμου. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι το ιρανικό σύστημα είναι «εξαιρετικά κατακερματισμένο και δυσλειτουργικό», κάτι που εμποδίζει την πρόοδο των συνομιλιών.
Διπλωματικές προσπάθειες και στασιμότητα
Η δολοφονία του πατέρα του Χαμενεΐ και άλλων ανώτατων αξιωματούχων από κοινές επιχειρήσεις ΗΠΑ–Ισραήλ είχε προβλεφθεί από τις αμερικανικές υπηρεσίες ότι δεν θα ανέτρεπε το καθεστώς. Πηγές σημειώνουν ότι το ιρανικό σύστημα παραμένει υπό τον έλεγχο σκληροπυρηνικών στοιχείων.
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει δηλώσει ότι το Ιράν έχει υποστεί «αλλαγή καθεστώτος» και ότι οι σημερινοί διαπραγματευτές της Τεχεράνης είναι «λογικοί». Ο διευθυντής του Iran Project στο International Crisis Group, Άλι Βαέζ, εκτίμησε ότι το σύστημα χρησιμοποιεί τον Χαμενεΐ για την τελική έγκριση βασικών αποφάσεων, όχι όμως για τις τακτικές των συνομιλιών.
Αδιέξοδο στις συνομιλίες
Πριν από τον πρώτο γύρο συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ζήτησε πληροφορίες από χώρες του Κόλπου για το ποιος διαθέτει την εξουσία να διαπραγματευθεί με τις ΗΠΑ. Οι συνομιλίες οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι ο Γκαλιμπάφ είναι ο κύριος συνομιλητής της Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις δεν απέδωσαν αποτέλεσμα και ο δεύτερος γύρος δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Ο Τραμπ απέδωσε την αποτυχία στον «σοβαρό κατακερματισμό» της ιρανικής κυβέρνησης και παρέτεινε την εκεχειρία για δύο εβδομάδες, η οποία στη συνέχεια επεκτάθηκε επ’ αόριστον, ενώ η Τεχεράνη εξετάζει νέα αμερικανική πρόταση.
Πηγή: CNN
