Σε ηλικία 103 ετών έφυγε από τη ζωή ο Τζορτζ Νταν, ο Βρετανός πιλότος βομβαρδιστικών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, γνωστός και για τη συμβολή του στην παράδοση του ιστορικού «Σπιτφάιρ» MJ755 στην Ελληνική Πολεμική Αεροπορία το 1947. Το συγκεκριμένο αεροσκάφος, ένα από τα 77 που παραχώρησε η βρετανική κυβέρνηση για την αναδιοργάνωση της ελληνικής αεροπορίας, έχει σήμερα αποκατασταθεί πλήρως και εκτίθεται στο Μουσείο της Πολεμικής Αεροπορίας στο Τατόι.
Σε τηλεφωνική συνέντευξή του το 2020 στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Νταν είχε περιγράψει την αποστολή του: «Ήταν μετά τον πόλεμο. Πέταξα την 28η Ιανουαρίου 1947 (…) Ήμουν αυτός που έκανε την τελευταία πτητική δοκιμή πριν το αεροπλάνο αναχωρήσει για την Ελλάδα… Είχαμε σταματήσει στην Κύπρο για ανεφοδιασμό. Τα αεροσκάφη που δόθηκαν στην Ελλάδα βρίσκονταν στην Αίγυπτο, σε μοίρα συντήρησης με το τέλος του πολέμου».
Ο συγγραφέας, εκδότης και σύμβουλος ιστορικών ντοκιμαντέρ Στιβ Ντάρλοου δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Ο Τζορτζ πήρε μέρος ως πιλότος των Halifax και Mosquito με τη Διοίκηση Βομβαρδιστικών, πετώντας σε 44 επιχειρήσεις». Όπως πρόσθεσε, η αφοσίωση και η γενναιότητα του Νταν αναγνωρίστηκαν με την απονομή του Διακεκριμένου Σταυρού Ιπτάμενου και του παρασήμου της Λεγεώνας της Τιμής.
Ο Ντάρλοου υπογράμμισε ακόμη: «Θα τον θυμόμαστε για τον εξέχοντα ρόλο του στην υπεράσπιση και την αναγνώριση των πεσόντων συντρόφων του… Ο ένθερμος χαρακτήρας του, η ταπεινότητά του και το μεταδοτικό του γέλιο τον έκαναν αγαπητό σε πολλούς. Το τέλος μιας εποχής για μένα».
Από την RAF έως την Ελλάδα
Ο βετεράνος αεροπόρος είχε δηλώσει πως το 1941 κατατάχθηκε εθελοντικά στη RAF για να γίνει ιπτάμενος, ενώ τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς στάλθηκε στον Καναδά για εκπαίδευση. Νωρίτερα, το 1937, είχε εγκαταλείψει το σχολείο πριν κλείσει τα δεκατέσσερα για να εργαστεί σε μεταφορική εταιρεία. Παρά τις αμφιβολίες ορισμένων αξιωματικών για τις γραμματικές του γνώσεις, κατάφερε να διακριθεί ως πιλότος βομβαρδιστικών.
«Τον Ιούλιο του 1942 έκανα την πρώτη μου αποστολή με βομβαρδιστικά “Halifax” και αργότερα τοποθετήθηκα στα “Mosquito”», είχε αφηγηθεί. «Πέταξα σε 30 επιχειρήσεις με “Halifax” και 14 με “Μοσκίτο”, συνολικά 44 αποστολές».
Η αποστολή στο Πεενεμούντε
Τον Αύγουστο του 1943, ο Νταν συμμετείχε σε μία από τις σημαντικότερες αποστολές της RAF, τον βομβαρδισμό των εγκαταστάσεων εκτόξευσης πυραύλων V1 και V2 στο Πεενεμούντε της Βαλτικής. Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 17ης προς 18η Αυγούστου, υπό το φως της πανσελήνου, καθώς ξεπερνούσε την ακτίνα ραδιοπλοήγησης της εποχής.
«Ήμουν στο πρώτο κύμα βομβαρδιστικών που επιτέθηκαν από τα συνολικά τρία… ήμασταν τυχεροί», είχε δηλώσει. Η Διοίκηση Βομβαρδισμού είχε ξεκαθαρίσει ότι η επιχείρηση θα επαναλαμβανόταν μέχρι να επιτευχθεί ο στόχος, παρά τις βαριές απώλειες που αναμένονταν.
Η μεταπολεμική πορεία
Μετά τις αποστολές με τα «Χάλιφαξ» και μια σύντομη θητεία ως εκπαιδευτής, ο Νταν ανέλαβε καθήκοντα πιλότου στα de Havilland Mosquito, συμμετέχοντας σε επιχειρήσεις πάνω από το Βερολίνο και άλλες γερμανικές πόλεις. «Το “Μοσκίτο” ήταν ένα θαυμάσιο αεροπλάνο να πετάει κανείς… ένα αεροσκάφος πολλαπλών ρόλων», είχε πει το 2020.
Το 1947 τοποθετήθηκε στην Αίγυπτο, όπου πέταξε ανακαινισμένα μονοκινητήρια μαχητικά και μετέφερε το «Σπιτφάιρ» MJ755 στην Ελλάδα. Εβδομήντα χρόνια αργότερα, ξανακάθισε στο ίδιο αεροσκάφος στο αεροδρόμιο του Μπίγκιν Χιλλ, κατά τη διάρκεια της ανακατασκευής του.
Μετά την αποστρατεία του με τον βαθμό του σμηναγού, εργάστηκε στην εταιρεία μεταφορών «Pickfords», από όπου και συνταξιοδοτήθηκε. Το 2019, σε ηλικία 98 ετών, συνυπέγραψε με τον Στιβ Ντάρλοου το βιβλίο «Resolute – To war with Bomber Command», αφιερωμένο στη θητεία του στη RAF.
Η παρακαταθήκη ενός σπουδαίου πιλότου
Τον Μάιο του 2025, ο Τζορτζ Νταν συμμετείχε ως τιμώμενο πρόσωπο στις εκδηλώσεις για τα 80 χρόνια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη. Η υποπτέραρχος της Βασιλικής Αεροπορίας Κρις Έλιοτ, διευθύνουσα σύμβουλος του Ταμείου Φιλανθρωπίας της RAF, δήλωσε: «Με βαθιά θλίψη πληροφορηθήκαμε τον θάνατο του Τζορτζ Νταν… Ήταν αγαπητός για τη γενναιοδωρία, τη ζεστασιά και την ακλόνητη αφοσίωσή του στο Ταμείο επί τόσα χρόνια. Αισθανόμαστε απίστευτα προνομιούχοι που τον γνωρίσαμε και επωφεληθήκαμε από την υποστήριξή του».
Πηγή φωτογραφίας: RAF Benevolent Fund
