Τα ιρανικά πολεμικά πλοία ενδέχεται να έχουν υποστεί σοβαρές απώλειες, ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, η πραγματική ναυτική ισχύς του Ιράν δεν βρίσκεται στα συμβατικά του μέσα. Η δύναμή του εστιάζεται στην ικανότητα να απειλεί συστηματικά τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, αξιοποιώντας ένα πλέγμα φθηνών και μη συμβατικών οπλικών συστημάτων.
Αυτή η στρατηγική περιλαμβάνει drones, νάρκες και έναν στόλο μικρών επιθετικών σκαφών, τα οποία είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν από τα παραδοσιακά ναυτικά μέσα. Αυτά τα ασύμμετρα εργαλεία πολέμου, γνωστά ως «στόλος κουνουπιών», αποτελούν – σύμφωνα με το CNN – σημαντική πρόκληση για τον στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς απαιτούν συνεχή επιτήρηση σε μια τεράστια θαλάσσια περιοχή.
Ουσιαστικά, πρόκειται για έναν ανταρτοπόλεμο στη θάλασσα, όπου η γεωγραφία ευνοεί το Ιράν, δεδομένου ότι δεν υπάρχει εναλλακτική διαδρομή για τα πλοία που διέρχονται από το στενό σημείο του Ορμούζ. «Ο αριθμός των πολεμικών πλοίων που θα ήταν απαραίτητος για την παροχή προστασίας στην εμπορική ναυτιλία στο Ορμούζ θα ήταν αρκετά σημαντικός», σημειώνει ο Σίντχαρτ Καουσάλ, ανώτερος ερευνητής για τη θαλάσσια ισχύ στο Royal United Services Institute for Defence (RUSI), επισημαίνοντας ότι κάτι τέτοιο θα ήταν εξαιρετικά απαιτητικό σε πόρους.
Η τακτική των μικρών σκαφών και η ασύμμετρη ισχύς
Η χρήση μικρών ταχυπλόων από τους Φρουρούς της Επανάστασης έχει ιστορικό βάθος, ιδιαίτερα μετά το 1988, όταν ο αμερικανικός στρατός απέδειξε την ικανότητά του να καταστρέφει το παραδοσιακό ναυτικό του Ιράν. Από τότε, όπως σημειώνει ο Καουσάλ, «το τακτικό Ιρανικό Ναυτικό ήταν πάντα κάτι σαν δύναμη παρελάσεων, ενώ τα ασύμμετρα πολεμικά στοιχεία ήταν πάντα πιο σημαντικά από στρατηγική άποψη».
Τα μικρά σκάφη και τα θαλάσσια drones χαρακτηρίζονται από χαμηλό προφίλ, γεγονός που τα καθιστά δύσκολα ανιχνεύσιμα από τα ραντάρ. Για την αποτελεσματική παρακολούθησή τους, οι ΗΠΑ χρειάζονται μέσα όπως ελικόπτερα και μη επανδρωμένα σκάφη, ικανά να επιχειρούν σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Οικονομία και στρατηγική πολυπλοκότητα
Σύμφωνα με έκθεση του Ινστιτούτου Hudson της Ουάσινγκτον, το ιρανικό ναυτικό αξιοποιεί ακόμη και πολιτικά σκάφη, όπως αλιευτικά, για μυστικές επιχειρήσεις ναρκοθέτησης. Η ίδια έκθεση αναφέρει ότι «αυτή η συνολική αρχιτεκτονική έχει σχεδιαστεί για να επιβάλλει τριβές και φθορά και όχι να επιδιώξει τη νίκη σε μια αποφασιστική ναυτική εμπλοκή».
Οι Φρουροί της Επανάστασης κατασκευάζουν οικονομικά προσιτά σκάφη, αποφεύγοντας τις κυρώσεις και εξασφαλίζοντας ότι μπορούν να αντικατασταθούν εύκολα σε καιρό πολέμου. Αυτή η τακτική επιτρέπει στο Ιράν να απειλεί πλοία άλλων χωρών με χαμηλό κόστος, δημιουργώντας παράλληλα κινδύνους για τα υψηλής αξίας περιουσιακά στοιχεία των αντιπάλων του και για τη διεθνή ναυτιλιακή οικονομία.
Αντιμετώπιση και προκλήσεις για τις ΗΠΑ
Ορισμένες από τις ασύμμετρες απειλές του Ιράν, όπως οι νάρκες και τα λεγόμενα «υποβρύχια-νάνοι», μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικότερα. Τα μίνι-υποβρύχια επιχειρούν συνήθως από γνωστά ιρανικά λιμάνια, γεγονός που διευκολύνει τον εντοπισμό τους, σύμφωνα με τον Καουσάλ. Παράλληλα, οι αμερικανικές δυνάμεις διαθέτουν μη επανδρωμένα υποθαλάσσια σκάφη που σαρώνουν τον πυθμένα για νάρκες, αν και η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρα, όπως εξηγεί ο Μπράιαν Κλαρκ, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Hudson.
Η πολυεπίπεδη στρατηγική του Ιράν αναγκάζει επίσης το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ να προστατεύεται από εκτοξευτές πυραύλων κατά πλοίων, οι οποίοι είναι διάσπαρτοι σε εκτεταμένες περιοχές των νοτίων ακτών του Ιράν. Οι κινητές αυτές συστοιχίες καθιστούν δύσκολη την εξουδετέρωσή τους, ενώ η μεγάλη ακτογραμμή του Κόλπου επιτρέπει στο Ιράν να πλήττει στόχους πολύ πέρα από τα Στενά του Ορμούζ.
«Αυτό το μείγμα δυνατοτήτων και πολυπλοκότητας δημιουργεί έναν σημαντικό βαθμό προβλημάτων», δηλώνει ο Νικ Τσάιλντς, ανώτερος συνεργάτης για την ασφάλεια στη θάλασσα στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών. Το βασικό ζήτημα με έναν «στόλο κουνουπιών» είναι ότι δεν μπορείς να είσαι ποτέ βέβαιος πως δεν θα υπάρξει κάποια διείσδυση.
Αυξανόμενες επιθέσεις και επιπτώσεις στη ναυτιλία
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Κέντρου Ναυτιλιακών Εμπορικών Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO), είκοσι έξι πλοία στα Στενά του Ορμούζ και στον Περσικό Κόλπο έχουν δεχθεί επιθέσεις από το Ιράν από την έναρξη του πολέμου. «Οι Ιρανοί στην πραγματικότητα δεν χρειάζεται να πετύχουν πολλά χτυπήματα. Αρκεί να πετύχουν αρκετά ώστε να πείσουν τις ασφαλιστικές εταιρείες και τους πλοιοκτήτες ότι δεν θέλουν να διακινδυνεύσουν τη ζωή των πληρωμάτων και την ασφάλεια των φορτίων», καταλήγει ο Καουσάλ.
